Praeambulum

Sententia huius distinctionis XXV. in generali & speciali.

AM vero ad propositum redeamus. Superius determinauit Magister de libero arbitrio, per con sparationem ad alias potentias. Hic determina i de libero arbitrio quantum ad sui propriam raAtionem. Et diuiditur in duas. Primo determinat suum intentum. Secundo determinat a qua libertate liberum arbitrium denominatur. Secunda ibi, est nanque libertas. Prima diuiditur in quatuor. Primo determinat de libero arbitrio quantum ad suum obiectum. Secundo ostendit in quibus fit liberum arbitrium. Et quomodo differenter sit in eis. Tertio concludit quoddam correlarium. Quarto subiungi quoddam incidens. Secunda ibi, haec quidem secundum praedictam assignationem. Tertia ibi, ex praedictis perspicuum est. Quarta ibi, & possunt notari in homine. Secunda parprincipalis diuiditur in duas. Primo distinguit triplicem libertatem, & declarat eam. Et quaedam dubia circa hoc. Secundo ex hoc concludit quaedam correlaria. Secunda ibi, ex praedictis iam apparet. Et haec est diuisio & sententia lectionis in generali¬

IN SPECIALI sic procedit. Et proponit primo qui liberum arbitrium ad vtrunque flecti potest. Non autem extenditur aliqua libertas lib. arb. respectu praesentium & praeteritorum, sed solum respectu futurorum, non tamen respectu quorunlibet futurorum, sed solum contingentium, quae in nostra sunt dispositione & potestate. Postea dicit quod quum liberum arbitrium in nobis sit flexibile ad malum, tamen liberum arbitrium est in aliis, quam in nobis, scilicet in angelis bonis, & in eis est omnino liberum arbitrium a seruitute peccati. Postea dicit quod liberum arbitrium in primo statu fuit, quo homo poterat non peccare. In vltimo vero statu erit quo non poterit peccare. Et naec libertas est maxime post hac vitam. In medio vero statu est libertas, qua potest peccare: neque potest non peccare etiam motaliter ante gratiam. Sed post gratiam non potest non peccare venialiter. Et quo concludit quod liberum arbitrium per peccatum vulneratum est & spoliatum, vulneratum quoad naturalia, spo¬ liatum quoad gratuita, vbi etiam dicit quod ipsa naturalia dici possunt aliquo modo gratuita, secundum quod pertinent ad generalem gratiam. Et dicit quod libertatem perditam non potest homo recuperare sine gratia, sicut nec qui se occidit potest se per se ad vitam adducere. Postea dicit quod libertas triplex est, scilicet a coactione vel necessitate, a peccato, & a miseria. A coactione semper fuit in primo statu et vltimo. Illa vero quae est a peccato est solum in liberatis per gratiam. Et subdit quod sicut seruus iustitiae liber est a peccato, ita seruus peccati liber est a iustitia, quia ei non seruit: & haec non est vera libertas. Quaerit autem incidenter, vtrum libertas ad bonum & malum faciendum sit ipsa liber tas ar. vel quid, & ad quid. Et ponit circa hoc duas opiniones. Quibusdam enim videtur, quod libertas ipsius arb. est quae hominem liberum facit ad bonum & ad malum. Quibusdam vero videtur quod libertas ipsius arbitrij non sit libertas ad bonum & malum. Sed quod libertas ad malum sit quaedam pronitas ad peccandum: libertas vero ad bonum sit aliquid per gratiam ipsi libertati additum. Magister magis sustinet qui ipsa libertas sit ab ipso libero arbitrio. Ita tamen quod in malum potest de se, in bonum autem non, nisi per gratiam adiuuetur, nisi valde debiliter. Viterius concludit duo correlaria. Quorum primum est, quod per peccatum diminutum est liberum arbitrium, quod recipit difficultatem ad bonum incitamentum, & pronitatem ad malum, quod ante peccatu non habuit: vnde magis habent liberum arbitrium reparati per gratiam, quam non reparati. Sed liberum arbitrium est ad malum, quod per se potest, & ad bonum quod sine gratia non potest se cundum quod conclusum est quod est libertas naturae, & libe tas gratiae. Sed libertas naturae non sufficit sine gratia liberante, vel adiuuante. Et in hoc terminatur sententia lectionis, &c.