Quaestio 26

QUinto circa materiam temperantie loquendum erit de abstinentia. hic supponendum est quod temperantia virtus cardinalis varias habet partes subiectiuas. circa venerea habet castitatem quae scinditur in virginalem / vidualem / coniugalem: de quibus in quarto loquutus sum distinctione. xxx. et duabus sequentibus: circa potum sobrietatem habt de ipsa et ebrietate in. xvii. distinctione. iiii. locutus sum. circa tactus et oscula pudicitiam habet. in materia luxus de hoc dixi. Superest de abstinentia nonnichil loqui. Circa quam moueo talem questonnis titulum an abstinentia sit spemalis virtus distincta a temperantia. Pro questionis solutione premittamus quid nominis abstinentie: postea conclusiue respondebimus ad questionem.

¶ Abstinentia cadit in latitudine temperantie: et habet obiectum non ita latum sicut temperantia: saltem ex parte quamtitatis cibi comedendi vel temporis: sed idem extremum habet in deficiendo. hoc sic declaro: ponamus quod due libre panis su fficiant sorti in die ad hoc quod maneat in temperantia regulari. si plus come dat. est intemperatus. vna libra est panis minimus qui ei sufficit: vel datur aliquis maximus ei non susficiens: non refert. tunc dico quod abstinentia habebit idem extremum insensibilitatem versus cum tmprantia regulari sed ascendendo non est idem extremum: immo non tantum extenditur. sit gratia exempli status / in libra cum dimidia in die: puta si vnam libram cum dimidia in die et non vltra sortes conedat in pane: et proportionabilitur in esculentis: dicitur abstinens. si vltra vnam libram cum dimidia comedat: desinit esse abstinens: licet sit temperatus. Ex isto patet quod vnum extremum abstinentie componitur ex licito et illicito. probatur: mediam libram vltra libram cum medierate coneders est licitum: et si amplius conedatur est illicitum: ethoc totum est extremum abstinentie in ascendendo. Secundo sequitur extremum abstinentie in dificiendo nullo modo compoititur ex licito.

¶ hoc praemisso pono quattuor conclusiones.

¶ QQuarum prima est: abstinentia est virtus: probatur: mediat inter duo extrema quorum alterum est viciosum. et consilium est pro fine homoesto non irein aliud. ergo est habitus electiuus in medietate consistens secundum rectam rationem. ergo est virtus. Secundo arguitur. actus quo sortes vult comedere vnam libram: vel libramcum vna quarta libre sine pluri: dato quod bene potest amplius conedere: quatenus contemplationi vacet: est actus bonus laudabilis. ergo generat habitum bonum. ergo est virtus. Tertio arguitur. quando sortes comedit vel bibit: si prudens fuerit: non semper tantum capit quantum capere potest cum bonahaitudine corperis et anime: sed ex industria abstinuit. dum modo capiat pro sustentatione nature: nemo dicet talem male agere: sed laudabiliter. ergo actus sius est bonus et per consequens habitus eius. et ille habitus est abstinentia. igitur.

¶ Secunda conclusio: abstinentia est virtus spemalis. probatur: habet spemalem materiam circa quam est: puta cibum et potum in tanta quantitate: et cum tali quaelitate. ergo est speals virtus.

¶ Tertia conclusio: abstinentia non distinguitur a temnperantia virtute cardinali. probatur hec conclusio: bene sequitur: abstinentia distinguitur a temperantia. qua abstinentia non est tmperantia. a tota copulatiua affirmatiua virtualiter ad alteram exponentem eius. illa exponibilis de differt et distinguitur infert illam cathegoricam pro tertia exponente eius. Secundo arguitur: abstinentia est spens tperantie virtutis cardinalis. ergo omnis abstinentia est temperantia. qua nulla abstinentia differt vel distinguitur a temperam tia.

¶ Quar ta conclusio. abstinentia est genus / ieiunii virtutis. probatur hec conclusio: ieiunium est abstinentia a cibis cum determinato tpre: vt comuedatur solum semel in die: velvt non comedatur pluries in die. abstinentia latius expanditur. probatur hec conclusio clarius sic: connota tio termini abstinentia est superior ad terminum ieiunium. ergo abstinentia est superior ad ieiunium. Confirmatur hoc ex comuni modo loquendi quando homines dubitant vespere in die ieiunabili comedendo aliquid panis cum vino: si petatur ab eis an ieiunant: dicunt saltem se facere abstinentiam.

¶ Contra primam conclusionem arguitur. potest quis abstinere quando est comedendum: sic scilicet: quod corpus abstinentis peius se hent ad exercendas operationes anime de bitas. ergo abstinentia non est virtus: consequentia tenet: et antecedens patet ex his quae dicta sunt superius in hac virtute.

¶ Respondetur: abstinere abstrahit a virtute et a vicio: hoc est: potest esse aliquid comune vel indifferens ad virtutem vel ad vicium. concedo quod aliquis potest abstinere a cibo tanto vel tali indiscrete: et peccare. sicut de corda in cythara: si nimis tendatur: non sonat. si amplius: rauce sonat: sicut dicit beatus Gregorius. ii. moralium. et post similitudinem dicit sic. nimirum virtus abstinentie aut omnino nulla est: si quis corpus atterit plusquam valet. per abstinentiam quippe sunt vicia carnis extiguenda: non caro: et tato quisque sibi debet moderamini pesse: vt ad culpam caronon superbiat: et tamen ad affectum rectitudinis in operatione non subsistat. et paulo post: sic necesse est vt artem quo iis abstinentie teneat: vt non carnem: sed carnis vicia occidat. nam plerumque dum plus iusto caro restringitur: ab exercitatione boni operis eneruatur: vt ad omnrionem quoque vel praedicationem non sufficiat: dum incentiua viciorum in se funditus eneruare festinat. et paulo inferius dicit: sepius ergo dum in illo hostem insequimur: ciuem quem non pascimus cruciamus: et sepe dum conciui paremus: ad praelium hostem nutrimus. oportet ergo tenere medium: non loqior de abstinentia prout est indifferens ad bonum et malum: sed de abstinentia vtute.

¶ Secundo arguitur: nulla virtus hent virtutem pro parte extremi: oppositum de abstinentia contingit: secundum vnum correlarium in quaestionis principio illatum.

¶ Respondetur: maior non est vniuersalitur vera quando virtus est de consi lio. patet de vouere et nolle vouere ante omne votum e in aliis operibus consilii.

¶ Tertio arguitur. in virtute consistit regnum dei: secundum illud apostoli. i. ad Corinth. iiii. non est regnum in sermone: sed in virtute. sed in abstinentia non est regnum dei. secundum illud ad romanos xiiii. non est regnum dei esca et potus: vbi dicit glosa: neque in abstinendo: neque in manducando esse iusticiam.

¶ Quarto arguitur. omnis virtus habet aliquem actum vel actus ipset generantes fouentes. abstinentia non est huiusmodi: solum dicit priuationem potus et cibi.

¶ Ad tertium: concedo quod per virtutem et eius actus acquirimus regnum dei. ad minorem dicitur quod illic remouetur dubitatio incidens ex verbis apostoli circa materiam scandali loquentis. poterat ex verbis suis aliquis credere quod abstinere a cibis sanctificatis per christum esset dampnabile. illi obiectionirespondens dicit: potest homo euitare comestionem cibiratione scandali in fratre. propterea dicit: non est einm regnum dei escaet potus. ac si diceret: regnum dei potest haberi sine illa comestione et potu.

¶ Ad quartum concedo maiorem: et negatur minor. abstinentia non priuat actum comedendi: nisi conformiter ad rectam rationem.

¶ Quinto arguitur: omnis virtus est secundem se laudabilis. sed abstinentia non est secundum se laudabilis: secundum id gregorii in pastorali dicentis quod virtus abstinentia non nisi ex aliis virtuti¬ bus commendatur.

¶ Sexto arguitur. in moderatione vestium non est spemalis virtus. ergo nec in moderatione cibi. consequentia tenet: quia sicut homo debet esse contentus moderato ciboita et moderata veste: secundum illud. i. ad Thimo. vltimo. habentes alimenta et quibus tegamur iis contentisimus.

¶ Respondetur: abstinentia vcet pro mentis puritate: et ad eam ordinatur: et non propter se. maior est flam de talibus virtutibus.

¶ Ad sextum oi: in vestibus quis potest superabundare et deficere: et per consequens studiose in eis tenere medium. et sic potest poni virtus ad hoc inclinans: lbet nomenspemale tali virtuti non imponatur. potes et dicere: virtus / illa est modestia quae mediocres homores appetit.

¶ Contra tertiam conclusionem arguitur. abstinentia habet eandem materiam cum temperantia regulari. ergo est eadem virtus: et per consequens non est spemalis virtus.

¶ Respondetur quando abstinentia esset eadem virtus cum temperantia regulari: non sequitur quod non esset spemalis virtus. sed non esset ita spemalis sicut est. Secundo: nego quod abstinentia hemat eandem materiam cum teperantia regulari: nec est eadem virtus secum. teperantia regularis habet pro toto suo obiecto (sicut diximus duas libras panis: puta: tauntum habet pro obo quantum potest capere quausque ei non noceat secundum corpus vel anias. abstinens minus habet proobiecto. pone duos sortem et platonem equalitur complexionatos: qui pstet equalitur multum comedere. sortes in principioprandii habet hunc actum / volo comedere hanc libram panis solum: vel hanc libram cum dimidia solum. ille actus est actus abstinentie. vel quando secindit et ponit coram eo tantum panis sicut diximus: de libra vel semilibra non cogitans: tunc actus quae intendit totum illum panem conedere est actus abstinentie: et conestio extior illius totius / et partium / successiue imperatur ab actu interiore. Plato vero vult conederus duas libras: vel potisit illum panem qui tantum poederat coram eo: intendens totum illum panem conedere: ille actus quem habet est actus teperantie regularis: et non ita bonus sicut actus sortis: quia actus suus non est ita difficilis. difficilius est patem illius cibi subtrahere quam totum conedere. non obstante possunt illi duo actus esse eiusud speni spemalissie estitatiue: quia actus illi pstent habtre duo obiecta omnino eiusdem rationis / et similes noticias / et cetera omnia quae idemptitatem specificam actuum arguant. si sortes et plato comedant non aduertenter: neuter eorum hembit actum abstinentie vel tperantie regularis: lbet a videntibus dicantur tprati regularitur vel abstinentes: si comedant. et quando sortes venit ad finem sui panis eliceat hoc velle: volo conedere plusquam hanc libram / vel hanc libram cum dimidia / vel hunc panem / demonstrando libram: suus actus est actus abstinentie. ex his vides quod abstinentia est alia virtus quam temperantia regulari

¶ Sed contra hoc arguitur. pomtio quod latitudo complexionis sortis decrescat: vel ab assuefactione comnedendi solum libram cum dimidia: vel a corperis debilitate. tunc sequitur si plus conedat quod libram cum dimidia: erit intpatus: et non erit amplius abstinens: sed tmperatus teperantia regulari: et abstinentia inclinabit in actus temperantie regularis: lbet habitus suus fuerit genitus ex actibus abstinentie.

¶ Contra quartam conclusionem arguitur. ieiunium potest esse vicium. ergo non est species abstinentie.

¶ Secundo. ieiunans tantum comedit sine peccato sicut non ieiunans: sed temperantia regulari vtens. ergo terminus ieiunium non habet rationem inferiorem ad abstinentiam.

¶ Rndon demrieimium potaccipi duobus modis. Nno mo¬ do vt includat omnia requisita ad virtutem: et sic cepi in conclusione. Alio modo vt hoc non includat: et sic conceditur maior.

¶ Ad secundum conceditur antecedens: sed abstinet pro tpere: et sic potest dici abstinens ratione temporis: quia hoc est difficilius quam totum duplici vicecomedere: et adhuc est abstinens. et potest esse abstinentia quando non erit ieiunium. ergo ieiuniumem inferius ad abstinentiam. quo fit. abstinens in casu potest tantum in qua titate mathematica cibi comedere sicut temperatus temperantia regulari: non autem in tempore et quantitate cibi. et hec de abstinentia dixisse sufficiat.