Quaestio 26

¶ Questio. xxvi. rta quartum preceptu: scilicet de honore parentu: quanitui an filii deuinciantur reuereri patres etmatres:

¶ Andenr: nomen pater triphariam capitur: vt in proposito sufficit. Primo modo pro patre celesti: vt Mathei. vi. pater noster qui es in celis. de illo pa¬ tre in praeceptis prime tabule loquiti sumus. Secuno modo capitur pater pro patre carnali: potissimum de illo patre hic intendimus. Tertio modo capitur pro patre spuitali: de quorum numero fuit apostolus dicens prime Corinthi. v. Ego per euangelium genui vos. Quarto modo ex cellens domins tmperalis dicitur pater: sic Uirgi. ii. Enetud. capit. inquiens. Conticuere omnes intentique ora tenebant. Inde patur eneas. et dicimus / pater cancellarius hoc voluit. cui scriptura alludit recitans modum loquendi sirorum. vnde serui Naaman quarti Regum. v. dixerunt. pater si rem grandem dixisset propheta: certe facere debueras.

¶ His praesuppositis pono duas conclusones: por est: pater (capiendo patrem pro patre carnali) est honorandus. capio patrem de praedicamento relationis vt matreni includat. Secunda conclusio: pater in quacumque alia acceptione est honorandus.

¶ Prior conclusio probatur: est praeceptum dei: et honorantibus patrem promittitur longitudo vite. et hoc est verum si filio conducat diu viuere. si sit praestitutus et male viuat: si male viueret plaga esset diuviuere. illa simul stant quod quis reuereatur patremet sordide viuat. Sem qui patrem reuerebatur / diutissime vixit qui putatur fuisse melchisedech rex salem. Laudantur plurimum qui de parentibus bene meriti sunt: vt Dauid quitempore persequutionis saulis curam parentum reliquit regi Moab: primi Regum. xxii. et saluator nostercuram matris habcens eam reliquit iohanni. et alibi: et erat subditus / illis. Et rechabite cum liberis ad iussum patris eorum Ionadab / imperpetuum non biberunt vinum: domum non edificauerunt: sementem non serebant: vineam non plantauerunt: sed solum in tabernaculis manserunt Ihere. xxv. qui diutissime vixerunt. Patet illud ratione: debemus eos reuereri a quibus habemus esse tam in natura libus quam in moribus. sed hoc habemus a carnali patre. propterea dictum Aristotelis est in ore omnim. diis parentibus et magistris nemo potest regratiari ad condignum. Ualerius lib. v. recitat de quadam muliere dampnata admortem ea lege quod fame moriretur: cuius filie data est facultas matrem quolibet die visitare: et quod nec cibum nec potum secum deferret: quae suo lacte diu matrem pauit: quod cum iudex intellexit: in pietatis munus matrem filie donauit. Et de filio cresi regis: recitat illic quod cum filius eius mutus videret ab alio quodam patrem debere occidi: nec viribus nec lingua hunc patrem demonstrare posset: in pietatis munus lingua eius soluta est. et loquutus est hunc esse patrem. hoc bruta nos docent. Recitat Ambrosius examero. v. Ciconie parentes senes plumis nudatos fouent alis: et nutriunt alimentis. De cornicibus id idem recitat. Ex his patet quod est de iure nature parentes honorare: verbo et facto: eos diligere: et eissuccurrere in necessitate. Secundo sequitur: per oppositum qui hoc non faciunt grauiter delinquunt. et patet illud secunduemt correlarium: cum cham videret patris verenda nuda / patrem derisit: in semine suo maledictus erat. Gene. ix. Simile de rubem patris primogenito legimus Gene. xlix. non crescas quia ascendisti cubile patris tui. Et Deutero. xxi. Si genuerit homo filium contumacem proteruum qui non audiat patris vel matris imperium / apprehendant eum et ducent ad se niores ciuitatis illius: et ibi accusabunt eum de comessationibus / luxuriis / et conuiuiis / et lapidabat eum omnis populus. Propterea ingratitudo est pessimum vicium. propterea veteres gratiarum templum in medio ciuitatis ponebant: vt Aristoteles in ethicis dicit. sed ille est ingratus qui ab aliquo plurima magna accepit beneficia: si ea non recognoscat prolocoet tempore: igitur. Alterius sequitur quod multiphariam filii in parentes peccant / huic praecepto in naturali roatione fundato contrauenientes. primo: quia parentibus illudunte eos irrident more caym. Secundo: illi qui rigidee dure parentibus respondent / eos contristant: contra illud apostoli pme ad Thimo. v. seniorem ne increpaueris: sed obsecra vt patres. ecce ponit patrem limen et mensuram obsecrandi cui humane loquendum est. et glo. dicit prouerb. ix. qui affligit patrem erit ignominiosuset infelix. Tertio contraueniunt huic precepto parentibus maledicendo: contra illud Exodi. xxi. Qui maledixerit patri aut matri morte moriatur. Quarto peccant mortem parentum optam tes quatenus eorum honores aut bona habeant. Quinto qui parentibus / indigentibus non ministrant necessaria secundum suas vires. trita est illa historia de filio capum a patre abscondente cum bona sua habuerit qui conuersus est in serpentem. et peccant qui non orant pro eis defunctis: cum nesciatur an sint in manu deiin purgatorio. talibus dicunt illud Iob. Miseremini mei miseremini mei saltemvos amici mei: quia manus domini tetigit me. Sexto: peccant filii in parentes / si parentum senum coleram non benigne supportant: secundum illud Ecclsia. iii. fili suscipe senectam patris tui. et si defecerit sensus eius per sapientiam vel impatientiam: dabis ei veniam: et eum excusabis: et silebis ne illud ab alio audiatur. quidergo dicendum erit de filiobelial qui patrem ferit: esto quod Aristoteles. vii. ethi. dicit illum morbum aliquibus esse gentilem. nemo est rationis compos qui non possit non ferire si voluerit.

¶ Secunda conclusio probatur tam quo ad patres spuritales quod quo ad temporales. quo ad spuritales: patet per illud quod scribitur Math. xxiii. Super cathedram Moysi sederunt scribe et pharisei. Omina ergo quaecumque dixerint vobis seruate et facite. secundum autem opera eorum nolite facere. dicunt enin et non faciunt. et apostolus prime ad Thimo. v. qui bene presunt presbiteri duplici honore digni habentur: maxime quilaborant verbo et doctrina: hoc est: debet honor eis exhiberi et obuentiones. de secundis patet per illud quod scribitur Math. xxii. geddite quae sunt cesaris cesari. et prime Petri. ii. Subiecti estote omni humane creature propter deum: siue regi quasi precellenti: siue ducibus quasi ab eo missis: ad vindictam malorum: laudem vero bonorum. pro his patribus debemus orare vt bene regant populum. secundum illud Prime ad Thimo. i. Obsecro fieri orationes primo pro regibus et his qui in sublimitate sunt. Et Baruth primo. Prate pro vita Nabugodonosor: quia crebro pro peccato principis punitur populus. et patet secundi Degum vltimo: vbi populus percussus est pro peccato dauidis. Secundo debemus iis honorem impendere / genua curuando / assurgendo / honorabiliorem locum dando / secundum personarum decentiam:apenes consuctudinem fie mesuf: quofid¬ murmurant et maledicunt patribus istis / peccant: contra illud Exodi. xxii. diis non detrahes. et Actuum xxi. dicit paulus. Scriptum est / principem populi tui non maledices.

¶ Contra priorem conclusionem arguitur sic: si pater filium inuadat in colera: vbi filius non potest euadere quin patrem occidat: filius patrem percutit: cum se teneatur plus diligere quam patrem.

¶ Secundo: stat quod filius ingrediatur religionem prohibente patre: et etiam licite: ergo non tenetur in omnibus patri obedire.

¶ Tertio arguitur: filius non contrahit matrimonium ad preceptum patris: quia vult esse sacerdos: vel aliam mulierem habere: sine peccato: igitur.

¶ Respondetur: raro in vsu est quod pater vult efficaciter filium trucidare: lcetminetur eum atrociter ferire. sed dato casu: vbi esnet ei certum quod eum pater occideret si se non tueatur: libet fe tueatur / nichil contra conclusionem. pater non exercetiam officium patris: sed contrariatur officio paterno: cum dedit esse / vult iniuste tollere essequod dedit. filius licite ei resistit: sed non debet filius hoc facile suspicari de patre: sed aufugere / si potest: vel querere subterfugia.

¶ Ad secundum concedo quod filius potest religionem ingredi quando habet etatem debitam: etiam patre contradicente. pater antecede. xiiii. annos potest filium reuocare a religione: quia nondum habet etatem debitam.

¶ Adtertium dicitur: fortasse pater praecipit filiocapere impudicam mulierem vel eo indignam: tunc non tenetur patri parere: sed debet filio acquiescere.

¶ Sed dicis: apostolus dicit ad Collo. iii. filii obedite parem tibus vestris quo ad omnia. Respondetur: apostolus / intelligit quo ad omnia ad que ius paternitatis se extendit de precepto: vt ad illa quae domus sunt et discipline pro filio. si praeciperet contra deum / vel contra salutem filii: non est ei perendum. vel si rex praeciperet filio vnum de sua iurisdictione. et pater oppositum extra iurisdictionem patris: non est patri parendum: sed regi.

¶ Contra secundam conclusionem aliqua dicta in ea: male loquuntur homines de regibus frequenter et de viciis eius loquuntur: et tamen non est verisimile quod sic loquentes omnes peccent. Respondetur: si peccatum regis est notorium: iam parietes super illo peccato loquuntur: sicut loquimur de vno occiso in iusticia publica sine peccato. si est occultum / vel vtcumque publicum: non debemus de illo loqui. patet: de nullo debemus in illo casu loqui: ergo a fortiore de rege. regum est se praeseruare a peccato immunes / ne populum scandalisant / et malum ministrent exemplum subditis. ad motum primi mobilis mouentur sphere inferiores: et quia in locoeminenti sedent: eorum pcctam a remotis videntur.

¶ Dubitatur. cum parentes debeant filios diligere sicut et cont:quae re non ponitur hoc in praecepto. etiam dubitatur: quaere in hoc praecepto potioitur vt sis longeuus super terram.

¶ Rspeondetur: perentes diligunt liberos tamquam suos effectus: et existimant se elongare aut perpetuare in eis: proptrea filiis necessaria comunicant: et non econuerso. sicut sol esse dat radio / et fons riuo: et non econuerso: et cum vnus amoret honor sit alio naturalior: vnus / praecipitur et nen altur. ad secundam partem dubii: illud ponitur et filii in parentum honorem alliciantur. homines diu cupiunt viuere et illud percipiunt citius quam besendicendo et merces etsna: propatrea hoc eis promittitur. Secundo cum pentes filii honorant: parentum vitam letitia elongant. ergo congruum estquod deem filiorum vitam elonget: et hoc filiis fuet. hic concludem do dico prudens pater ceco amore ductus non de omnia sua bona filiis comnicatur. tum primo. crebrit filiitunc erga parentes st ingrati: nec pateribus infuiunt vbi pateribus assidue infuirent parti ratione botium quae in fine consequi putant. tum secundo. stat quod filii antede patres viam vniunse carnis ingrediantur: et tunc bona erunt apudo vxores natorum et in alienis manibus. Eodenmodo praelatus non debet sua beneficia spuriis vel sanguini relimquere ne alios scandaliset: frequenter in hoc homo decipitur: suum spurium vel nepotem magi idoneum existimat illo qui illum longe antedeint. coruus (vt prouerbalitur aiunt suum fetum ceteris albiorem existimat.