Quaestio 24

TErtio circa materiam intemperantie quaeritur: an intemperantia sit peccatum maxime exprobrabile: et insensibilitate deterior

¶ Respondetur per conclusiones: Quarum prima est. intemperantia non est vicium omnibus aliis maius intensiue: siue peius. probatur hec conclusio. odium dei / inuidia / homicidium / blasphemia / periurium deliberatum: et ceta id genus sunt peiora quam intemperantia. igitur.

¶ Secundo probatur eadem conclusio per illud comne Greg. dicentis quod vicia carnalia quae sunt subintemperantia: et si sunt minoris culpe: sunt tame maioris infamie.

¶ Secunda conclusio. intemperantia est ceteris viciis humanis exprobrabilior: hoc est maioris infamie apud homines. probatur hec conclusio: ome vicium quod magis deiicit hominem a statu huamo ad statum brutalem: est maxine exprobrabile. sed sic est de intemperantia: igitur. consequentia tet cum maiore probatur mior aucnte Aristo. entii et thi. x. dicentis: atque propaturea iure vituperanda esse videtur: quod hominibus: non ratione qua homines sunt: sed qua animalia: accidit. talibus igits gaudere: maxineque talia amare: ferale est. Secundo: omne peccatum quod pruat hominem a pulcrioribus bonis ad qua homo ordinatus est: vt a secia: et obtunditur intellectus: est maxine exprobrabile sed sic est huide intperantia: secundum illud psalmiste. praeto. xlviii homo cum in honore factus esset: non intellexit: sed iumentis insi pientibus similis factus est: et comperatus est eis.

¶ Tertio arguitur: intemperantia in venereis est feda: secundum illud Cathonis. luxuriam fugito: simls et vitare memento Crimen auaricie: nan sunt conria fame. Intemperantia in potu: vt ebrietas: est feda periculosa. de his duobus alibi loquir. nunc vero de gula prosequaer. nam excessiui cibi nauseam eructationnis ceteros morbos generant: et hominem maxine contemptibilemreddunt: et obedientiam in fuis ad dominos tollunt. non alis sardanapalus assirius / fedauit assiriorum imperium longo tprepartum: et arbactus vnus medorum praefectus recusauit tali modo stro parere: qui more pecoris deum pro ventre coluit. quimuliere corruptior inter virgines nens sedebat.

¶ Quar¬ to arguitur. llud vicium est turpe / exprobrabile / et fugiendum: quod appetitumbonum a cibo tollit: sed sic est di gula cum homo commedit excessiue: fastidium habet: tam in cibo quam in potu: linguamet stomachum malis humoribus replet: cui omnia amara apparent more febricitanti: ob infectionem lingueet palati: etsi temperate conederet: appetitum optimum conedendi heret. et hoc patet per fabulam abbati cuiusdam obesi qui montem pessulanum petiit: et intur transeundo a quadam nobili circunspecto et egenti captus est: et incarceratus: quiusque tota sua pinguedo in carceribus extincta est: cuinon dabatur panis et aquae ad sufficientiam. demum curatus est: qui inter medicos / capos et perdices conedendo: numquam curatus fuisset. si homo non conederet et biberet quiusque veram famenet sitim notabilem haemat: et tempere qui cibum sumit non ex cessiue conederet: appetitum bonum hatet.

¶ Tertia conclusio: licet intemperantia sit insensibilitate fedior: et conior: non tamen semper est periculosior. de feditate eius iam patuit in conclusone praecedenti. Secunda pers patet: magis incurabilr percutitur cerebrum in insensibilitate quam in intemperantia: et ples fiunt illusiones apud insensibiles. ista secunda prs patet auctoritate cassiani collatione secunda quae est de discretone: dicenti quod ad puritatem ments exigtu nos illesos ab vtra que nimietate seruare: scilicet ieiunii et gastrimergie: vigilii et sompni: quod probat per cone prouerbium: qua dicitur quod nimietas et voracitas equeles sunt. quaod sic intelligit: ad vnum finem nimietas ieiinilet voracitas pueit: eodem enim dispendio immodenrate vigilie et torpor sompni monachum inuoluit: cum per excessum vigiliarum ad illum statum reuoluatur: in quae negligens quisque per incuriam detinetur. qui eim vigiliis immoderate vtitur: morbos incurrit: ac varias egritudines: quibus nec ad laudes matutias surgere: nec alia religiosi viri officia exequi permittitur. addit: quod eos ques non potuit superare gastrimergiaet sonpnus: immoderatio vigilie et ieiuniorum frequene superat. ad hoc adducit aliqui exempla quaein viti patrum inueniuntur in tntia parte capite. Primum exemplum est heronis: qui cum tenuisse. l. amnis continentiamet solitudinem cum summo rigore: ita vt nec die paschali voluerit fatribus aggregari: nec quam tulicumque perui legumins vsu recreari: tandem a sathanain angelum luci se transferente suasus est vt nlli amplius discrimini esset subiectus propateur magnitudinem sue virtutis: quod vt experimento probaret: se in profundum puteum praecipitem dedit: a qua extractus / vitam in labore sue deceptionis finiuit: a quae nec experimento mortis reuocari potuit.

¶ Secundo hoc probat exemplo duorum fatumm: qui post diuturnas et durissimas abstinentias decreuerunt per vastitudinem aberrare. et nullam escam sumere nisi quam deus per semetipsum illis dedisset: cumque longa fame deficerent magices viri immanissimi contra naturam sue crudelitatis eis cum panibus / occurrertist: querum vnus / se panibus velut a deo sibi porrectis cum gatarum actione refecit altur vro cibum ab homine allatum recusauit. et inediaconsumptus est.

¶ Contrasecundam conclusionem arguitur sic. peccatam quodto sunt comuniora tanto minora putantur apud homines. qua sunt minus exprobrabilia.

¶ Secundo arguitur. vicium quamto est reprshensibilius tanto est exprobrabilis. sed quad toest deterius tanto est reprehensibilius. ergo quanto est deterius / tanto est exprobrabilius. sed peccatum intemperantie non est ceteris deterius per primam conclusionem: igitur.

¶ Adprimum concedoconsequentiam. comnitas in aliquae genere peccati in vno loco: facit ipste apparere minus: potissimum intur eos qui peccant. sed propatur causas dictas: et cum hoc eorum feditas est patens: pecctam dicuntur exprobrabiliora quod alia peccatam: quae vel occulta sunt: vel aliud allectiuum reputatum homoestius habent quam intemperantia.

¶ Ad secundum dicitur quod in alio consistit repshensio peccati et eius exprobra bilitas. maius peccatum semper magis est repshendendum. saltem coram deo: et sic capiendo nego maiorem. si idem intelligas per repshensiom homise exprobrabilitatem: tunc minor est falsa.

¶ Contra tertiam conclusionem arguitur sic: prio contra eius priorem partem: multo paoles per intempantian succumbunt (vt aristoteles dicit: et experientia comprobatur / quam per insensibilitatem. ergo intemperantia est periculosior

¶ Contra secundam partem eiusdem conclusionis arguitur sic. insensibilitas non est vicium. ergo conclusio praesupponit falsum. antecedens patet: insensibilitas non est nisi mala complexio homis. aliqui a malaconplexione non curant de cibis.

¶ Secundo arguitur ad idem. illud non est vicium quod prodest ad acquisitionem virtutis: sed insensibilitas est huiusmodi: igitur. consequentia tenet cum maiore. minorpatet per aristo. secundo ethi. dicentem: si velimus acquirere virtutem: omt nos henre ad delectationes sicut senes plebis troianorum se hbembant ad helenam: sed sic se habebant ad helenam: quod non solum non volebant ean tamgere: sed nec etiam videre.

¶ Ad argumentum contra priorem partem conceditur quod intperantia est fedior: exprobrabilior: commnior: et per consequens periclusiosior proptur comnitatem: sed hoc non est on dicta. diximus quod non semper est detior nec piculosior nouimus aliquis abstinentissios mltum capitibus suis inniti.

¶ Ad argumenta con secundam partem conclusionis: nego quod insensibilitas non sit nisi mala compolexio homis: ex mala conplexione potest haemre originem: vel ex longa infirmitate. si quis diuturna febre laborans / vinum vel hunc cibum abhorre at: postea ad valitudinem venieno nauseam circa eundem habet. Insensibilitas est habitus ex talibus actibus genitus nolo conedere vel bibere tantum quantum recta ratio dictat. sed quia actus nolendi non habet hoc quod dictum est in obo: habet tales actus nolo plus conedere quam hoc in die: vel solum semel in vno die vel in duobus diebus: et cibos insufficientes bene corpus alere: ita quod talis actus volum tatio sit con rectam rationem: licet non habeat contra rectam rationem / cadentem in ratione obiecti. potest etiam esse insensibilitas actus omissionis: quando quis omittit elicere actuzm intemperantie in aliquo tempore quem tenetur elicere in illo tempore.

¶ Ad secundum argumentum concediturmaior sednegetur minor. Et ad probationem de hefena: dicitur quod Aristote. intellexit de voluptatibus inordinatis: et non de quibuscumque. sine aliquibus / in cibo et poti non est possibile in hac vita mortali viuere.