Quaestio 30

¶ Questio. xxix. Queritur circa idem praeceptum: an sex species luxurie communiter enumerate sufficiunt.

¶ Pro solutioue quaestionis notabis: luxuria duobus modis capitur: primo modo capitur pro omni habundantia: et sic capitur a Uirgi. primo Geor. dicente. Luxuriam segetum tenera depascit in herba. Luxus grece dicir solutio latine: luxus luxuries luxuria pro eodem capiuntur. Alio modo capitur in theologia proexcessu in venereis: adhuc in modo loquendi strictius accipitur pro excessu in venereis / siue in materia / instrumento / vel modo / vt excludatur excessus cum propria vxore.

¶ Isto notato: pono conclusio nem: species luxurie communiter enumerate sufficiunt: patet trigesima sexta: questione primass. non omnes. hoc patet auctoritate magistri quadragesi¬ ma prima distinctione. capitu. iiii. tacet tamen sodomiticum propter horrorem. et iste species vt facilius memorie hereant significantur per litteras huius dictionis fassir / per f. fornicatio simplex / per a. adulterium / per s. sodomiticum / per s. secundum stuprum / per i. incestum / perr raptum.

¶ Contra hanc conclusionem arguitur: idem peccatum est adulterium et incestus: patet: si quis cognoscat consanguineam vxorem. si militer idem peccatum est raptuse incestus: ergo membra coincidunt: ergo illa diuisio est mala. consequentia tenet per vnam conditionem bone diuisionis. Rursus: cognoscens dicatam deo peccat et facit actum luxurie. et tamen tale peccatum sub nulla istarum specierum continetur: ergo diuisum excedit membra diuidentia: consequaentia tenet per aliam conditionem bone diuisionis.

¶ Ad primum conceditur quod idem actus numero est incestus et adulterium: et distinguitur quod coincidunt: vel in suppositione: et sic conceditur: puta idem terminus supponit pro vtro que. omnis luxuria est actus voluntatis. actus exterior est imperatus ab actu voluntatis. vel quod comncidant secundum rationes formales: et sic negatur: non pono formalitates more aliquorum sed solum penes connotataterminorum. vel sic: non est eadem ratio quare aliquis actus est incestus et quare est adulterium.

¶ Ad fecundum concedo quod cognoscens dica tam deo peccat. et de eius grauitate futrus est sermo. sed dico quod tale peccatum est incellus. cognos scit homo filiam patris eius: puta sororem. talis est filia dei: aliter tame quam alie mulieres. magis proprieest adulterium: quia cognoscitur sponsa christi sicut vouentes solent dicere quod habent christum pro sponso. hinc Baptista libro secundo de beata Ratherina introduxit beatam virginem respondentem praecibus et petitionibus beate Ratherine. Tolle manum sibi perpetuo te copulat infans. Connubio christus nurus est mea pone timorem. Tertio dicere potes tale peccatum includitur sub alia specie innominata: dicamus sub sacrilegio carnis: et sic species date non sufficiunt. conclusio intelligit de speciebus communibus vel que communiter erant antede ista vota. a priencipio vel ante incarnationem pauce vouebant: et tamen alie species carnis erant communes. siue ille species senarie seruentur sine precisione siue non / parum refert.

¶ Secundo principaliter argumentor: habeat sortes hunc actum / volo luxuriare / non cogitam do cum qua muliere nec quomodo: talis actus est luxuria: et tamen sub nulla istarum specierum continetur. non sub simplici fornicatione: quia eadem ratione subadulterio. Forte dicis: si est solutus est simplex fornicatio. Contra: solutus cognoscens communiunctam vel monialem consanguineam vel affinem / non facit simplicem fornicationem: igitur.

¶ Et confirmatur: habeat sortes hanc volitionem: volo cognoscere has duas: demonstrando solutam coniunctam: talis actus sub nulla specie luxurie continetur. igitur.

¶ Ad secundum respondetur: illa luxuria sub nulla istarum specierum continetur. oportet dicere diuisum non est luxuria in communi. hoc est / iste terminus luxuria non restrictus: sedtotum hoc / luxuria ca¬ dens super materiam determinatam. sed tunc oportet hominem inuoluere se de ratione materie determinate: vel fateri diuisum latitudinem specierum trasgredi. secundum est melius. talibus actibus nomen imponatur a. vel b. potes hic capere plura genera in proposito / volo luxuriare / et volo fornicari / vel aduite rari / volo incestum / vel raptum: disiunctum includens plures speies est superius ad disiunctum includens pauciores species: et sic procedendo ad fornicationem simplicem vel ad adulterium tantum. et est simile sub termino coloratum qui est genus subalternum: potes dare multa genera superiora ad album inferiora ad coloratum.

¶ Ad confirmationem dico talem actum esse fornicationem adulterium copulatim: sed actus quo volo cognoscere hanc / vel hanc: demonstrando illas: nec est adulterium nec simplex fornicatio. sed est indiuiduum termini significantis disiunctim fornicationem vel adulterium.

¶ Tertio arguitur: osculans aliquam vt ipsa inducatur ad adulterium facit actum oppositum castitati: ergo est luxuria. et tamen sub nulla istarum specierum includitur: igitur.

¶ Et confirmatur: cognoscens vxorem impudice puta contra bonam valitudinem corporis vel anime luxuriatur. et tamen talis actus sub nulla specierum nominatarum continetur. igitur cum propria vxore non est simplex fornicatio nec adulterium: et sic de aliis speciebus: igitur. Si dicas: nullus talis actus cum propria vxore nomen specierum suscipit: ex hoc sequitur quod diuisio est inualida: cum membra diuidentia excedant latitudinem diuisi. etiam est peccatum contra naturam cum propria vxore sicut cum aliena. potest esse argumentum de illo qui cognoscit commatrem vel filiam commatris. hic non est fornicatio simplex potest dici quod est incestus. illegitimatio ecclesie facit incestum. sunt spirituales consanguinei. potest etiam dici quod est sacrilegium. ista parentela est spiritualis ex sacramentis proueniens.

¶ Respondetur aliquod osculum est non peccatum: amici solent quando primooccurrunt seinuicem osculari sine peccato: sed siosculum fiat causa inducende mulieris ad illecebram: aliquod tale est simplex fornicatio: aliquod tale est adulterium: volo hanc osculari vt eam inducam ad fornicandum: demonstrando solutam: tale osculum est simplex fornicatio. demonstrando coniugatam / et adulterium. sicut adulterium est actus voluntatis sic est osculum. volo hanc inebriare vt fornicetur: talis actus sub duobus generibus subalternis intemperantie includitur: scilicet sub ebrietateet luxuria. et idem actus numero est luxuria et ebrietas. in actu luxurie quis interdum facit oscula indeliberata: vel si deliberata et ob voluptatem: durum est dicere talia oscula esse mortalia pctam: aliqui sunt atecdecedentia: vt turpiloquia / visus impudici ad luxuriam: et talia spectant ad luxuriam: et sic de talibus dummodo continuantur. multa talia spectantia ad luxuriam satis bene includuntur in luxuria capiendo luxuriam vt sit luxus in venereis.

¶ Ad confirmationem dicitur quod ibi est luxuria. sed terminus proprius capitur quando diuiditur / proluxuria in materia / instrumento / vel modo. sed clarius est dicere luxuria non vxoria est diuisum. sodomiticum est luxuria non vxoria: ad vxores nullatenus attinet plus quod ad alias. vel sic ibi ponitur alia species dicatur b.

¶ Ex omnibus patet quod multe sunt species luxurie. sed quia plerique istorum actuum sunt rari: non est opus imponere nomina. sufficit in re intelligere multos actus quorum quilibet est luxuria. Dicamus fassir cusin f. fornicatio / a. adulterium / s. sodomiticum / s. stuprum / i. incestus / r. raptus / c. luxuria commumis / v. luxuria vxoria vri cum sua / s. sacrilegium. sed bene intellige illa communem luxuriam. adulteriuum non est luxuria communis / nec fornicatio simplex: sed actus tacti in solutione secundi argumenti. per i. impudicicia ouam cum thamar. Gene. xxxviii. est innaturalis et sodomicum scelus: et sic est actus quo quis cogitat de venereis vt polluatur in somno: cum extravas debitum. et sic datur actus sodomiticus sic accipiendo veniale: saltem non constat esse mortale: sed non reddens debitum vxori petenti peccat circa venerea per insensibilitatem. non est luxuria. luxuries vero tendit ad excessum et se elongat a defectu: quo non est crebro in vsu sed ex illo sequitur quod non omnia peccata carnis dantur. dicas fassir cusin. per enim non reddens quando tenetur siue tentione veniali siue se tali.

¶ Dubitatur: que sunt filie luxurie.

¶ Secundo dubitatur quomodo homo se debet seruare a luxuria.

¶ Ad primum supposito quod dictum est in secundo quid requritur ad hoc quod vnum peccatum dicatur filia alterius. non refert de numero dato a sanctis vel doctoribus de filiabus luxurie: cum vltra filias datas plures dari possunt: et varie a doctoribus dantur. beatus / Greg. xxxi. moralium aliquas filias eius nominat. et Isidorus in libro ethimologiarum alias. beatus Greg. has filias nominat cecitatem mentis / inconsiderationem praecipitationem / inconstantiam amorem sui / odium dei / affectum praesentio seculi / desperationem futuri seculi. Ab Isidoro iste filie enumerantur. Turpiloquia / scurrilia / ludicra / stultiloquia. Iste filie interdum generantur ex aliis matribus. non numquam ex luxuria. non tamen credendum est quod ex qualibet luxuria generetur desperatio vel odium dei: sed quando gradatim descenditur de vicio in vicium. prouer. xviii. impius cum in profundum peccatorum venerit / contempnit: et sequiter eum ignominia. De praecipitatione patet per Therentium in eunucho qua res neque in se consilium nequam modum habet vllum. De inconstantia patet per dictum eiusdem comici loco allegato de quodam iuuene qui dicebat se discessurum ab amica: dicit. vna falsa lachrymula restringit te. De filiabus numeratis ab Isidoro / clarum est. Matthei. xii. Ex abundantia cordis os loquitur: audit et videt.

¶ Ex isto patet responsio alicuius luxurie due sunt filie. alicuius luxurie tres sunt filie: alicuius quattuor sunt filie. et adhuc possunt esse plures filie quod enumerentur a doctoribus quamquam ipsi enumerant multas earum quae sequuntur ex quacunque luxuria: sed regulariter sequuntur he filie: ebrietas / prodigalitas / turpiloquium mendacia / periuria / rixe / inuidia / zelus inordinatus. non inconuenit vnum vicium capitale ab alio habere originem. interdum vnum vicium est causa naturalis alterius: vt excessus vini respectu luxurie. nonnunquam vnum peccatum est causa occasionalis alterius sceleris / et medium acquirendi aliud. hic abyssus abyssum inuocat. vnum vicium suo pondere secundum beatum Grego. aliud trahit.

¶ Ad secundam dubitationem: in primis dicitur quod illud vicium est maxime fugiendum. patet: peccatum quod labefactat hominem / et a statu hominis maxime deiicit / est marie fugiendum: sic est de luxuria: igitur. consequentia est clara cum maiore. minor patet secundum Aristotelem. iii. Ethicor. Intemperantia facit nos coincidere cum voluptatibus brutalibus: cum bruta (sicut ipse deteglt) nullo sensu delectatur nisi gustu et tactu. modo luxuria fit per hos sensus. Insuper Catho. Luxuria fugito / simul et vitare memento Crimen auaricie: nam sunt contraria fame. Auaricia pro millesima parte non tantum deiicit hominem a fama. vide quam famam sardanapalus inter scorta nens acquisiuit. vide si assiriorum imperium a nembroth belo et nino inchoatum quod durauit mille trecentis amnis ) in eo extinctum est: et suus muliebris modus viuendi fuit occasio. luxuria rei militari plurimum nocet: et ducem exercitus attenuat. plus fecit mulier achilli quod hector vel troilus. Holofernes (qui vinci ab hostibus non poterat) luxuria quam desiderabat occidebatur. famam presbyterorum / religiosorum / scholasticorum / non solum denigrat: sed lacerat et eradicat. tot inconuenientia ex ipsa sequuntur vt ea numerare possit nemo. hic non est certandum cum mulieribus: sed omnino ab eis fuglendum: dicente Baptista in calamitatibus. Hanc contra certare caue: contedere vici est. Uincere terga dare: et retro vestigia ferre. De eius deceptione et sophisticatione dicit. Ore nitens animo maculata similissima sorbo. Quod nitido tristes claudens in cortice succos. Decipit ignaros morsuque venenat amaro. Illecebris et fraude potens astuque dolisque Dimicate vultu pacem praetendit amico. et post dicit. Mira huius natura fere non ense nec hasta Uincitur. Prima arma huius pugne est fugere consortia mulierum. Exemplo Ioseph qui reliquit pallium Gen. xxxix et i. Corinth. vi. praecipit apostolus fugere a fornicatione. Secunda arma sunt excessus in cibo et in potu Ezechielis. et xvl. hec fuit iniquitas sodome sororis tue / superbia / saturitas panis / et abundatia / et ocium. Et comicus / Sinem cerere et bacho friget venus. Tertia arma sunt ocium: secundum illud dicium Nasonis. Ocia sit tollas: periere cupidinis artes. ocium sine litteris mors est: et viui hominis sepultura secundum Senecam. Quarta arma sunt excessiua dormitio: et potissimum delicate. contra illud Cathonis. plus vigila semper ne somno deditus esto. Nam diuturnam quies viciis alimenta ministrat. Quinta arma sunt turpiloquium / visio mulierum / tactus / et huiusmodi propterea dicit apostolus prime Corin. xv. Sepe bonos mores corrumpunt colloquia praua. non audiantur cantus impudici: nec verba amatoria admittantur. claudere oportet portas ciuitatis nostre: secundum illud Iob. xxxi. Pepigi fedus cum oculis meis. patet per divina. Gen. xxxiiii. et. xxxix. de ioseph de dauid et bersabea. ii. Regum. xi. patet de holoferno capto a pulchritudine Iudith. Senes arferunt in visu Susanne. Danielis. xiii. vnde beatus Aug. in libro de agone christiano. et similem sententiam ponit in libello suo de honestate mulierum: inter omnia christianorum certamina duriora sunt prelia castitatur: vbi est quotidiana pugna et rara victoria. Et Isidorus in libro de summo bo¬ no quod magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo quam per aliquid aliud: qua difficilius est vincere vehementiam huiusmodi passionis. et quia virtus et ars sunt circa difficile. Decorum est ibi consequi victoriam: et in temptatione inuocare deum: qui non permittit nos temptari vltra id quod possumus. prime Corinthiorum. x. apponamus nos ipsi operem ad reluctandum. que qui creauit nos sine nobis: non saluabit nos sine nobis. dat deus omne bonum sed non per cornua taurum. ab impudicorum cetu ocissime pedibus alatis volea sicut a colubro. de cohabi. cleri. et mulie. ex concilio maguntinensi. c. inhibendum. vetitum est clerico habere mulierem suspectam in domo: intellige cohabitantem vel crebro venientem: et nominat matrem / sororem / amitam. si ille haberi non possunt nec aliam. Bernardus in glo. dicit clericos posse habere feminas vsque ad secundum gradum in linea collaterali: alias vsque ad quartum in linea recta manifeste repugnat ca. signato. et beato Augu. vbicumque de hac materia loquitur. lege libellum eius de honestate mulierum. si homo non vincatur a muliere: fortasse denigratur eius fama: candela prope parietem album eum non consumit: sed tamen parietem denigrat. Legitur de quidam fratre in vitis patrum qui volens cum matre transire flumen / manus suas inuoluit pallio / et eam portauit vltra flumen. interrogatus ab ea cur hoc faceret. respondit. corpus mulieris ignis est: et eoipso quod contingebam te venit michi in mentem memoria aliarum mulierum iuxta illud prouerbiorum vi. numquid potest homo abscendere ignem in sinu suo: vt vestimenta eius non ardeant: aut ambulare supprunas et non comburantur plate eius: Sic quo ingredit ad vxorem proximi sui non erit mundus cum tetigerit eam: cum luxuria sit ignis corpus / inflammans. Triplex est iterum remedium generale hunc ignem extinguendi: sicut in igne materiali ne homo comburatur / triplex adhibetur remedium: per aque effusionem / per lignorum vel alterius materie subtractionem / vel per longationem ab igne. Sic facimus olle bullienti in igne infundendo aquam frigidam / subtrahendo ligna / vel potum elongando ab igne: sic adueniente igne luxurie ad litteram interdum proiiciatur aqua super combustum. De sancto esvaldo et multis legitur quod adueniente passione se mittebant in aquam. homo tamen non debet esse homicida sui vbi hoc ei constat. licet eius vita abbrevietur: no refert. melius est vitam breuem bonam habere quam longam et sordidam. Legitur in vitis patrum de quoda sene qui cum temptaretur de quadam muliere quam receperat in hospicio accendit lucernam et conbussit ei digitos. merito perdit domum suam qui eam incensam videt et non laborat pro aqua ad extinguendus. sic est hic. Secundum est de subtractione materie: et de illo prius dictum es. Tertium / fugere ab hoc morbo: et non secum luctari: et ad hoc est ratio: luxuria est ignis: homo num. Esaye. xl. omnis caro fenum vel stipula. Eccle. xxi. Stupa collecta synagoga peccatum. non est securum stupe esse in circumferentia ignis. Luxuria est peccatum sordidum. non est sanum luctari cum homine lutoso quem si prosternas coinquinaberis. Eccle. xiii. quae tetigerit picem coinquinabitur ab ea. Insuper non est securum pugnare cum hoste: qui ex propinquitate sumit vires: sed sic est de luxuria ante nec bellum corpus tranquillum / insurgit contra nos tempore belli quemadmodum si sint multi traditores in exercitu alicuius: non est pugnandum sed protinus abeundum modo caro aduenienti hoste est traditrix nostri.