Quaestio 27

CIrca quintum preceptum decalogi quaeritur: an quis potest hominem occide re licite in sui defensione: sic scilicet: quod non potest aliter euadere quin occidat.

¶ Proquestionis solutione pono duas conclusiones: quarum prior est. male facit ille qui hominem occidit qui iuste illum occidit vel occidere facit. patet conclusio: sit sortes iuste dampnatus ad mortem: sit lictor vel iudex plato: tunc dico sortes male agit occidendo platonem vt suam vitam protegat. probatur hec conclusio: sortes est iuste dampnatus ad mortem: tam iudex quam lictor iuste procedunt ministrantes iusticiam sorti. ergo sortes facit iniuriam alterum eorum occidemndo: quatenus se a morte liberet. idem est de custode carceris et ceterorum. clientum ad mortem sortis iuste cooperantium.

¶ Secunda conclusio: sortes occidens. inuadentem se iniuste qui non potest aliter euadere quin occidat / non peccat in occidendo inuasorem. probatur hec conclusio. c. ad. l corne. de sicca. l. ii. Is qui aggressorem vel quemcumque alium in dubio vite discrimine constitutus occiderit: nullam ob id falsam calumpniam metuere debet. et. l. sequenti. Si quis percussorem ad se venientem ferrodepulerit: non teneatur homicidii. quia defensor propriisalutis videtur in nullo peccasse. et iste leges funda te sunt a prudentibus / in lumine naturali. ex iure pontificio patet eadem conclusio: de homicidio. c. significasti. vim vi repellere omnes leges et omnia iura permittunt: tamen illud debet fieri cum moderamine inculpate tutele: seruetur equum moderamen: hoc est tantum illud quoomisso violentia repelli non potest. Arguitur secundo ratio ne ad conclusionem. si non liceret in isto casu occidere iniuste inuadentem: daretur occasio malis occidendo pluri mos in reipublice perniciem. Tertio. homo secundum ordinem charitatis plus diligit animam propriame quaerit eius salutem antede animam proximi: qua secundum eundem ordinem plus potest diligere suum corpus quam corpus proximi. sed inconpossibile est simul seruare vtrumque corpus: ergo alium iuste in isto casu occidit. nec valet dicere: procurat salutem corpris sui cum praeiudicio corporis alterius: quia non facit contra iusticiam. qui sibiipsi ministrat iusticia: postquam non est aliquis alius ei praesens ad ministrandam iusticia. Quarto arguiu. Exo. xxii. Si effrigens fur domumsiue suffodiens fuerit inuentus: et accepto vulnere mortuus fuerit: percussor non erit reus sanguins: vbi glo. dicit: Sermo est de fure nocturno: quia praesumitur quod occideret antequam desisteret. secus est de diurno: quia potest tunc discerniquod venit ad furandum solum. sed minus / iustum est occidere hominem pro defensione rerum suarum quam proprii corporis: et per consequens alium occidens in casu conclusionis non peccat. Quinto in bello iusto toto die¬ pugnant homines / ne liberi / vxores / vel bona sua / rapina auferentur: et rapientes si non desistant occidunt: et nemo dicit quod male agant: ergo licitum est a fortiore pro proprii corperis defensione alium iniuste inuadentem desiderare.

¶ Contra hanc secundam conclusionem arguitur per Aug. i. de libero arbitrio loquentem de illis qui alios occidunt defendendo se: dicit illi non sunt sine peccato liberi secundum legem diuinam qui prohis rebus quas contempni oportet humana cede polluti sunt. sed illic secundum mentem eius corpus nostrum est inter res quas contempni optet. ergo qui defendendo corpus proprium / occidit alium: peccat contra legem diuinam.

¶ Secundo arguitur. si sint duo super vnum asserem / sortes / e plato / quaes asser a principio superfert: sed successu teperis asserdiminuitur vel deuenitur de aqua salsa aut profunda ad aquam dulcem aut minus profundam quae minus superfert assere integro: in illo casu sortes non potest praecipita re platonem in aquam pro saluanda sua vita: era nec potest occ idere licite inuadentem se.

¶ Ad primum dicitur: Augustinus intelligit quando inuasus potest honeste aliter euadere quam occidendo inuadentem puta celeritate pedum: si sit persona quam non inde cet aufugere vel verborum eloquio: vel habet vulnus letale iam inflictum et alium insequitur eum occidendo: iam hoc non facit in propriicorporis defensione.

¶ Ad secundum dico non ee idem. sunt ambo in possessione actuali illius asseris debent intur se sortiri vter eorum manebit saluus: supposito quod sint reipublice equae vtiles. quod si alter sortiri noluerit: melius est quod vnus submergatur quam ambo secundum casum: et ille qui sortiri non vult / male agit in illo casu.

¶ Tertio arguitur: si sortes minetur platoni quod eum occidet de facto nisi plato ciccronem occidat: plato non potest licite ciceronem occidere: cum est totaliter innocens: et tamen hoc facit pro saluanda sua vita. ergo non habet occidere inuadentem pro saluanda sua vita.

¶ Quarto arguitur contra tertiam probationem probando quod illicite sibiipsi occidens ministrat iusticiam: et hoc sic: si iudex esset praesens / non deberet occidere inuadentem pro sola voluntate occidendi quousque effectualiter occiderit: ergo ille nondum occisus ministrat ei iusticiam antede tempus.

¶ Ad tertium concedo maiorem et minorem quod hoc facit pro saluanda sua vita: sed illicito medio occidendo innocentem: esto quod cathegorice iudicet quod erit occisus: nisi innocentem occidat.

¶ Ad quartum dico: si vna probatio non concludit sufficit quod omnes rationes simulsumpte conclusionem probent. Secundo nego quod antede tempus ministret sibiipsi iusticiam: quia si non praeueniat tempus occidendo inuasorem iniuste: non poterit sibi post mortem iusticiam ministrare: nee aliquis alius pro vita innocentis defendenda.

¶ Quinto arguitur. l. distinc. de his illicitis: loquitur pontifex de clerico qui paganum occidit pro sui defensione sic inquiens. Scito nos nullam occasiouem / nec vllam tribuere licentiam eis quenlibet hominum quomodolibet occidendi. sed hoc non diceret potestifex nisi occidere hom inem quemcumque et quomodocumque esset peccatum. Item talem ir regularem repiitat.

¶ Sexto arguitur: grauius est occidere hominem quam fornicarie mulierem cognoscere. sed si homo esset in illo statu quo non potest curari nisi fornicetur: magis te netur se permittere mori quam fornicari. ergo homo magis tenetur se permittere occidi quod alium occidere.

¶ Ad quintum respondetur: lbet pontifex non det licentiam de nouo occidendi: ius naiure et lex ciuilis licentiam dat: et hec iura non reuocat. et dato quod sit irregularis: non peccat. crebriter irregularitas incurritur sine peccato.

¶ Ad sextum concedo maiorem et minorem: sed cosequentia est nulla. non admitto casum quod homo sit in illo casu qui morietur nisi fornicetur: et non potest aliter curari. humores quicunque possunt per euacuationes vel abstinentiam purgari. Item infirmus mulierem cognoscens alterabitur: et citius morietur. Insuper: non est ita terribilis mors expectata a natura successiue agente sicut tradere collum iugulo iniuste percutientis.

¶ Septimo arguitur: occidens vult occidere hominem: ergo peccat: cum hoc faciat auctoritate propria. COctauo arguitur: sequitur ex his quod aliquis religiosus ex defensione sue vite potest suum praelatum occidere: et filius patrem: supposito quod iudicet aliter euadere nequeat.

¶ Ad septimum dicitur: occidens vult per se et principaliter se liberare: et hoc principaliter intendit. de per accidens solum vult mortem: quia non potest aliter euadere. sicut calor producit calorem de perse: et corrumpit frigus de per accidens

¶ Ad octauum: facile non est admittendum quod praelatus sit suum religiosum occisurus: vel pater filium. sed casu admisso: vbi hoc apparentis sime indubitanter inuasus sic iudicat: facile est consequerdicere. nemo est sibi secunds. potest tamen patrem relinquere (a qua vitam corperalem et spuritalem habuit) esto quod occidatur.