Quaestio 20

Vndecimo circa materiam fortitudinis queritur: an humilitas sit pars magnanimitatis et praeclara virtus:

¶ Respon: video varium discrimen de hac virtute interscriptores. aliqui humilitatem partempotentialem magnitudins ponunt. aliqui vnum: aliqui aliud ponunt. Dicam quantum possum confor¬¬ miter ad sacras litieruas: et ad modum loquendipatrum de humilitate. humilis interdum accipitur pro vili et abiecto: vt apud maronem m buccolicis: atque humiles habitare casas et sordida rura. et Tullius primo officiorum: quorum autem primaetas propter humilitatem obscuritatem in hominum ignorationem versatur. et Malachie. ii. Dedi vos contemptibiles humiles omnibus populis. Alio modo capitur theologice comunius pro virtute: et tunc sic diffinitur. humilitas est habitus quo quis non vult extollere se supra rationes. vel habitus quo nult se eleuare contra rationem: sed se deiicere secundum fationnem rectam vel errorem inuincibilem. patet hec acceptio: humilitas or ponitur superbie siue lentitudini. superbus appetit id quod est supra vires suas. humilis recusat id qued est supra vires.

¶ Hoc premisso / pono conclusiones. Quarum prima est. habitus hi: militatis inclinat humilem nolle honores quibus est indignus. ista statim patet ex terminis.

¶ Secunda conclusio. humilitas inclinat habentem ad contemncn dos honores mundanos et transitorios: in quacunque significatione recitata superius capiatur honor: et etiam habentem. patet MDaihei. xi. Discite a me: quia mitis sum et humilis corde dicit saluator: vbiglosa tam marginalis quam interlinealis: mitis nullum ledendo: humilis nullum contemnendo. exinaniuit seipsum formam accipiens serui. Iste contemptus non capitur in malam partem: vt ex dicemdis apertius euadet. Superbus omnes contempnit: neminem contempnit humilis. et Luce primo de virgine: quia respexit humilitatem ancillesue: vbi glosa Bede. ecce quam vilia de se sentit: et totum gratie attribuit. agminatim scripture / et sancti ad hoc tendunt quod humilis ex habitu suo nichilisa cit se in oculis suis. deposuit potentes de sede: et exaltauit humiles.

¶ Tettia conclusio. Habitus humilitatis imediate inclinat habentem ad non extollendum habentem preter rationem. clarius et intelligibilius per actus loquar. isti sunt actus praecipue humilis: nolo me extollere: volo me deiicere conformiter ad rectum iudicium intellecius a qua regi debeo. Sed talia iudicia in intellectu nichilboni habeo in me ex me. spiritualis mea infirmitas est magna. multa talia iudicia speculatiua vera habet in se: et alia iudicia practica que immediate dirigunt ad opus.

¶ Quarta conclusio. Aliquihabitus humilitatis sub magnanimitate sunt contenti. Probatio. magnanimitas inclinat habentem petere honores quibus magnanimus est dignus: et recusare honores quibus est indignus. ad partem istius inclinat aliqua humilitas. ergo humilitas est pars magnanimitatis.

¶ Quinta cenclusio. Dabilis est vnus de potissimis actibus humilitatis nullo modo contentus sub magnanimitate. patet de tali actu: volo me deiicere. volo dicerc: humilis ex suo habitu potissimum intendit se nichilifacere: et ill ud non est de ratione magnanimitatis: saltem immediate.

¶ Sexta conclusio. humilitas habitus humilitatis non inclinat immediate humi¬ lem ad hoc quod velit assumere henores: sed potius eos fugere.

¶ Ex isto sequitur quod humilitas est pars potentialis magnanimitats: capiedo humilitatem in toto suo ambitu. Unde Anselmus / in libro de similitudinibus ponit septem humilitatis gracus. Prmus est: contemptibilem se esse cognoscere. Secundus: de hoc dolere. Tertius: de hoc confuiteri. Quarius hec persuadere vt scilbet hoc velit credi. Quintus: vt patienter hoc sustineat dici. Sextus: vt patiatur contemptibiliter se tractari. Septimus: vt hoc amiet. Et beais bencdicius in regula. xii. gradus humilitatis ponit: Qucrum primus est corde et corpere semper humilitatem ostendere: defixis in terram aspectibus. Secundus vt pauca veiba et rationabilia loquatur aliquis non clamosa voce. Certius vt non sit facilis aut prempius / in risum. Quarius taciturnitas vsque ad interregationem. Quinius ienere quod habet communis monasteri regula. Sextus credere et pronunciare se omnibus viliorem. Septimus ad omnia indignum et inutilem se confitcri O credere. Octauus contessio peccatorum. llonus proobedientia in duris et asperis patientiam amplecti. Lecimus vt cum obedientia se subdat maiori. Undecimus vt voluntatem propriam non delectetur unplere. Duodecimus vt deum timeat: et memor sit omnium que precepit.

¶ Conira al: qua istorum arguitur sic: omnis virtus inclinat nos ad respuenda recusanda: et ad assumenda accer tanda. paiet de temperantia que inclinat ad tempcrate viuendum / et recusat inte mpcrantism. ergo etiam humilitas non solum docet recisare honores indebitos: sed etiam acceptare debitos.

¶ Secundo: si humili offcratur officium honorificum quod debet acceptare secundum rectam rationem: sic scilicet quod pcccabit si illud non acc:ipiat: si habitus eius doccat ipsum recusgre illum honorem: obuiabit aciui bono: et ad malum inclinabit. si inclinet acceptare honorem: ergo idem erit de hi militate et macnanimitate. ergo idem est conuertibiliter humilitas et magnanmitas.

¶ Ad primum conceditur: capiendo virtutem collectiue: temperantia est multi habitus ex actibus talibus geniti: nolo comedere plusquam oportet: volo comedere secindum dicte men recte rationis: qui actus et habitus st ecie distinguuntur: potest impcni nemen vni parii tempcrantie: cuta a. illi parti habitus qui inclinat ad comedendum solum secundum rectam rationem: et nullo modo significabit habitum inclinantem ad cppesitum. Sic in proposito: cum magnaniniitas (vt superiuo dictum est) inclinat habentem petere et car ere honores quibus magnanimus est dignus: et ad recusandos illos quibus est indignus: potest a. imponi ad significandes habitus quibus inclinamur petere: et honores sumere. et b. habitus cuibus in clinsmur resugere honores: et nunc humilitas partem illam quam b. importat sicnificat. prccipuus actus magnanimi sicut Aristoteles capit / esshonores capere. preci puus actus humilitatis non est ad capere: immo nullus acius eius est ed tetcre et ad capere secundum lequentes. si vir prcbus adiret regem vel episcorum: et beneficium (quo dignus est) peteret et acceptaret. non diceretur illud facere ex habitu humilitatis: sed statim dicerent humilitas docet illum honores contempnere: precipuus actus humilitatis est suam insufficientiam et infiimitatem contemplare: et vilior fieri in oculis suisin terram defixis sicut beatus Benedictus docuit.

¶ Ad secundum argumentum: vbi humili viro orferretur officium vel beneficium quo dignus esset: consultabit quidnam facturus esset. hoc idem faceret magnanimus. sed habitus humilitatis eum inclinabit recusare honorem. sed actus malus haberi non potest a solo habitu: requiritur concursus voluntatis secum. modo talem actumi non habet vere humilis. cognito quod ipse pro beneficio est vtilis: potissimum si est ei praeceptum: libenter acceptaret ipsum beneficium. habitus humilitatis et rectaratio quam habet et sua voluntas / producent in ipso primum actum acceptandi illius honoris.

¶ Secundo: stat quod vere humilis nunquam actum elicuit de acceptando beneficio. patet de multis probis patribus. quondam in thebaide egypti vrsabatur circa sui deiectionem. Si dicas: ergo duo boni habitus contrariabuntur. hoc nullum est inconueniens.

¶ Tertio arguitur ex dictis: et potissimum ex gradibus humilitatis quos ponit beatus Genedictus: sequitur quod humi litas inclinat in falsum. hoc est inconueniens: quod virtus inclinet ad falsum.

¶ Quarto arguitur. vere humilis iudicat se esse idoneum pro a. beneficio: et iudicat se doctiorem in toto pago suo: vel in tota vrbesua. alioquin male agit praedicando vel legendo aliis. ergo non iudicat se inferiorem omnibus aliis.

¶ Ad tertium nego quod humilitas inclinat in falsum. est virtus appetitiua. nullo modo inclinat in falsum: sed ad actum moraliter bonum. verum et falsum sunt in intellectu. Sed si loquari de iudicio quod habet humilis de alio. dico quod crebrove humilis habet iudicia falsa et bona: vtpote de ypocrita quolibet ei ignoto. iudicat euni esse bonum: quando cathegorice iudicat de illo: et licite potest sic iudicare: non existimes iudicia falsa esse mala: et vera bona: oppositum creberrime est verum. si iudicarem de fratre meo qui est ypocrita quod est malus: vere iudicarem: et male iudicarem. et si iudicarem eum esse bonum / bene iudicarem: secundum illud Mathei. vii. Nolite iudicare / et non iudicabimini. Superbus de se magna iudicat. habitus superbie ei fumum et ventum ministrat: vt alta de se sapiat: vt phariseus ille euangelicus qui gratias egit deo: quia non erat sicut ceteri hominm. publicanus humilit sentiebat de se. Ex omnibus his non habes quod humnilitas inclinat elicitiue ad falsum: elicitiue inclinat ad suos actus a quibus emersit: licet semper casum ancipitem firis sui interpratatur in meliorem partem. et sic nonnumquam fallitur iudicando: quod iudicium falsum nullomodo est fei imputabile: est ignorantia inuincibilis.

¶ Et si dicas: actus credendi erronee generat habitum: et habitus ille / cum est non malus / est bonus / elicitiue inclinat in falsum: et sic habetur quod aliqua virtus elicitiue et immediate inclinat in falsum.

¶ Respondeo: error ille non est virtus intell ectualis veridica. et vocando illud iudicium erroneum non malum virtutem (quod inconueniens est concedere) quod sic capiendo virtutem / virtus intellectialis in falsum inclinat. ¶Ad qaur tum respondetur quod tangit duo. uuum est an verehumilis debet iudicare se inferiorem omnibus. et videtur quod sic: ex gradibus beati bencdicti enumeratis. patet per sextum gradum ei septimum. Ex altera parte: vere humiiis potest se iudicai e docuorem platone: et ominibus auditoribus suis. alias infiate caperet prouinciam eos crudiendi: sed cnus committere debet illi vel illis quos eruditiores iudicat. similiter sortes qui realiter est eruditissinius in tota vrbesua potest hoc vere cognescere: et illiassentire quod est supremus in vrbe sua: e. melius scit predicare inter omnes. hoc de alio cognescere t otest: quare ergo non poterit de se ccgnoscere. virprudens et oculatus recte de se iudicat sicui et de aliis. et si assentire poterit hiic / iise est optimus vetbi declamator in tota parua vrbe sua: ita assentire potest quod scit promptius discernere inter lepram e non lepram inter omnes in vrbe sua: et quod esi maxime idoneus ad a. curam animarum in tota vrbe sua. modo ista videntur repugnare sexto et septimo gradibus beati benedicti. Sed dico. beatus benedictus rectissime dicit: et consequenter ad sacras hysiorias e in parte allegauimus. et patet Odhuc ha nifestius: dicit eaulus ad perhilippenses. i. Nichilper contemptionem. neque per inanem gloriam sed in humilitate superiores sibiimuicem arbitatea: vbi glosa interlinealis: apud deum digniores. et in verbo inuicem / dicit glosa: alter alterum: hoc est sortes credit platonem meliorem saltem in aliquo se: et econuerso id idem existimet plato de sorte. et glosa marginalis Augustini in eodem passu dicit. vere hoc existimandum: quia potest esse in alio aliud occultum quo superior sit: etiam si bonum nostrum ( quo illo videmur superiores esse) non sit occultum. omnia hec elegantissime statim post verba allegata apostolus exponit sic inquiens: non que sua sunt singuli considerantes sed et ea que aliorum. hocest quod apostolus dicere volebat. hoc facile arbitrabimini si obiiciantur bona opera aliorum mentibus vestris: et mala occulta vestra mentibus vestris: et non bona vestra: nisi casualiter occurrant: ne sint vobis occasio inflationis. sancti multo profundius et sdlbcitius circa huinilitatem habendam / et superbiam monstrum pessimum occidendum considerarunt quod Arstoteles et gentiles: propterea verba gentilium ad intentionem scriptureet sanctorum ttahantur: et per illam exponantur: vel relinquantur: et non rat infirmitates suas et vilem materiam de qua conpositus est: secuncum illud Abrahe ad dominum Genesis. xviii. Loquar ad dominum meum: cum sim pul nis es et in cinerem conuerteris. et dicat cum It b. putredini dixi pater meus es: mater mea et sorcr mea vermibus. Iob. xvii. Consideret mieri craventris: et quid quolibet die secum fert: et humiliabitur: secundum illud Michee. vi. humiliatio in med:o iuiest: considera te in hoc mundo solum peregrinim. nullus est pegrinus continuo transiens romam: vel sanctum Ninianum in galvvidia: sicut tuand meaem tendis. quolibet die / qualibet hora / tam de die quam de nocte / tam in somno quam in vigilia / viam tuam in hoc mando abbreuias. habeas nouissima in conspectu mentis tu:. secundum illud Eccle. vii. Memorare nouissima tua: e ineternum non peccabis. Et potissimum ista cogita qui occurrit tibi pes superbie. vilifica te in oculis tuis: et deus te eleuabit. noli ambulare in mirabilibus super te. Exempla in naturalibus: pisa supernatantia in aqua sunt plena vermibus: et inutilia. bona ad fundum descendunt. arbor fructibus plena ad terram curuatur: sed quando est vacua / erigitur in altum. Qui caput ad terram deprimit in ostii ingressu: non leditur: qui erecta ceruice ingreditur: crebro leditur. hec ad materiam argumenti dicere volui: cum de humilitate medicina siiperbie loquimur: quia non sufficit de virtutibus theorice non nichil loqui: nisi interloquendum homines ad virtutem alliciamus: secundum doctrinam philosophi secundi ethicorum. ii. dicentis. Cum autem praesens tractatio non contemplationis sit (vt cetere) gratia. non emi vt sciamus quidnam sit virtus: sed vt efficiamur boni consideramus: nam nulla esset ipsius vtilitas. Nunc venio ad argumentum responsurus quid humilis de seiudicare potest: et quonam pacto nulla est contrarietas inter obiectiones factas.

¶ Ad primum dico quod viere humilis potest iudicare se doctiorem tota hac multitudine: demonstrando ducentos vel trecentos. patet. acutus regens in artibus habens ducentos vel trecentos summilistas in secundi cursus exordio: vnumquemque eorum nouit: et quolibet eorum recte iudicat se doctio rem in artibus: et ex consequenti iudicat se peritiorem in artibus quam sit hec tota multitudo. sic de litteratis viris in parua vrbe sua: et sic de declamatione ad populum. quando notabiliter vnunquenlibet aliorum exuperat: potest recte iudicare de se sicut de aliis / humilis in istis patentibus exterioribus. sed cum hoc scit vel scire potest in vniuersali: quilibet istorum habet gratiam aliqua quam ipse non habet: et in aliquo ipsum excedit: vtpote: a. et iso melidr seriba. bit. perifiorin arte modulandi. c. melius organum cantandi habet quod ipse. d. est ipso laboriosior. e. est ipso ingeniosiort. peritior grammaticus. et idem in virtutibus. e. est liberalior ipso. h. est mansuetior ipso. i. affabilior. h. discretior secundsi suam etatem. l. habet plus de castitate: et ita in omnibus. Deus non dedit omnia vni. omne bonum in deo est excellentissime: postea in creaturis bonasunt dispersa. vnus alium excedit in vno: et ab alio exceditur in altero. Sicut homerus in iliade ex nestore introducit. cum eratsenex / erat prudens: non autem forris. in iuuentte vero fortis: non autem prudens. Deus ergo non dat vni omnes prerogatiuas: nec eodem temhore plurimas. propterea ecclesiam de quolibet confessore cantar: non est inuentus siilis illi qui adimpleret legem excelsi: hoc est qui omnino simili modoet similima via adimplet legem excelsi. et non dabis duas facies ita affines: vel bina oua: quin in aliquo appareat discrimen: et vnius super aliud excessus: er contra. sancei bene sciunt et sciebant quod vnus erat magis idoneus ad concionandum / ad disputandum / ad in anumarum cura ierarchisandum / quam alter. hoc paulus de se: Augustinus: et celebres patres celo¬ digni: iudicarunt: sed cum humilitate: semper aciemmentis declinantes imperfectiones aliorum et eorum imperfecta: licet pauca erant. iudicabant ex humilitate magna: et hoc ex industria iudicarunt: vt se elongarent a monstro pessimo tumiditate: quae de primo angelo dem onem perditissimum fecit. et homines inclinantur naturaliter se grandifacere: et alios non tamtifacere: vt bene fabulatur Esopus de viro duas manticas ferente: vnam a fronte: aliam vero a tergo: aliorm erratam in fronte ferens: propria a tergo. Sancti ergo aliter fecerunt: et docuerunt. et potissimum christifera dei genitrix: propterea respexit deus humilitatem ancille sue: et superbis resistit deus: et humilibus dat gratam. Si vis ergo humilis fieri: hec obiecta prae oculis habeas: et potissimum eo taenpore quo pes superbie te inuadit. cinis es et puluis. Considera que in medio tui sunt quo ad corpus: et que in medio tui sunt quo ad pccatam tua occulta preterita: et pondera fragilitatem tuam. et si aliquid boni in te habeas: hoc donundei existimato. Quid habes quod non accepisti: si ergo accepisti: quid gloriaris: quando de aliis consideras: obiiciantur eorum bona patentia: et bona occulta que tenent in se ne superbiant. nunquam tua bona occulta per te in publicum pateant: nisi quatenus glorificent patrem tuum qui in celis est. ergo beatus benedictus et sancti nolunt aliud dicere: nisi quod iudices alios meliores te: hoc est: quod habent vnam gratiam gratis datam vel donumnaturale quedtu non habes: et iudica sic. Secundo modo sic iudicas eorum bona: nec figas obtuitum in eorum malis culpe: opposito modo in teipso considerabis tuam fragilitatem: et dicas cum psalmista: Imperfectum meum viderunt oculi tui. non tamenest situm in facultate tua quin interdum bonum quod fecisti tibi occurrat. si ex illo leteris: est tibi naturale: non peccasti. et si percipias serpentem venenosum cortuum penetrare more vermis corpus penetrantis: mox sicut calcans inopinate aspidem: bonitatem ammoueas: et ad nouissima tua te conuertas: et ad illa sordida queintra te sunt: et sic medicinam et curatiuam et preseruatiuam ex serpente habebis. Ex his ad formam argumenti respondere potes sufficienter.

¶ Epilogando de humilitate dicam. numquam humilis per habitum humilitatis / in officio / beneficio / vel loco in licentiis theologie / se praefert illi de quo dubitat an sit eo magis idoneus sed ei equalem sibi absolute prefert. vnumquemlibet in aliqua gratia gratis data eum excedere iudicat: et cum hoc vere iudicat: ipse est aptior pro a. cura vel primo loco in licentia quod prelato: de quo patens est quod ipse habet partes meliores ad hoc: et quia potissimum humilitas se conuertit ad se vilificandum in oculis suis: et ad non querenda caduca in seculo: non ponitur vna de virtutibus cardinalibus: sed pars potentialis magnanimitatis: et virtus preclara: pro viro saluando vtilissima. ad humilitatem virginitas comparata nichil est. propterea de virgine canitur: quia respexit humilitatem ancille sue: non virginitatem. si pessimi se ad humilitatem conuertant: eratim coraim deo imenient pater oc pe onempud Lucam dicente. Deus propicius esto michi pcatori. preverecundia celum aspicere erubuit: qui in domum suam abiit iustificatus. et publicanus cum peccato pessimo superbie. tertii Regum. xi. legimus de pessimo illo regeAchab: cum se humiliasset coram domno: deus illi remisit culperam et penam. Dicit latia: ait dominus and helyam: nonne vidisti Achab humiliatum coram me: et quia humi liatus est mei causa: non inducam malum hoc in diebus eius. Iudicum. x. cum dixit domins filiis israel. Non addam vltra vt liberem vos: tamen postquam humiliati sunt coram eo: liberauit eos. Comminatorie dixerat: vel nisi se humiliarent intelligens. Sollicitior ergo lector sis in te humilitatis habitum fructum suauissimum produce re quam scire an conuertatur cum magnanimitate / vel sit pars eius subiectiua / vel potetialis. homo quo ad vltimum potest eligere probabilit quolibet istorum trium tractatorum: sed ego transeo pro nunc in dictis.