Quaestio 4

Quarto queritur circa hanc distinctionem. xxxvii. quae est prima lex obligatoria: et an voluntas et intellectus diuinus sit prima et radicalis cam contingentium in rebus. Proquestionis solutione scias aliquos dicere intellectum diuinum esse primam regulam obligatoriam: aliqui dicunt voluntatem esse primam legem et primam causam in contingentibus.

¶ Pro veritate quaestionis haesenda secunde opinionem meanponam aliques conclusiones. Quarum prima est. dabilis est primalex obligatoria. probatur: leges sunt subordinate sicuicane. sed in causis subordinatis non est procedere in infinitum: sed standum in vna cam prima. ergo similiter standum erit in aliquae lege prima.

¶ Secunda conclus. lex diuina est prima lex obligatoria. probatur hec conclusio: aliqui est prima lex obligatoria ex conclusione praecedenti: et illa non est humana: quia tunc lex diuina subordinatur legi humane tamquam legi priori: quod liquet esse fln.

¶ Tertia conclusio. voluntas dinna est prima cam rerum contingentium. probatur hec conclusio: aliqua res contingenter producuntur: et ad omnim talium productionem volum tas dei concurrit: et est cam exsendi talium rerum: et non necessaria: ergo est prima cam contingentium. Insuper: per hoc quod intellectus diuinus / intelligit aliquid: propterea illa res habeens esse cognitum non dcir esse vel fore: sed per hoc quod voluntas dinna vult illud esse: res illa dicitur esse vel fore.

¶ Quarta conclusio: voluntas dinna non est cam vitatis propotionum necessariarum. probatur: siue voluntas aliquid velit circa tales necessitates siue non: nihilo tamen minus / ipse sunt necessarie. sed quia propotiones sunt res contingentes: et vitates earum ett: quia vitas nichil aliud est a propoaitione vera: sophistice in proposito potest dici quod voluntas doinna est prima cam quire¬ propotiones sunt necessarie: quia est cam quare ipse sunt. sed intelligitur conclusio: posita exnetia earum necessitatem non hasent a voluntate dinna: sed a rebus / ipsis taliter significatis affirmatiue vel negatiue.

¶ Quinta conclusio. alicuius productionis necessarie voluntas dinna est principium probatur hec conclusio. voluntas diuina est principiumspirandi spndum sanctum: qui procedit quomodo datus est et non quomdo natus est. xv. de trinitate secundum Augustinum: et patebit amplius hec conclusio in. x. distinctione. i.

¶ Contra tertiam conclusionem arguitur sic: bene sequitur: hec voluntas dinna est prima cam rerum contingentium: et hec voluntas dinna est intellectus diuinus: ergo intellectus diuinus est prima canrerum contingentium.

¶ Secundo arguitur: voluntas non fertur in incognitum: ergo prius natura intellectus diuinus intelligit ateexpm fore anteequod voluntas dinna vult anteechristum fore. ergo voluntas dinna non est prima cam rerum contingentium.

¶ Ad priniam istarum rationum concedo consequentiam cum consequente et totum antecedens. sed quod intellectus sit prima cam contingentium est propterea quia cum voluntate ydemptificatur. vel sic: intellectus dinnus est prima cam contingentium inquantum voluntas: non inquantum intellectus.

¶ Ad secundue concedo quod voluntas dinna non fertur in incognitum. prius natura intellectus diuinus apprshensiue offert vnum futurum contingens: vt pote hanc antee christus erit: vel suum oppositum: voluntati dinne: et volum tas dinna acceptat vnam partem: puta hanc antechpristus erit: tunc in tertio signo nature intellectus dinnus assentit illi parti anteechristus erit: scit voluntatem eius efficacem non impedibilem:et tunc protinus / illi assentit. ex hoc non arguitur discursus in intellectu dinno: sed explicatur vno modo quomodo voluntas dinna est prima cam contingentium. voluntas dinnanon fertur super vuum obiectum incognitum. ergo intellectus eius prius natura cognoscit illud apprshensiue: sed in illo piore signo intellectus dinnus non assentit illi antee christus erit. sed in tertio signo. omnia illa fuerunt ab etsno. quaelia cumque sunt aliqua quorum vnum praesuppouit aliud tempore vel natura: praesuppositum dir prius natura. pone quod deus produxisset vnum angelum ab eterno diligentem deum: in illo angelo ab etsno fuissent hec tria / noticia dei / dilectio dei / et gaudium effectus in cantus. noticia fuisset prius natura quam actus voluntatis: quia voluntas non fertur in incognitum: sed crebriter intellectus / fertur in non dilectum: ergo intellectus est potentia priorvoluntate quo ad aliquid. et cum gaudium est effectus sequens: posterius natura ponitur quam dilectio. Ecce ergo tria per ordinem in eodem instanti temperis et ab etseno: quorum noticia dicir esse in primo signo nature: dilectio in. ii. signo nature: et gaudium in. iii. signo nature. sic noticia dei apprshensiua est in priore signo nature respectu contingentis: et voluntas in posteriore signo nature efficaciter rem contingentem esse volens: et intellectus iudicatiuus in. iii. signo nature. non quod voluntas dinna aliquid velit in aliquo tpere vel instanti quo intellectus non iudicet: sed ad sensum datum: qui copiosius in i. distinctione. ii. tractatur.

¶ Tertio arguitur contra ista. oblata hac disiunctiua intellectui dinno: antene christus erit vel antecedecristus non erit: intellectus dinnus assentit illi prius natura antequam illum voluntati dinne offert: quia est propositio necessaria: ergo prius assentit vritati illius ateecpristus erit antequam vo luntas dinna vult antecpriste fore. tenet consequentia: quia idem est necessitas istius disiunctiue veritas vnius partis. tota veritas istius disiunctine oritur ab hac cathegorica anteecpristus erit. et ne¬ cessitas non potest esse sine veritate: ergo tota necessitas istius disiunctiue oritur ab hac cathegorica antecpristus erit.

¶ Respondetur. necessitas illius disiunctiue est veritas illius. patet: idem numero est necessitas et veritas illius propositionis. patet: necessitas propositionis necessarie est sua necessitas: et propositio quaelibet vera est sua veritas. intellectus diuinus assentit illi toti disiunctiue prius natura antequam voluntas diuina aliquid vult circa illam: cum sciat necesse esse sicut per eam significatur: sed expectat determinatio nem voluntatis diuine respectu veritatis illius contingentis: qua est prima radix omnis contingentie.

¶ Ex his vides quomodo intellectus diuinus et voluntas diuina differenter se habent respectu contingentium: et voluntas diuina est prima ratio legis in contingentibus. et potest etiam dici lex: sed quod lex potest scindi in legem creatam et increatam.