Quaestio 9

NOno queritur: an sit aliquis actus intrinsece bonus.

¶ Ad quaestionem respondetur. positio vna est ola: quod est aliquis actus intrinsece bonus qui habet ninem circunstantiase dictamen prudentiale pro obiecto. sed quid veritatis hec positio contineat: patebit per duas conclusiones.

¶ Quarum prior est: aliquis est actus intrinsece bonus ad hunc sensum quod eius bonitas non dependet ab aliqui actuinteriore voluntatis.

¶ Secunda conclulio quocumque actu bono dato in voluntate creata: ipsa manens in illa voluntate potest effici non bonus: immo efficimalus.

¶ Prior conclusio probatur: actus exterior est bonus: et bonitatem habet ab aliquo alio actu interiore. vel ille interior est sic bonus quod nullam aliam bonitatem praesupponit: et habetur conclusio. vel presupponit aliquem alium actum interiorem: et sic in abissum: et hoc non: quia sic esset processus in infinitum. ergo standum est in aliquo actu bono voluntatis. et qua ratione standum est in vno: standum est in quocumque actuvoluntatis.

¶ Secunda conclusio probatur: si aliquis actus voluntatis esset bonus / intrinsece maxime esset dilectio dei super omnia: sed hoc non: ergo nullus est bonus / intrinsece. consequentia tenet a tota conditionali cum destructione consequentis ad antecedentis destructionem. probatio minoris: deus potest prohibere dilectionem deiactualem: quod patet: sortes licite non diligit deum pervnum determinatum tempus: deus ergo potest prohibere sorti ne eum diligat in illo tempere determinato. si illud est licitum: deus potest ei licite praecipere. et qua ratione potest prohibere dilectionem eius per vnum tempus peruum: eadem ratione potest hanc dilectionem prohibere in perpetuum: igitur.

¶ Secundo arguitur ad idem: sortes potest habere conscientiam erroneam quod deus non est diligendus super omnia: immo quod male actum est sic deum diligere: tunc sortes continuando sllam dilectionem peccat conueniendo sue conscientie. omne quod non fit ex fide peccatum est: ad Romanos. xiiii.

¶ Tertio arguitur: sortes potest continuare dilectionem dei vel eam elice re propter inanem gloriam: vtpote sicvolendo: ego volo diligere deum perper inanem gliam: tunc sic:illa dilectio est peccatum. probatio: imperatur a peccato: ergo est peccatum. tenet consequentia: non alias actus extior est peccatum: et quod volitio illius actus / imperatiua sit peccatum: notum est. Sed hic dicis: implicat quod diligam deum super omnia perper inanem gliam: quia si diligo deum super omnia perper inanem gloriam: ergo illa volitio procedit a vana glia sicut volitio medii a volitione finis. ergo plus diligitur vana glia quam deus. perper vnumquodque tale et illud magis.

¶ Contra: in actu spei diligo deum propatur me: et tamen plus appreciatiue diligo deum quam me: ergo potest deus diligi ob inanem gliam e minus diligi inanis gloria.

¶ Quarto: dato quod sorts velit dare elemosinam pauperi perper deum quia dictatum est a recta ratioe: iste actus non est intrinsece bonus: ergo nullus est sic bonus. tenet consequentia. quia nullus videtur actus magis intrinsece bonus quam ille. quod ille actus non est intrinsece bonus patet: stat quod ille actus prohibeatur a deo: qui facto: erit malus: igitur.

¶ Quinto: quocumque actu voluntatis dato ille potest esse totalitur a deo: ergo tunc non erit bonus moralir: sed solum entitatine. Sed dicis. positio intelligit quod non potest actus esse a voluntate creata quin erit bonus moraliter: non tamen negare habet quin potest esse extra subiectum: in voluntate a solo deo: et tunc non erit bonus moraliter.

¶ Contra hoc argutur: quocumque actu creato dato: deus potest illum non acceptare: cum libere actum acceptat.

¶ Sexto arguitur: tali actu posito in voluntate creata a voluntate creata qui dicatur a. potest deus precipere sorti elicere actum incompossibilem ipsi a. puta b. secundum totum conatum: tunc si soricontinuet a. erit actus malus. igitr.

¶ Septio arguitur: deus potest facere quod dilectio dei erit minus bona et magis bona per suam mino rem acceptationm vel maiorem: ergo deus potest facere quod erit nen bomia.

¶ Octauo arguitur: sor. potest diligere deum ita intense quod necessario habet omittere alium actum qui est ei de praecepto: puta diligere deum tempere qui tenetur dormire vel aliud praeceptum facere: quia omnis actus / impeditiuus praecepti est malus: dilectio dei intensissima est huiusmodi: igtur. notum est capacitas actiua voluntatis totaliter potest impleri in actuintenso quod illa intensione stante voluntas non potest actum intensiorem elicere. dicis: hec dilectio dei non est mala. sed omissio alterius actus qui est praeceptum viro imputabitur.

¶ Sed contra: non est satisfactum illi propositioni que dicebat omnis actus ad quem sequitur omissio precepti est malus: videtur quod illa sit vera: patet: sortes male agit positiue eundo dormitum vel ad tabernam temporequo tenetur adire matutinum officium vel lectionem: puta eliciendo volitionem qua vult dormire vel adire tabernam: et hoc non nisi quia elicit actum praecepto incompossibilem. Dicis: tempore quo habet actum intensissimum nullum alium actum elicere potest: et sic non peccat de nouo: cum nemo obligetur ad impossibile. sed impossibile est illo actu intensissimo stante / alium actum voluntatis elicere.

¶ Contra: tempore quo incipit illum actum elicere sciebat: vel poterat errare vincibiliter: quod actum incipit elicere incompossibilem praecepto: igitur non euitatur argumentum.

¶ Contra priorem conclusionem arguitur sic: talis actus sine prudentia ac tuali non est bonus. ergo bonitatem eius capit ab alio.

¶ hespondetur concedendo ad hoc quod actus volumtati debeat dici moraliter bonus quod requiratur prudentia actualis regulatiua talis actus voluntatis. ille actus voluntatis capit bonitatem suam ab obiecto siue prudentia et ceteris ad bonitatem actus requisitis: sed non capit bonitatem suam ab alio actu voluntatis intrinsece bono secum existenti: quaecunque alio actu voluntatis secluso: ille est bonus.

¶ Contra hoc arguitur: si capiat bon itatem a prudentia: sequitur quod capit bonitatem ab aliquo naturali quod non est in potestate homins: quod non est dicendum.

¶ Respondetur: prudentia est in potestate hominis: eo modo quo prudentia est naturalis non est inconueniens quod ab ea actus voluntatis suam partialem bonitatem capiat: nec requiritur vllo modo quod prudentia cadat in ratione obiecti ad hoc quod actus voluntatis sit bonus: sufficit quod sit in intellectu assistens: et actum voluntatis dirigens.

¶ Contra secundam conclusionem arguitur sic: aliquis est actus intellectus de necessitate verus: ergo est aliquis actus voluntatis de necessitate virtus. antecedens patet de assensu propositionis necessarie qui est verus deno minatione extrinseca: quia habet obiectum verum.

¶ Secundo arguitur: dabilis est aliquis habitus de necessitate bonus. sic quod non potest esse malus: patet de habitu quiest virtus qui non potest esse vicium. ergo pari ratione dabilis est vnus actus sic bonus quod non potest esse malus

¶ Ad primum dicitur: antecedens est falsum: nulius est assensus intellectui inherens de necessitate verus. bene sequitur: assensus de uecessitate est verus: qra assem sus de necessitate est. modo hoc est falsum de quocunque assensu intellectui inherente. assensus intellectus dinni de necessitate est verus: sed talis assensus non proprie inheret intellectui: cum ydemptificetur cum ipso intellectu diuimo. sed concedo antecedens ad hunc sensum: aliquis est assensus sicve rus quod non potest esse falsus: sed non sequitur perperea quod sit aliquis actus sic bonus quod non potest esse malus. assensus suam viritatem in trinsecam habet ab obiso necessario. bomoitas voluntatest contingenter acceptaet bomdoia.

¶ Ad secundum nego quod sit aliquis habitus acquisitus de necessitate bonus: et superius hoc patuit

¶ Sed con hoc arguitur: secundum Aug. secundo de libero arbitrio c. xxxi. virtutes vt iusticia prudentia fortitudo tperantia st summa bomda: nec istis aliquis male vtitur: quia rctam raine nemo male vti potest. et. v. Ethi. virtutibus nemo male vtitur. Concedo quod virtutibus nemo male vtitur elicitiue. sed si habitus qui erat virtus in malum actum inclinet: desinit esse virtus. de charitate infusa e virtutibus / infusis non loquae.

¶ Tertio arguituir: ille actus / est intrinsece bonus / volo dare elemosinam pauperi quia dictatum est a rctam ratie: ergo secunda concluso fla. consequentia est nota. probo antecedens: quia si actus esset malus: non maneret rctam rati: sed variaretur. et per consequens variabitur obniactus: et ita actus non stabit in voluntate: quia actus voluntatis non potest esse sine suo oboto actuali in quod tendit.

¶ Quarto arguitur: deus non potest prohibeurs dilectionem dei: ergo pria probatio est nlla. antecedens patet: si eam prohiberet / dispensaret / in illo praecepto decalogi.

¶ Quinto arguitur. iste actus mnen potest male fieri volo obeditur dio in omnibus: igritur. antcedens patet: si dus prohiberet vl si consecia remurmuraret con illum actum: non esset qio obedire

¶ Ad. et. nego antecedens. et ad probatonem nen manerm ctam ro dico fie mancatrctanrsm siue errenea manet c dem onbium numero voluntatis. idem assensus potest primo esse verus et postea falsus manens idem. sic de propotione. tsi actus voluntatis heret propoaitionem vel assensum pro obioidem actus maneret: licet obiectum variaretur de vero in falsum: dum stat idem ens.

¶ Ad quartum nego antecedens: et ad probationem concedo quod deus potest dispensare in illo praecepto. etiam possum habere conscientiam erroneam quod deus non est diligendus: et tunc pecco eum diligendo. vl potest eum non acceptare.

¶ Ad quintum nego antecedens: et ad probationem: licet tunc non esset deo obedire: tamen idem actus in genere rei qui prius erat mediante qua voluntas vult deo obedire potest esse malus. sed non est possible quod quis deo obediat in sensu composito: et male agat. ille obedit deo qui suum praeceptum seruat eo modo quo ei praecipitur: vt puta si prohibeatur ei diligere deum et non diligat.

¶ Sexto arguitur: dilectio dei est melior dilectione sortis: vel ergo est melior ex natura rei quam dilectio sortis: et habeo intentum con conclusionem. vel solum est melior quia deo plus placet: et si sic: leuare fabam potest esse melioractus quam dilectio dei: et omnia bona essent equeliter bomdia: cum ex natura reivnus actus voluntatis non est melior alio.

¶ Septimo arguitur: ponatur quod intensissimus actus quem voluntas potest habere sine gratia est vt octo: habeat intensam gratiam: sic scilicet: quod actus / elicitus a gratia et a summo conatu voluntatis erit vt decem: arguitur sic: iste actus vt decem non potest male fieri: sed de necessitate bene fiet: quia non potest esse quin eliciatur a gratia: quia gratia substracta / non manebit totus ille actus: igitur. ¶Octauo arguitur: ad omnem actum moraliter bonum requiritur auxilium speciale dei: vt patet ex dictis in secundo: qua dilectio dei non potest elici a voluntate creata nisi deus specialiter concurrat. quia si solum generaliter concurrat / non erit idem actus. et quandocumque deus specialiter concurrit: actus erit bonus: igitur.

¶ Nono arguitur: demonstro a actum abrahe qui fuit bonus: arguitur sic: hec propositio est de praeterito vera / hic actus a. demonstrando fuit bonus: nec dependet ex vna de futuro contingenti: ergo est necessaria. ergo a. necessario fuit bonus actus. Ad sextum: respondetur concedendo quod dilectio dei est melior dilectio ne sortis sed non ex natura rei: ymo stat dilectionem sortis esse bonam: et dilectionem dei esse non bonam in casu. sed cognoscimus / in lumine naturali quod dilectio dei est melior quam dilectio sortis: quia vnus actus est alio melior ex parte obiecti / circunstantiarum / t conatus volunmtatis.

¶ Ad septimum admitto id quod argumentum assumit: nego quod ille actus vt decem non potest fieri malus. ille actus potest ese ita intensus sicut est ab aliis causis concursu gratie secluso: vt a noticia et concursudei. ad substantiam actus mali deus concurrit: et potest (si vult magis et minus concurrere. de lege scimus quod gratia non concurrit ad actum malum. de potentia dei forte potest esse aliter: sed hoc menbrum non attingo.

¶ Ad octauum concedo quod ad omnem actum moraliter bonum requiritur auxilium speciale dei: sed idem actus numero qui est cum auxilio speciali potest esse cum auxilio dei generali. et si actus moraliter bonus a deo prohiberetur: ille idem actus potest elici a voluntate creata cum solo concursu dei generali.

¶ Ad nonum dicitur: ille actus fuit bonus contingenter: patet per suam de inesse. propoto de preterito ve¬ ra que habuit vnam de pestenti contingentem / nunquam essicitur necessaria simpliciter: sed de per accidens.

¶ Decimo arguitur: capio dilectionem in antnima christi qua diligit deum: arguitur sic: iste actus non potest esse malus: ergo male dictum est.

¶ Respondetur humanitas a verbo assumpta potuit non esse assumpta: et sic argumentum non concludit.