Text List

Table of Contents

Only show available transcriptions

Commentarius in libros Sententiarum (Redactio C)

Liber 1

Praefatio

Prologus

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum theologia prout communiter traditur et habetur sit scientia proprie dicta

Quaestio 2 : Utrum theologia sit scientia supposito quodam lumine quod quidam ponunt esse in doctoribus perfectioribus

Quaestio 3 : Utrum virtute divina possit communicari puro viatori cognitio scientifica de articulis fidei

Quaestio 4 : Utrum theologia sit una scientia

Quaestio 5 : Quid sit subiectum in theologia, utrum Deus an aliud

Quaestio 6 : Utrum theologia sit practica an speculativa

Quaestio 7 : Utrum theologia subalternetur alteri scientiae

Quaestio 8 : Utrum ipsa subalternetur alicuiu scientiae humanitus inventae ut metaphysicae

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum frui sit actus intellectus an voluntatis

Quaestio 2 : Utrum solus Deus sit obiectum fruitionis an etiam aliquid aliud

Quaestio 3 : Utrum uti sit actus intellectus an alterius potentiae

Quaestio 4 : Utrum omnibus citra Deum sit utendum

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sit tantum unus Deus

Quaestio 2 : Utrum attributa divina differant aliquo modo ex natura rei circumscripta omni operatione intellectus

Quaestio 3 : Utrum aliquis intellectus possit concipere distinctionem attributorum divinorum absque dicta operatione ad creaturas

Quaestio 4 : Utrum cum vnitate potentiae possit esse personarum pluralitas

Distinctio 3

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum possumus ex his quae sunt in creaturis probare Deum esse

Quaestio 2 : Utrum possumus cognoscere de Deo quid est

Quaestio 3 : Utrum Deum esse sit per se notum

Quaestio 4 : Utrum in omni creatura sit vestigium trinitatis

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in homine sit imago trinitatis

Quaestio 2 : Utrum potentiae animae sint id quod essentia an aliquid additum

Quaestio 3 : Utrum memoria et intelligentia sint una potentia an diversae

Quaestio 4 : Utrum intellectus et voluntas sint eadem potentia

Quaestio 5 : Utrum necessarium sit ponere intellectum agentem esse aliquam potentiam animae nostrae

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in divinis sit generatio

Quaestio 2 : Utrum ista sit vera Deus genuit Deum

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum essentia generet vel generetur

Quaestio 2 : Utrum filius possit dici de substantia patris aut ex nihilo

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum pater genuerit filium necessitate

Quaestio 2 : Utrum Pater genuerit filium natura

Distinctio 7

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in divinis sit potentia generandi

Quaestio 2 : Utrum potentia generandi dicat quid an solum ad aliquid

Quaestio 3 : Utrum potentia generandi sit in filio

Distinctio 8

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum qui est vel esse conveniat Deo proprie

Quaestio 2 : Utrum in solo Deo esse et essentia sint idem

Quaestio 3 : Utrum solus Deus sit immutabilis

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus sit omnino simplex

Quaestio 2 : Utrum anima rationalis sit composita ex materia et forma

Quaestio 3 : Utrum tota anima sit in qualibet parte corporis vel extendatur quantitative extensione corporis

Quaestio 4 : Utrum sola materia sit ratio recipiendi quantitatem, vel sola forma vel compositum

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Pater sit alius a Filio

Quaestio 2 : Utrum Pater sit prior a Filio

Quaestio 3 : Utrum Pater et Filius possint dici plures aeterni

Quaestio 4 : Utrum generatio divina debeat exprimi per verbum praesentis temporis dicendo filius semper nascitur, an per verbum praeteriti dicendo Filius semper natus est

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Spiritus Sanctus sit proprium nomen alicuius personae divinae

Quaestio 2 : Utrum in divinis possunt esse plures personae quam tres

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Spiritus Sanctus procedat a Patre et Filio, an a Patre tantum

Quaestio 2 : Utrum si Spiritus Sanctus non procederet a filis distingueretur ab ipso

Quaestio 3 : Utrum Pater et Filius spirent Spiritum Sanctum inquantum sunt unum an inquantum sint plures

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum generatio filii sit prior processione Spiritus Sancti

Quaestio 2 : Utrum Spiritus Sanctus plenius seu perfectius procedat a Patre

Quaestio 3 : Utrum Spiritus Sanctus sit a Patre mediante Filio vel per Filium

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in divinis sit aliqua processio

Quaestio 2 : Utrum generatio Filii et processio Spiritus Sancti sint emanationes distinctae realiter

Quaestio 3 : Utrum Spiritus Sanctus possit dici ingenitus

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in divinis sit aliqua processio temporalis

Quaestio 2 : Utrum processio temporalis ponat in numerum cum aeterna

Quaestio 3 : Utrum per processionem temporalem ipsemet Spiritus Sanctus detur an tantum eius dona

Quaestio 4 : Utrum Spiritus Sanctus detur a sanctis viris

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum mitti conveniat alicuius personae divinae

Quaestio 2 : Utrum missio dicat aliquid notionale an essentiale

Quaestio 3 : Utrum aliqua persona possit mitti a seipsa vel ab alia a qua non procedit

Quaestio 4 : Utrum missio invisibilis competat Filio

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Spiritui Sancto competat invisibilis missio

Quaestio 2 : Utrum debuerit fieri visibilis missio ad Christum et ad quos debeat fieri

Quaestio 3 : Utrum species in quibus factae fuerunt invisibiles missiones suae

Quaestio 4 : Utrum Pater sit maior Filio

Distinctio 17

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum necessarium sit caritatem esse habitum creatum in homine ad hoc quod homo sit Deo carus

Quaestio 2 : Utrum necessarium sit ponere caritatem habitualem ad hoc ut possimus aliquid mereri apud Deum

Quaestio 3 : Utrum caritas detur secundum proportionem naturalium

Quaestio 4 : Utrum ille qui est in caritate possit cognoscere certitudinaliter se habere caritatem

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 5 : Utrum caritas possit augeri

Quaestio 6 : Quae sit causa suscipiendi magis et minus an essentia

Quaestio 7 : Utrum eadem forma numero possit esse intensa et remissa

Quaestio 8 : Utrum caritas augeatur per quemlibet actum meritorium

Quaestio 9 : Utrum cartias possit augeri in infinitum

Quaestio 10 : Utrum caritas possit diminui

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum donum in divinis sit aliquid essentiale an notionale

Quaestio 2 : Utrum Spiritus Sanctus eo sit donum quo Deus

Quaestio 3 : Utrum convenienter dicatur Spiritus Sanctus noster

Distinctio 19

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum inter personas divinas sit aequalitas

Quaestio 2 : Utrum esse aeternum conveniat Deo

Quaestio 3 : Utrum in divinis personis sit circuminsesio hoc est utrum una persona divina sit in alia

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 4 : Utrum in divinis sit dare totum et partem

Quaestio 5 : Utrum veritas sit ens reale an rationis

Quaestio 6 : Utrum veritas sit in rebus an in anima seu intellectu

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Filius sit omnipotens sicut Pater

Quaestio 2 : Utrum in divinis sit ordo naturae

Distinctio 21

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum dictio exclusiva addita uni correlativorum excludat

Quaestio 2 : Utrum dictio exclusiva possit vere addi termino essentiali respectu praedicati personalis

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aliquod nomen conveniat Deo proprie

Quaestio 2 : Utrum nomina dicta de Deo dicantur de eo secundum substantiam

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum nomen personae significet substantiam an relationem

Quaestio 2 : Utrum haec nomina substantia, subsistentia, essentia, et persona sint idem an differant in divinis

Distinctio 24

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum termini numerales ponant aliquid in divinis

Quaestio 2 : Utrum unum quod est principium numeri aliquid addat super ens et super unum quod convertitur cum ente et quod sit illud

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum nomen personae dicatur univoce de Deo et creaturis

Quaestio 2 : Utrum persona sit aliquid commune in divinis

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnes personae divinae distinguantur per relationes

Quaestio 2 : Utrum relationes distinguentes divinas sint reales

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum proprietates relativae praecedant actus notionales an econverso

Quaestio 2 : Utrum verbum in nobis sit ipsemet actus intelligendi an sit aliqua forma producta differans realiter ab actu intelligendi

Quaestio 3 : Utrum verbum in diuinis dicatur essentialiter an personaliter

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ingenitum vel innascibilitas sit notio patris

Quaestio 2 : Utrum sit proprietas constitutiva personae patris

Quaestio 3 : Utrum imago in divinis dicatur essentialiter an personaliter

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum una persona possit dici principium alterius

Quaestio 2 : Utrum pater et filius sint unum principium spiritus sancti

Quaestio 3 : Utrum pater et filius possint dici plures spiratores

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aliquid dicatur de Deo ex tempore

Quaestio 2 : Utrum in creaturis relatio differat realiter a suo fundamento

Quaestio 3 : Utrum relationes Dei ad creaturam quae dicuntur de Deo ex tempore sint reales

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aequalitas sit realis relatio in divinis

Quaestio 2 : Utrum aequalitas dicatur positive an privative in divinis

Quaestio 3 : Utrum essentialia attributa debeant appropriari aliquibus personis

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Pater et Filius diligant se spiritu sancto

Quaestio 2 : Utrum Filius sit sapiens sapientia genita

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in divinis essentia et relatio differant aliquo modo realiter

Quaestio 2 : Utrum proprietates relativae sint in essentia et personis

Distinctio 34

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum suppositum et natura differant realiter in creaturis

Quaestio 2 : Utrum persona in divinis sit idem quod essentia

Quaestio 3 : Utrum convenienter dicatur quod sint tres personae unius essentiae

Quaestio 4 : Utrum aliqua nomina dicantur convenienter de Deo translative

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus cognoscat se tantum vel alia a se

Quaestio 2 : Utrum Deus habeat propriam et distinctam cognitionem de aliis a se

Quaestio 3 : Utrum cognoscat distincte singularia

Quaestio 4 : Utrum scientia Dei sit universalis an particularis

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus cognoscat mala

Quaestio 2 : Utrum creaturae sint in Deo

Quaestio 3 : Utrum in Deo sint aliquae ideae

Quaestio 4 : Utrum in Deo sit pluralitas idearum

Distinctio 37

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sit in omnibus rebus

Quaestio 2 : Utrum Deus sit ubique

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 3 : Utrum angelus sit in loco

Quaestio 4 : Utrum angelus moveatur localiter

Distinctio 38

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum scientia Dei sit causa rerum

Quaestio 2 : Utrum deus sciat enunciabilia

Quaestio 3 : Utrum Deus sciat futura contingentia

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit nescire quod scit, vel scire quod nescit

Quaestio 2 : Utrum Deus cognoscat infinita

Quaestio 3 : Utrum omnia subsint divinae providentiae

Quaestio 4 : Utrum providentia Dei sit idem quod fatum

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum praedestinatio habeat certitudinem

Quaestio 2 : Utrum pertineat ad Deum aliquem reprobare

Distinctio 41

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum electio praecedat praedestinationem an econverso

Quaestio 2 : Utrum praedestinationis sit aliqua causa praeter Dei voluntatem

Quaestio 3 : Utrum praedestinatio possit mutari precibus sanctorum

Distinctio 42

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum potentia sit in Deo

Quaestio 2 : Utrum potentia Dei se extendat ad omnia quae sunt ab aliis possibilia

Distinctio 43

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum potentia Dei sit infinita

Quaestio 2 : Utrum Deus possit aliquod infinitum actu

Quaestio 3 : Utrum omnipotentia possit communicari creaturae

Quaestio 4 : Utrum Deus agat ex necessitate naturae

Quaestio 5 : Utrum Deus agat ex necessitate iustitiae

Distinctio 44

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit facere unam et eandem creaturam numero meliorem quam fecerit

Quaestio 2 : Utrum data quacunque creatura Deus possit facere aliam perfectiorem secundum speciem, ita quod non sit status in perfectionibus specificis sed sit processus in infinitum

Quaestio 3 : Utrum Deus possit facere universum melius quam fecerit

Quaestio 4 : Utrum Deus potuerit facere aliquid melius beata virgine vel Christi humanitate et utrum modo possit quicquid unquam potuit

Distinctio 45

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus velit alia a se

Quaestio 2 : Utrum Deus immediatius agat per intellectum per quam per voluntatem vel econverso

Quaestio 3 : Utrum voluntas Dei congrue distinguatur in voluntatem signi et in voluntatem beneplaciti

Distinctio 46

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum voluntas Dei semper efficaciter impleatur

Quaestio 2 : Utrum Deus velit mala fieri

Distinctio 47

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aliquid possit fieri praeter voluntatem divinam

Quaestio 2 : Utrum illud quod fit praeter voluntatem divinam vel contra eam obsequatur voluntati divinae

Quaestio 3 : Utrum Deus possit praecipere quod fieri non vult

Quaestio 4 : Utrum Deus possit praecipere malum fieri

Distinctio 48

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum voluntas nostra possit conformari voluntati divinae

Quaestio 2 : Utrum omnes teneantur conformare voluntatem suam voluntati divinae quantum ad volitum

Liber 2

Praefatio

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum creatio sit possibilis

Quaestio 2 : Utrum creatura habens esse fixum et permanens potuerit ab aeterno produci

Quaestio 3 : Utrum essentia successiva ut motus et tempus potuerint fuisse ab aeterno

Quaestio 4 : Utrum potentia creandi possit creaturae communicari

Quaestio 5 : Utrum Deus agat immediate in omni actione creaturae

Quaestio 6 : Utrum Deo competat agere propter finem

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum coelum empyreum sit locus corporeus

Quaestio 2 : Utrum coelum empyreum habeat aliquam influentiam in haec inferiora

Quaestio 3 : Utrum in aevo sit successio

Quaestio 4 : Utrum nunc aevi sit idem quod aevum

Quaestio 5 : Utrum unam aevum sit mensura omnium aeviternorum

Quaestio 6 : Utrum esse rei generabilis et corruptibilis mensuretur tempore

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli sint compositi ex materia et forma

Quaestio 2 : Utrum individuatio seu personalitas conveniat angelis

Quaestio 3 : Utrum plures angeli possint esse sub una specie

Quaestio 4 : Utrum angeli sint in aliquo magno numero

Quaestio 5 : Utrum potentia cognoscitiva angeli sit idem quod sua essentia

Quaestio 6 : Utrum angeli cognoscant per species an per suam essentiam

Quaestio 7 : Utrum angelus cognoscat singularia

Quaestio 8 : Utrum intellectus angelicus sit quandoque in potentia

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli fuerint creati beati an miseri

Quaestio 2 : Utrum omnes angeli fuerint creati in gratia

Quaestio 3 : Utrum boni angeli fuerint praescii suae confirmationis et mali sui casus

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angelus peccare potuerit

Quaestio 2 : Utrum potuerit peccare in primo instanti suae creationis

Quaestio 3 : Utrum angeli boni meruerint suam beatitudinem

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum primus angelus inter peccantes fuerit de supremo ordine angelorum

Quaestio 2 : Utrum peccatum primi angeli fuerit aliis causa vel occasio peccandi

Quaestio 3 : Utrum in daemonibus sit ordo praelationis

Quaestio 4 : Utrum daemon semel victus possit postea tentare aliquem

Distinctio 7

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli boni possint peccare

Quaestio 2 : Utrum angeli mali possint aliquod bonum facere

Quaestio 3 : Utrum daemones possint futura praedicere

Quaestio 4 : Utrum materia corporalis obediat daemonibus ad nutum

Quaestio 5 : Utrum angelus per intellectum moveat coelum vel quodcunque corpus per intellectum et voluntatem

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli sint corporei

Quaestio 2 : Utrum angeli in corporibus assumpti possint exercere opera vitae

Quaestio 3 : Utrum daemon possit subintrare corpus hominis

Quaestio 4 : Utrum daemones possint immutare sensus nostros

Quaestio 5 : Utrum angeli cognoscant cogitationes et affectiones nostras

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum diffinitio Hierarchiae data a Dionysio sit bona

Quaestio 2 : Utrum homines assumantur ad ordines angelorum

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli omnes mittantur in ministerium

Quaestio 2 : Utrum angeli omnes assistant

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum quilibet homo habeat angelum ad sui custodiam deputatum

Quaestio 2 : Utrum angeli proficiant in cognitione per mutuam locutionem

Quaestio 3 : Utrum unus angelus proficiat in cognitione per illuminationem alterius

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnium corporum corruptibilium et incorruptibilium sit eadem materia

Quaestio 2 : Utrum Deus potuerit producere materiam primam absque omni forma

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum lumen sit corpus

Quaestio 2 : Utrum lumen habeat esse reale in medio vel intentionale

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aliquae aquae sint super coelos

Quaestio 2 : Utrum motus coeli sit naturalis

Quaestio 3 : Utrum stellae moveantur solum motu suae spherae

Quaestio 4 : Utrum coelum sit figurae sphericae

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum corpora coelestia habeant aliquam causalitatem super haec inferiora

Quaestio 2 : Utrum coelum habeat causalitatem super actus liberi arbitrii

Quaestio 3 : Utrum coelum agat per motum

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in solis creaturis intellectualibus sit imago Dei

Quaestio 2 : Utrum imago Dei sit aequaliter in homine et in angelo

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum anima intellectiva uniatur corpori tanquam forma

Quaestio 2 : Utrum anima primi hominis fuerit producta ante corpus

Quaestio 3 : Utrum paradisus terrestris fuerit locus conveniens humanae habitationi

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum corpus mulieris fuerit formatum de costa viri sine additione materiae

Quaestio 2 : Utrum in materia sint aliquae rationes seminales

Quaestio 3 : Utrum anima intellectiva traducatur cum semine

Distinctio 19

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum immortalitas Adae in statu innocentiae fuerit naturalis

Quaestio 2 : Utrum corpus Adae fuerit passibile

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in statu innocentiae fuisset generatio

Quaestio 2 : Utrum in actu matrimoniali fuisset amissio virginitatis

Quaestio 3 : Utrum in statu innocentiae generassent pueros in utroque sexu

Quaestio 4 : Utrum pueri fuissent nati perfecti secundum corpus

Quaestio 5 : Utrum fuissent nati in iustitia originali

Distinctio 21

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum tentatio sit peccatum

Quaestio 2 : Utrum tentatio sit appetenda

Quaestio 3 : Utrum peccatum primorum parentum fuerit gravissimum

Quaestio 4 : Utrum homo in statu innocentiae potuerit primo peccare venialiter

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum primum peccatum primi hominis fuerit superbia

Quaestio 2 : Utrum primus homo appetierit esse ut deus

Quaestio 3 : Utrum ignorantia sit peccatum

Quaestio 4 : Utrum ignorantia excuset peccatum

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum alicui creaturae possit conferri quod sit impeccabilis per naturam

Quaestio 2 : Utrum primus homo viderit Deum per essentiam

Quaestio 3 : Utrum homo in statu innocentiae potuerit decipi

Distinctio 24

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum liberum arbitrium sit potentia habitus, an actus

Quaestio 2 : Utrum potentia pure passiva possit liberari libertate arbitrii

Quaestio 3 : Utrum actus intellectus sit liberior quam actus voluntatis, an econverso

Quaestio 4 : Utrum ratio superior et inferior sint una potentia, an duae.

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 5 : Utrum aliquod peccatum mortale possit esse in sensualitate

Quaestio 6 : Utrum morosa delectatio quam quis habet de peccato mortali sit peccatum mortale

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum liberum arbitrium sit solum respectu eorum quae sunt ad finem

Quaestio 2 : Utrum liberum arbitrium sit solum in habentibus intellectum

Quaestio 3 : Utrum inveniatur aequaliter in omnibus in quibus est

Quaestio 4 : Utrum liberum arbitrium possit cogi

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum gratia et virtus sint idem

Quaestio 2 : Utrum gratia sit in essentia animae sicut in subiecto

Quaestio 3 : Utrum divisio gratiae per operantem et cooperantem sit bona

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum virtus sit habitus

Quaestio 2 : Utrum habens gratiam possit mereri gloriam de condigno

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sine gratia possit homo cognoscere aliquam veritatem

Quaestio 2 : Utrum sine gratia possit homo aliquod bonum facere

Quaestio 3 : Utrum sine gratia possit homo vitare quadcunque peccatum mortale

Quaestio 4 : Utrum sine gratia possit aliquis implere divina praecepta

Quaestio 5 : Utrum sine speciali motione spiritus sancti potest homo se ad gratiam praepare

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum homo in statu innocentiae indiguerit gratia

Quaestio 2 : Utrum habuisset omnes virtutes

Quaestio 3 : Utrum opera hominis fuissent tunc magis meritoria quam nunc

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum defectus quos sentimus in nobis scilicet mors et fames aegritudines et huiusmodi insint nobis a natura, an sint poena alicuius culpae

Quaestio 2 : Utrum aliquis defectus in nos per originem transiens possit habere proprie rationem culpae

Quaestio 3 : Utrum originale peccatum sit carentia iustitiae, an aliquid aliud

Quaestio 4 : Utrum alimentum convertatur in veritatem humanae naturae

Quaestio 5 : Utrum semen sit de superfluo alimenti

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccatum originale traducatur per originem carnis

Quaestio 2 : Utrum formatus miraculose ex humana carne puta digito vel pede contraheret peccatum originale

Quaestio 3 : Utrum peccatum originale sit in essentia animae, an in eius potentia tanquam in subiecto

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccatum originale tollatur in baptismo

Quaestio 2 : Utrum sit in anima a Deo

Quaestio 3 : Utrum omnes animae ab origine sint aequales

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccata proximorum parentum sint vel redundent in filios

Quaestio 2 : Utrum peccatum originale in unoquoque sit unum, an plura

Quaestio 3 : Utrum pueri decedentes in peccato originali doleant de carentia visionis divinae

Distinctio 34

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ratio boni sit absoluta

Quaestio 2 : Utrum malum sit aliqua natura positiva

Quaestio 3 : Utrum bonum sit causa mali

Quaestio 4 : Utrum per malum culpae corrumpatur tota habilitas animae ad bonum

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum malum sufficienter dividatur per poenam et culpam

Quaestio 2 : Utrum omne peccatum consistat in aliquo actu

Quaestio 3 : Utrum peccatum consistat in actu exteriori

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccatum sit causa mali seu peccati

Quaestio 2 : Utrum peccatum sit poena peccati

Quaestio 3 : Utrum omnis poena insit nobis propter aliquam culpam

Distinctio 37

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum actio peccati sit a Deo

Quaestio 2 : Utrum Deus sit actor mali poenae vel econverso

Quaestio 3 : Utrum culpa plus habeat de ratione mali quam poena

Distinctio 38

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum bonitas actus voluntatis sit ex fine

Quaestio 2 : Utrum intentio sit actus voluntatis

Quaestio 3 : Utrum sit idem actus voluntatis respectu finis et eorum qui sunt ad finem

Quaestio 4 : Utrum omnium voluntatum bonarum sit unus finis

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum culpa per prius sit in voluntate, an in ratione.

Quaestio 2 : Utrum considerare mala sit malum ut eligere mala est malum

Quaestio 3 : Utrum voluntas naturaliter velit bonum

Quaestio 4 : Utrum conscientia pertineat ad intellectum, an ad voluntatem

Quaestio 5 : Utrum conscientia erronea obliget

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aliqua actio possit esse indifferens ad bonum et ad malum

Quaestio 2 : Utrum dabilis sit aliquis actus indifferens inter meritum et demeritum

Quaestio 3 : Utrum idem actus possit esse bonus et malus

Distinctio 41

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum fides dirigat intentionem

Quaestio 2 : Utrum omne peccatum sit voluntarium

Distinctio 42

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum actus interior et exterior sint duo peccata

Quaestio 2 : Utrum actus interior et exterior in bonis sint duo merita

Quaestio 3 : Utrum transeunte actu peccati remaneat reatus poenae

Quaestio 4 : Utrum radices peccatorum bene assignentur in litera a magistro

Quaestio 5 : Utrum vitia capitalia bene distinguantur per septem quae sunt superbia, auaritia, etc

Quaestio 6 : Utrum peccatum conuenienter distinguatur per veniale et mortale

Quaestio 7 : Utrum peccatum veniale et mortale distinguantur per poenas eis debitas

Quaestio 8 : Utrum peccata inter se sint paria

Distinctio 43

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sit aliquod peccatum in spiritum sanctum

Quaestio 2 : Utrum peccatum in spiritum sanctum sit irremissibile

Distinctio 44

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum potentia peccandi sit a Deo

Quaestio 2 : Utrum praelatio et quaecunque potestas dominandi sit a deo

Quaestio 3 : Utrum Christiani teneantur obedire prin- cipibus secularibus

Quaestio 4 : Utrum religiosi teneantur praelatis suis in omnibus obedire

Quaestio 5 : Vtri monachus teneatur plus obedire, an praelato suo religioso, an Episcopo, seu Papae

Liber 3

Praefatio

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum incarnatio sit possibilis

Quaestio 2 : Utrum vna persona potuerit incarnari sine alia

Quaestio 3 : Utrum plures personae possint assumere vnam naturam

Quaestio 4 : Utrum possibile sit aliquam naturam assumi circun- scriptis proprietatibus personalibus

Quaestio 5 : Utrum natura humana possit subsistere in alieno supposito creato angelico vel alio

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum vna persona diuina possit assumere naturam irrationalem

Quaestio 2 : Utrum filius Dei assumpserit naturam huma- nam quoad partes omnes simul, an ordine quodam

Quaestio 3 : Utrum natura humana fuerit assumpta mediante gratia

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum beata virgo indiguit sanctificatione

Quaestio 2 : Utrum Maria fuerit sanctificata ante nati- uitatem ex vtero

Quaestio 3 : Utrum beata virgo per primam sanctificationem fuerit liberata a fomite

Quaestio 4 : Utrum beata virgo post sanctificationem peccare potuit

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Christus debeat dici filius spiritus sancti

Quaestio 2 : Utrum virgo beata possit dici mater Dei

Quaestio 3 : Utrum gratia fuerit in Christo naturalis

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum naturae diuinae conueniat assumere naturam humanam

Quaestio 2 : Utrum terminus assumptionis sit tura, an persona

Quaestio 3 : Utrum vnio naturae humanae ad verbum sit maxima vnionum

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in Christo sit pluralitas suppositorum

Quaestio 2 : Utrum in Christo sit tantum vnum esse in, plura

Quaestio 3 : Utrum persona verbi post incarnationem fuerit composita

Quaestio 4 : Utrum natura humana fuerit vnita filio Dei accidentaliter

Distinctio 7

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ista sit vera Deus factus est homo

Quaestio 2 : Utrum haec propositio si vera, homo fa- ctus est Deus

Quaestio 3 : Utrum haec sit vera filius Dei praedestinatus est esse homo

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum nasci competat naturae an personae

Quaestio 2 : Utrum in Christo fuerint plures natiuitates

Quaestio 3 : Utrum in Christo sint duae filiationes

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum latria sit virtus

Quaestio 2 : Utrum latria sit soli Deo exhibenda

Quaestio 3 : Utrum dulia distinguatur a latria

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Christus secundum quod homo sit persona

Quaestio 2 : Utrum conueniat Deo aliquem adoptare in filium

Quaestio 3 : Utrum praedestinatio Christi sit causa nostrae praedestinationis

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Christus possit dici simpliciter creatura

Quaestio 2 : Utrum illa quae sunt humanae naturae possint dici de filio Dei

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum haec sit vera, Christus incepit esse

Quaestio 2 : Utrum Christus potuerit peccare

Quaestio 3 : Utrum Christus debuerit assumere naturam humanam, ex stirpe Adae

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in Christo fuerit gratiae plenitudo

Quaestio 2 : Utrum Christus secundum quod homo, sit, caput Ecclesiae

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum anima Christi perfectius videat essentiam diuinam, quam quaecunque alia creatura

Quaestio 2 : Utrum anima Christi videndo Deum, videat in ipso omnia

Quaestio 3 : Utrum praeter cognitionem rerum in verbo data fuerit Christo cognitio rerum in proprio genere

Quaestio 4 : Utrum in Christo fuerit scientia modo humano acquisita

Quaestio 5 : Utrum anima Christi habuerit omnipotentiam

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Christus debuerit assumere naturam humanam cum defectibus corporalibus

Quaestio 2 : Utrum anima Christi fuerit passibilis

Quaestio 3 : Utrum dolor passionis Christi fuerit maior omnibus aliis doloribus

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum necessitas moriendi fuerit in Christo

Quaestio 2 : Utrum claritas transfigurationis fuerit gloriosa

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum voluntas humana in Christo semper fuerit conformis voluntati diuinae

Quaestio 2 : Utrum conueniens fuerit Christum orare

Praeambulum

Distinctio 18

Quaestio 1 : Utrum in Christo fuerit tantum vna actio

Quaestio 2 : Utrum Christus meruerit aliquid in instanti suae conceptionis

Quaestio 3 : Utrum Christus per passionem suam aliquid meruerit

Distinctio 19

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum per passionem Christi simus liberati ab omni peccato

Quaestio 2 : Utrum propter liberationem nostram factam per passionem Christus dicatur redemptor noster

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum humana natura debuerit reparari per satisfactionem

Quaestio 2 : Utrum aliqua pura creatura potuerit satisfacere pro natura humana

Distinctio 21

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in morte Christi diuinitas fuerit separata ab humanitate

Quaestio 2 : Utrum corpus Christi debuerit post mortem corrumpi siue incinerari

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Christus in triduo fuerit homo

Quaestio 2 : Utrum torus Christus fuerit in sepulchro

Quaestio 3 : Utrum Christus secundum animam descenderit ad infernum

Quaestio 4 : Utrum Christus descenderit ad infernum damnatorum

Quaestio 5 : In conueniens fuerit Christum tertia die resurgere

Quaestio 6 : Utrum Christus debuerit probare resurrectionem suam per argumenta

Quaestio 7 : Utrum conueniens fuerit Christum ascendere super omnes coelos

Quaestio 8 : Utrum Christus ascenderit super conuexum coeli empyrei

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum indigeamus habitibus

Quaestio 2 : Utrum habitus faciat aliquid ad intensionem actus

Quaestio 3 : Utrum habitus aliquid faciat ad determinationem actus

Quaestio 4 : Utrum habitus faciat aliquid ad facilitatem actus

Quaestio 5 : Utrum praeter habitus intellectuales acquisitos indigeamus habitibus theologicis

Quaestio 6 : Utrum fides sit habitus virtuosus

Quaestio 7 : Utrum actus fidei sit certior quam actus scientiae, an e conuerso

Quaestio 8 : Utrum charitas sit forma fidei

Quaestio 9 : In quo vt in subiecto sit fides

Distinctio 24

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum deus sit obiectum fidei

Quaestio 2 : Utrum fidei possit subesse falsum

Quaestio 3 : Utrum ratio inducta ad ea quae sunt fidei diminuat fidei meritum

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum necessarium sit ad salutem, et semper fuerit habere fidem explicitam

Quaestio 2 : Utrum articuli conueni in Symbolo

Quaestio 3 : Utrum fides infusa sufficiat ad eliciendum actum fidei sine fide acquisita

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum spes sit virtus

Quaestio 2 : Utrum spes sit virtus theologica

Quaestio 3 : Utrum spes habeat certitudinem

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum amor prout est passio appetitus sit principalis passio

Quaestio 2 : Utrum amor Dei habeat modum

Quaestio 3 : Utrum modus diligendi Deum possit in via impleri

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnia ex charitate sint diligenda

Quaestio 2 : Utrum homo ex charitate debeat diligere seipsum

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in caritate sit ordo

Quaestio 2 : Utrum teneamur diligere Deum plusquam nos

Quaestio 3 : Utrum in amore dei possit haberi aliquis respectus ad aliquam mercedem

Quaestio 4 : Utrum extranei meliores sint magis diligendi quam propinqui mali vel non aeque boni

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum de necessitate salutis sit diligere inimicos

Quaestio 2 : Utrum diligere amicum sit magis meritorium quam diligere inimicum, an econuerso

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum charitas semel habita possit amitti

Quaestio 2 : Utrum resurgens a peccato resurgat ad caritatem maiorem, an minorem, an aequalem illi a qua cecidit

Quaestio 3 : Utrum habitus fidei remaneat vel possit remanere in patria

Quaestio 4 : Utrum fides quantum ad actum possit remanere in patria

Quaestio 5 : Utrum imperfectio sit de essentia actus fidei

Quaestio 6 : Utrum charitas euacuetur in patria

Quaestio 7 : Utrum scientia euacuetur in patria

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus aequaliter omnia diligat

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum virtutes insint nobis a natura

Quaestio 2 : Utrum virtutes causentur in nobis ex actibus

Quaestio 3 : Utrum virtus consistat in medio

Quaestio 4 : Utrum virtutes morales remaneant in patria

Quaestio 5 : Utrum sint quatuor virtutes cardinales vel principales

Quaestio 6 : Utrum praeter virtutes morales acquisitas oporteat in homine ponere aliquas virtutes morales infusas

Distinctio 34

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum dona sint eadem cum virtutibus, an distincta ab eis

Quaestio 2 : Utrum sint praecise septem dona

Quaestio 3 : Utrum dona maneant in patria

Quaestio 4 : Utrum timor seruilis sit bonus

Quaestio 5 : Quomodo differunt timor seruilis, initialis, et castus inter se

Quaestio 6 : Utrum crescente charitate decrescat timor

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum diuisio vitae per actiuam et contemplatiuam sit sufficiens

Quaestio 2 : Utrum actiua vita sit contemplatiua melior, an contra

Quaestio 3 : Utrum vita actiua sit maioris meriti quam contemplatiua

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum virtutes morales sint connexae cum Theologicis

Quaestio 2 : Utrum virtutes morales habeant connexionem cum intellectualibus

Quaestio 3 : Utrum virtutes morales sint inter se connexae

Quaestio 4 : Utrum vitia sint connexa

Quaestio 5 : Utrum omnes virtutes habeantur aequaliter

Distinctio 37

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum praecepta decalogi conuenienter enumerentur

Quaestio 2 : Utrum tradere mutuum sub vsura sit licitum

Quaestio 3 : Utrum vsurario non repetenti aliquid vltra sortem, vel si receperit, postea restituit, teneatur qui mutuum ab eo accepit, facere aliquam recompensationem

Quaestio 4 : Utrum liceat accipere pecuniam mutuo sub vsuris

Distinctio 38

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omne mendacium sit peccatum

Quaestio 2 : Utrum omne mendacium sit peccatum mortale

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum iuramentum sit licitum

Quaestio 2 : Utrum iuramentum coactum sit obligatorium

Quaestio 3 : Utrum iuramentum incautum sit obligatorium

Quaestio 4 : Utrum iuramentum promissotium factum sub conditione inhonesta sit obligatorium

Quaestio 5 : Utrum periurium sit peccatum mortale

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum haec duo praecepta non concupisces vxorem et non desiderabis rem proximi tui, conuenienter distinguantur ab illis non moechaberis, et non furtum facies

Quaestio 2 : Utrum lex vetus cohiberet solum manum an et animum

Quaestio 3 : Utrum lex vetus occideret, an iustificaret

Liber 4

Praefatio

Distinctio 1

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum diffinitio sacramenti bene assignetur a Doctoribus

Quaestio 2 : Utrum genus humanum indiguerit sacramentis

Quaestio 3 : Utrum sacramenta consistant in rebus

Quaestio 4 : Utrum in sacramentis nouae legis sit aliqua virtus inhaerens causatiua gratiae, characteris, ornatus, vel cuiuscunque alterius dispositionis

Quaestio 5 : Utrum sacramenta veteris legis conferebant gratiam

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 6 : Utrum circuncisio fuerit conuenienter instituta

Quaestio 7 : Utrum circuncisio auferebat culpam, et conferebat gratiam

Quaestio 8 : Utrum sola fides parentum sufficeret paruulis ad salutem sine signo exteriori

Quaestio 9 : Utrum legalia debuerint cessare in aduentu Christi

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnia sacramenta nouae legis fuerint immediate a Deo instituta

Quaestio 2 : Utrum sint plura sacramenta quam septem, et an bene ordinentur

Quaestio 3 : Utrum baptismus Ioannis fuerit sacramentum a Deo institutum

Quaestio 4 : Utrum baptizati baptismo Ioannis debuerint rebaptizari baptismo Christi

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum haec forma, Ego te baptizo in nomine patris, et filij, et spiritus sancti, sit vera forma baptismi

Quaestio 2 : Utrum circa formam baptismi possit aliquid immutari saluo sacramento

Quaestio 3 : Utrum plures possint simul vnum baptizare

Quaestio 4 : Utrum baptismus debeat fieri in aqua

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum character sit aliquid in anima

Quaestio 2 : Utrum per baptismum remittatur omne peccatum quantum ad culpam

Quaestio 3 : Utrum per baptismum deleatur omnis

Quaestio 4 : Utrum recedente fictione ab eo qui ficte baptismum suscepit, talis consequatur baptismi effectum

Quaestio 5 : Utrum carentibus usu rationis conferendus sit baptismus

Quaestio 6 : Utrum filij infidelium debeant baptizari inuitis parentibus eorum

Quaestio 7 : Utrum paruuli infidelium baptizati inuitis parentibus suscipiant verum sacramentum

Quaestio 8 : Utrum baptismus flaminis et sanguinis suppleat vicem baptismi aquae

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum a malis ministris possit conferri verus baptismus

Quaestio 2 : Utrum malus minister baptizando peccet

Quaestio 3 : Utrum Christus secundum quod homo habuerit potestatem operandi interiorem effectum sacramentorum

Quaestio 4 : Utrum Christus potuit dare hominibus potestatem dimittendi peccata

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aliquis possit sanctificari ante natiuitatem ex vtero

Quaestio 2 : Utrum ad baptismum requiratur intentio ministri

Quaestio 3 : Utrum catechismus debeat praecedere baptismum

Quaestio 4 : Utrum exorcismus debeat praecedere baptismum, et vtrum sit alicuius efficaciae

Distinctio 7

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum confirmatio sit sacramentum

Quaestio 2 : Utrum chrisma sit materia conueniens huius sacramenti

Quaestio 3 : Utrum aliquis non ordinatus possit sacramentum confirmationis conferre

Quaestio 4 : Utrum ex commissione Papae sacramentum confirmationis possit ab alio quam ab episcopo conferri

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Eucharistia sit sacramentum

Quaestio 2 : Utrum formae consecrationis panis et vini sint conuenientes

Quaestio 3 : Utrum formae consecrationis corporis et sanguinis Christi sint connexae

Quaestio 4 : Utrum corpus Christi possit licite sumi post medicinam, vel post cibum sumptum per modum medicinae

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sint modi manducandi hoc sacramentum

Quaestio 2 : Utrum manducatio Eucharistiae sit de necessitate salutis

Quaestio 3 : Utrum solius hominis sit sumere sacramentum Eucharistiae

Quaestio 4 : Utrum peccator sumens hoc sacramentum Eucharistiae peccet mortaliter

Quaestio 5 : Utrum liceat sacerdoti dare Eucharistiam illi quem scit esse in peccato mortali

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum corpus Christi natum de virgine sit realiter in sacramento Eucharistiae

Quaestio 2 : Utrum totus Christus sit in Eucharistia

Quaestio 3 : Utrum corpus Christi moueatur ad motum hostiae

Quaestio 4 : Utrum corpus Christi in Eucharistia possit videri ab oculo glorificato

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum corpus Christi sit in Eucharistia per conuersionem panis in ipsum, vel vtrum cum corpore Christi remaneat substantia panis

Quaestio 2 : Utrum Deus possit conuertere quodlibet in quodlibet

Quaestio 3 : Qualis sit conuersio substantiae panis et vini in corpus Christi et eius sanguinem

Quaestio 4 : Utrum panis de frumenio et vinum vitis sint conueniens materia Eucharistiae

Quaestio 5 : Utrum aqua miscenda sit vino in sacramento Eucharistiae

Quaestio 6 : Utrum sacerdos possit consecrare panem et vinum in quantacunque quantitate

Quaestio 7 : Utrum sacerdos intendens consecrare tantum decem hostias, si inueniat vndecim an vndecima sit consecrata

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit facere quodlibet. accidens sine subiecto

Quaestio 2 : Utrum species sacramentales possint, aliquid naturaliter immutate

Quaestio 3 : Utrum desinat esse sanguis Christi per admistionem noui vini speciebus vini consecrati

Quaestio 4 : Utrum effectus Eucharistiae sit augmentum gratiae seu charitatis

Quaestio 5 : Utrum sit laudabile sumere sacramentum Eucharistiae omni die

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum consecratio huius sacramenti proprie conueniat sacerdotibus

Quaestio 2 : Utrum liceat sacerdotibus penitus cessare a celebratione missae

Quaestio 3 : Utrum plures sacerdotes possint eandem hostiam consecrare

Quaestio 4 : Utrum solis sacerdotibus liceat sacramentum Eucharistiae populo ministrare

Quaestio 5 : Utrum haeretici sint tolerandi

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum poenitentia sit virtus

Quaestio 2 : Utrum poenitentia sit virtus generalis

Quaestio 3 : Utrum poenitentia sit sacramentum

Quaestio 4 : Utrum poenitentia debeat solemnizari

Quaestio 5 : Utrum effectus poenitentiae bene assignentur

Quaestio 6 : Utrum aliquis posset excidere a vera poenitentia

Distinctio 15

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum homo possit satisfacere Deo de aliquo peccato mortali

Quaestio 2 : Utrum aliquis possit satisfacere de vno peccato non satisfaciendo de altero

Quaestio 3 : Utrum bona opera facta extra charitatem sint alicuius boni temporalis meritoria

Quaestio 4 : Utrum bona facta extra caritatem mereatur diminutionem poenae inferni

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 5 : Utrum satisfactio debeat fieri per opera poenalia

Quaestio 6 : Utrum eleemosyna sit pars satisfactionis

Quaestio 7 : Utrum eleemosynae spirituales sint potiores corporalibus an econtrario

Quaestio 8 : A quibus personis debeat fieri eleemosyna, et quibus personis sit danda, et de quibus rebus sit facienda

Quaestio 9 : Utrum ieiunia per ecclesiam instituta sint sub praecepto

Quaestio 10 : Utrum omnes teneantur ad seruandum ieiunia ab ecclesia instituta

Quaestio 11 : Utrum comedens tempore ieiunij plusquam semel qualibet vice peccet mortaliter

Quaestio 12 : Utrum oratio sit in praecepto

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum contritio, confessio, et satisfactio sint partes poenitentiae

Quaestio 2 : Utrum peccatum veniale possit remitti sine mortali

Quaestio 3 : Utrum circunstantiae possunt mutare speciem peccati vel eam intendere seu minuere

Quaestio 4 : Utrum omnes circunstantiae peccatorum sint confitendae

Quaestio 5 : Utrum ludi, spectacula, militia, et negotiatio, impediant poenitentiam

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum illa quae concurrunt ad iustificationem impii sint simul vel habeant ordinem quo vnum praecedat alium

Quaestio 2 : Utrum in contritione ante confessionem et satisfactionem remittatur culpa

Quaestio 3 : Utrum per contritionem dimittatur aliquid de poena culpae seu peccato debita

Quaestio 4 : Utrum dolor contritionis debeat esse maximus

Quaestio 5 : Utrum vere contritus plus debeat eligere poenam inferni, an omnino non esse quam peccare

Quaestio 6 : Utrum fortis secundum fortitudinem virtutis moralis debeat vel ei liceat in quocunque casu eligere mortem

Quaestio 7 : Utrum culpa sit magis odienda fideli, quia est offensiua Dei, quam quia est nociua sibi

Quaestio 8 : Quo iure confessio sit introducta

Quaestio 9 : Utrum confessio sit ad salutem necessaria

Quaestio 10 : Utrum peccator postquam peccauit statim teneatur conteri et confiteri habita copia sacerdotis

Quaestio 11 : Utrum sit necessarium confiteri sacerdoti, an sufficiat alteri confiteri

Quaestio 12 : Utrum necessarium sit confiteri proprio sacerdoti et non alij etiam habenti priuilegium vel mandatum etc.

Quaestio 13 : Utrum confessio facta ab illo qui non poenitet valeat: an oporteat eum iterum confiteri

Quaestio 14 : Utrum confitens et non poenitens impleat praeceptum ecclesiae de confitendo semel in anno

Quaestio 15 : Utrum confessio debeat fieri integraliter vni et eidem

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum claues sint in ecclesia

Quaestio 2 : Utrum potestas clauium se extendat ad culpam et poenam culpae debitam clauium

Quaestio 3 : Utrum ecclesia debeat vti excommunicatione

Quaestio 4 : Utrum sententia excommunicationis iniuste lata liget

Quaestio 5 : Utrum scienter participans cum excommunicato peccet mortaliter

Distinctio 19

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum soli sacerdotes noui testamenti habeant claues

Quaestio 2 : Utrum quilibet sacerdos possit vti claue in quemlibet

Quaestio 3 : Utrum correctio fraterna cadat sub praecepto

Quaestio 4 : Utrum in correctione fraterna debeat secreta monitio praecedere denunciationem

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ille qui implet poenitentiam a sacerdote sibi iniunctam sit totaliter liberatus

Quaestio 2 : Utrum vnus posset pro alio satisfacere

Quaestio 3 : Utrum indulgentiae aliquid valeant

Quaestio 4 : Utrum indulgentiae tantum valeant quantum sonant

Quaestio 5 : Quis potest dare indulgentias

Distinctio 21

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum post hanc vitam peccata aliqua remittantur quo ad culpam

Quaestio 2 : Utrum veniale adiunctum mortali in damnatis puniatur poena aeterna

Quaestio 3 : Utrum confessio generalis aliquid valeat

Quaestio 4 : Utrum in quolibet casu teneatur sacerdos celare peccata quae audit in confessione

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccata dimissa per poenitentiam redeant per sequentem culpam

Quaestio 2 : Utrum haec forma sit conueniens sacramento poenitentiae, Ego te absoluo, etc.

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum extrema vnctio sit sacramentum

Quaestio 2 : Utrum oleum consecratum per episcopum sit conueniens materia huius sacramenti

Quaestio 3 : Utrum sacerdos sit proprius minister sacramenti extremae vnctionis

Quaestio 4 : Utrum hoc sacramentum debeat dari sanis

Distinctio 24

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ordo sit sacramentum

Quaestio 2 : Utrum sint tantum septem ordines

Quaestio 3 : Utrum in singulis ordinibus imprimatur character

Quaestio 4 : Utrum corona sit ordo

Quaestio 5 : Utrum in ecclesia sit aliqua potestas maior sacerdotali

Quaestio 6 : Utrum episcopatus sit ordo

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnis episcopus possit conferre ordines

Quaestio 2 : Utrum mulier vel puer possint ordinari

Quaestio 3 : Utrum sit licitum spiritualia vendere vel emere pretio temporali

Quaestio 4 : Utrum simonia commitatur illis tribus modis consuetis assignari, scilicet per munus a manu, per mu nus a lingua, et per munus ab obsequio

Quaestio 5 : Utrum praelatus aliquis posset excusari a vitio simoniae conferendo pro pecunia simplicem canoni catum, vel simplex beneficium cui non sit annexa cura animarum, vel sacer ordo

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum matrimonium sit licitum

Quaestio 2 : Utrum matrimonium cadat sub praecepto

Quaestio 3 : An matrimonium sit sacramentum

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum consensus expressus per verba de praesenti causet matrimonium

Quaestio 2 : Utrum matrimonium soluatur per religionis ingressum

Quaestio 3 : Utrum conuenienter assignetur tempus sponsalium, scilicet quod possint contrahi post septennium

Quaestio 4 : Utrum cum bigamo liceat dispensare

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum consensus de futuro cum carnali copula sequente sufficiat ad matrimonium

Quaestio 2 : Utrum consensus de praesenti conditiona faciat matrimonium

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum consensus possit esse coactus: vel vtrum voluntas possit cogi ad consensum vel ad quemcunque alium actum

Quaestio 2 : Utrum consensus coactus sufficiat ad matrimonium contrahendum

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum error impediat matrimonium

Quaestio 2 : Utrum decuerit beatam virginem matrimonio copulari

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum matrimonium indigeat aliquibus bonis excusantibus ipsum

Quaestio 2 : Utrum praedicta bona sint de necessitate sacramenti matrimonii

Quaestio 3 : Utrum fides, proles, et sacramentum sufficienter excusent actum coniugalem

Quaestio 4 : Utrum sine praedictis bonis possit actus matrimonii a peccato totaliter excusari

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum quilibet coniugum teneatur alteri ad tedditionem debiti ex necessitate praecepti

Quaestio 2 : Utrum vnus coniugum siue licentia alterius possit continentiam vovere

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sit licitum vel aliquando fuerit simul habere plures vxores

Quaestio 2 : Utrum fornicatio simplex sit peccatum mortale

Quaestio 3 : Utrum in veteri lege licitum fuerat viro vxorem repudiare

Quaestio 4 : Utrum virginitas sit praeferenda matrimonio

Distinctio 34

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum matrimonio sint assignanda aliqua impedimenta

Quaestio 2 : Utrum impotentia ad actum matrimonii impediat matrimonium

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum liceat vxorem dimittere causa fornicationis

Quaestio 2 : Utrum dimittens vxorem ob fornicationem possit alteri nubere

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum seruitus impediat matrimonium

Quaestio 2 : Utrum seruus possit contrahere matrimonium sine consensu domini sui

Distinctio 37

Praeambulum

Quaestio 1 : vtrum sacer ordo impediat matrimonium

Quaestio 2 : Utrum occisio vxoris impediat matrimonium

Distinctio 38

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum votum solemne impediat matrimonium contrahendum, et dirimat contractum

Quaestio 2 : Utrum in solemni voro continentiae possit Papa dispensare

Quaestio 3 : Utrum omne scandalum sit peccatum

Quaestio 4 : Utrum bona spiritualia sint dimittenda propter scandalum

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum fidelis possit contrahere matrimonium cum infideli

Quaestio 2 : Utrum coniunx conuersus ad fidem possit dimittere infidelem nolentem cohabitare cum eo sine contumelia creatoris, et absque eo quod pertrahat ipsum ad errorem

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum consanguinitas impediat matrimonium.

Distinctio 41

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum affinitas impediat matrimonium

Quaestio 2 : Utrum ex sponsalibus contrahatur aliquod vinculum attinentiae quod possit matrimonium impedire

Quaestio 3 : Utrum aliqua proles sit illegitima

Quaestio 4 : Utrum matrimonium contractum inter affines vel consanguineos sit dirimendum

Distinctio 42

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum spiritualis cognatio impediat matrimonium

Quaestio 2 : Utrum cognatio legalis impediat matrimonium

Quaestio 3 : Utrum secundae nuptiae sint licitae

Distinctio 43

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum possit idem homo resurgere

Quaestio 2 : Utrum aliquid corruptum possit per naturam idem numero reparari

Quaestio 3 : Utrum illud cuius essentia totaliter perit vel per annihilationem vel per corruptionem possit virtute diuina idem numero reparari

Quaestio 4 : Utrum resurrectio mortuorum fiet in instanti, an in tempore

Distinctio 44

Pars 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ad hoc quod idem homo numero resurgat, requiratur quod formetur corpus eius eisdem pulueribus in quos fuit resolutum

Quaestio 2 : Utrum omnes tam boni quam mali integraliter resurgent

Quaestio 3 : Utrum corpora resurgant sine deformitatibus quas habuerunt hic

Quaestio 4 : Utrum corpora bonorum sint futura impassibilia per aliquam formam sibi inexistentem

Quaestio 5 : Utrum per aliquam formam sibi inhaerentem corpus gloriosum possit simul esse cum alio corpore glorioso vel non glorioso

Quaestio 6 : Utrum virtute diuina corpus gloriosum possit esse cum alio corpore glorioso velnon glorioso

Quaestio 7 : Utrum corpora gloriosa ratione suae agilitatis possint moueri in instanti de loco ad locum

Quaestio 8 : vtrum corpora gloriosa habeant claritatem

Pars 2

Praeambulum

Quaestio 9 : Utrum ignis inferni sit corporeus

Quaestio 10 : Utrum corpora damnatorum post resurrectionem patiantur ab igne passione proprie dicta

Quaestio 11 : Utrum animae damnatorum ante resurrectionem corporum patiantur ab igne

Distinctio 45

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum suffragia vivorum prosint defunctis

Quaestio 2 : Utrum suffragia prosint existentibus in inferno

Quaestio 3 : Utrum suffragia facta pro aliquo ipsi soli valeant et non aliis pro quibus non fiunt

Quaestio 4 : Utrum sancti cognoscant orationes nostras quas ad eos dirigimus

Distinctio 46

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum iustitia sit in deo

Quaestio 2 : Utrum poena aeterna debeatur peccato mortali

Quaestio 3 : Utrum punitione malorum concurrat diuina misericordia et iustitia

Distinctio 47

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum generale iudicium sit futurum

Quaestio 2 : Utrum in generali iudicio quilibet cognoscat peccata sua omnia, et peccata aliorum

Quaestio 3 : Utrum mundus sit purgandus per ignem eiusdem speciei cum igne nostro

Distinctio 48

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Christus iudicabit in forma humana

Quaestio 2 : Utrum diuinitas possit videri a malis sine gaudio

Quaestio 3 : Utrum motus coeli cessabit

Distinctio 49

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum beatitudo consistat in bonis corporis

Quaestio 2 : Utrum aliquis intellectus creatus possit videre deum clare et manifeste visione intellectuali

Quaestio 3 : Utrum beati videntes diuinam essentiam, videant in ipsa omnia alia

Quaestio 4 : Utrum beatitudo nostra consistat principaliter in visione diuinae essentiae

Quaestio 5 : Utrum deus posset esse immediatum obiectum delectationis

Quaestio 6 : Utrum viatori manenti in statu viae possit communicari visio dei intuitiua quae non sit beatifica

Quaestio 7 : Utrum beatitudo sanctorum sit futura maior post resurrectionem quam sit modo

Quaestio 8 : Utrum omnes homines appetant summe et de necessitate beatitudinem

Distinctio 50

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in inferno sit tantum poena ignis

Quaestio 2 : Utrum damnati vellent plus non esse, quam esse in miseria poenae

Quaestio 3 : Utrum beati videant poenas damnatorum

Prev

How to Cite

Next

Quaestio 4

Utrum in sacramentis nouae legis sit aliqua virtus inhaerens causatiua gratiae, characteris, ornatus, vel cuiuscunque alterius dispositionis
1

VIRITIS VAVI. Vtrum in sacramentis nouae legis sit aliqua virtus inhaerens causatiua gratiae, characteris, ornatus, vel cuiuscunque alterius dispositionis. Thum.; 4. 61. a1.. & 4.

2

QVARTO quaeritur de efficacia sacramentorum nouae legis, vtrum in eis sit aliqua virtus inhaeren: causatiua gratiae, characteris, seu ornatus, vel cuiuscunque dispositionis ad gratiam. Et arguitur q sic. Primo per auctoritatem beati Augustini super loannem, tractatu 80. qui dicit, quod aqua baptismi corpus tangit, & cor abluit, sed corpus non abluitur a macula culpae nisi per gratiam, igitur aqua baptisini habet virtutem causandi gratiam, & pe eandem rationem alia sacramenta.

3

Secundo per auctoritatem Bedae, qui dicit in homilia supel illud Ioan. 10. Venit Iesus a Galilaea in lordane, quod Christus tactu mundissimae carnis suae vim regeneratiuam contulit aquis

4

Tertio, quia diffiniendo sacramentum magister dicit quod est inuisibilis gratiae visibilis forma, ita vt eius imaginem gerat, & causa existat, sed non esset causa, nisi esset in ea aliqua virtus causatiua, ergo &c.

5

Quarto, quia non minus potest corpus agens, vt instrumen tum diuinae iustitiae punientis, quam sacramentum agens, vt instrumentum diuinae misericordiae iustificantis: sed primo modo corpus agit in spiritum, vt patet de spiritibus damnatis, qui affliguntur igne corporeo, ergo & secundo modo sacramenta possunt in animas agere, causando in eis diuinam gratiam iustificantem

6

Quinto sic: quia non minus potest secundus Adan scilicet Christus quam primus Adam, sicut dicitur Rom. 5. sed primus Adam potui transfundere in posteros iustitiam originalem per virtutem se minis, ergo & secundus Adam scilicet Christus potuit dare iustitiam spiritualem mediantibus sacramentis: hoc autem esse non posset nisi in eis esset aliqua virtus causatiua gratiae, ergo &c.

7

Sexto, quia sacramenta sunt quaedam medicamenta, sed omne medicamentum corporale habet aliquam virtutem per quam agi vel disponit ad sanitatem corporalem, ergo sacramentum quod est medicamentum spirituale, habet aliquam virtutem per quan agit vel disponit ad sanitatem spiritualem, quae est per gratiam

8

Septimo, quia inconueniens videtur quod Deus non agat aliter in sacramentis ad iustificandum quam agat daemon in sortilegii & maleficiis ad nocendum, sed si in lacramentis non esset aliqua virtus per quam aliquid agerent, dae non tunc ageret eodem modo in maleficiis & sortilegiis, sicut Deus in sacramentis quare &c. Minor declaratur, quia in maleficiis & sortilegiis solum est pactio daemonis, vt supposita herba vel charta sub tecto vel limine domus sequatur aliquod maleficium non est pe aliquam virtutem existentem in charta vel herba, sed per ope rationem daemonis, & similiter esset in sacramentis si non haberent aliquam virtutem, quia nihil agerent, sed solum Deus

9

Octauo, quia sacramenta nouae legis differunt a sacramentis vet. le. quia efficiunt quod figurant, sed si non haberent aliquam virtutem, nihil efficerent, ergo &c.

10

IN CONTRARIVM arguitur, quia in sacramento altaris transsubstantiatur panis in corpus Christi, sed ad honihil videtur posse facere quaecunque virtus creata, ergo in illi facramentis non est aliqua virtus creata inhaerens verbis sacrami ralibus, & per eandem rationem, nec in aliis sacramentis vt videtur.

11

Item nullum corporale potest agere in rem spiritualem, quia agen est nobilius patiente, vt dicit Aug. 22. super Ge. & idem habetur 3 de Anima, sed subiectum gratiae est anima quae est res spiritualis, ergo sacramenta quae sunt quaedam corporalia non possunt cau fare in anima gratiam, vel quamcunque dispositionem ad gratiam.

12

RESPONSIO. Hic est duplex modus dicendi. Vnus est, quod ex sacramentis sequuntur duo effectus in anima. Primus effectus est character in sacramentis imprimentibus characterem, vel aliquis alius ornatus animae in sacramentis non impri mentibus characterem. Secundus est gratia. Respectu prim effectus (scilicet characteris, vel alterius ornatus) est in sacramentis quaedam virtus a Deo influxa, quae est causa effectiu: per modum agentis instrumentalis, sed respectu gratiae solum est causa dispositiua dispositione quae est necessitatis, nisi sit impedimentum ex parte recipientis. Modus autem huius posiuionis talis est dicunt isti g omne instrumentim dum mouetur¬ principali agente recipit ab eo virtutem aliquam per quam producit aliquid vltra illud quod secundum suam naturam produceret, & illud quandoque est vltima forma, sicut qualitates elementares instrumentaliter agentes in virtute formarum substantialium pertingunt ad educendum formas substantiales materiales de potentia materiae quandoque vero non est vltima forma, sed dispositio ad formam, sicut virtus quae est in semine hominis pertingit ad dispositiones necessitatis respectu animae rationalis & non ad ipsam animâ rationalem, quod non posset nisi in virtute animae ageret omnino, sic est in sacramentis vt sunt instrumenta mota a Deo, quia in eis est virtus a Deo influxa quae instrumentaliter pertingit ad causandum characterem vel aliquam dispositionem, sed non attingit ad gratiam propter eius perfectionem nisi dispositiue, sicut virtus seminis hominis non attingit ad animam, sed ad dispositionem animae: rationes autem huius opinionis positae sunt in argumentando ad quaestionem.

13

Hic autem modus adinuentus per quendam solennem doctorem contra antiquam opinionem continet multas difficultates, quibus vix potest rationabiliter satisfieri. Ponit enim haec opinio tria. Primo quod ad essentiam gratiae producendam solus Deus pertingit immediate & non sacramenta etiam instrumentaliter. Secundo quod praeter gratiam fit in anima character vel alia dispositio seu ornatus. Tertio quod in sacramentis est quaedam virtus spiritualis causatiua talis characteris, ornatus vel dispositionis. Primum conceditur, secundum & tertium non videntur esse vera. Et de secundo patet sic: Constat enimque sine dispositione vel ornatu quam isti ponunt potest haberi gratia, vt in illis qui sanctificantur in vtero, vel in adultis qui sanctificantur ante susceptionem baptismi, & in illis qui vere conteruntur ante confessionem & absolutionem, gratia etiam habita sine illis sufficientissime ornat animas: ponere ergo talem dispositionem vel ornatum videtur esse pura adinuentio ad palliandum quod sacramen ta aliquid causant in anima, de nullo enim alio seruit praedicta dispositio vel ornatus, vel dicas de quo? & non erit facile fingere: hic autem non includimus characterem, quia de eo fiet interius mentio specialis. Item matrimonium verum & ratum potest contrahi inter absentes quantumcunque distantes: si ergo per tale matrimonium confertur contrahentibus bene dispositis gratia quae est a solo Deo qui praesens est omnibus quantumcunque inter se distantibus, qualiter tamen per verba matrimonij prolata in Hispania potest conferri alteri coniugum existenti in Francia aliquis ornatus vel dispositio ad gratiam non apparet probabile. Item vere contritus habet gratiam antequam confiteatur vel absoluatur: si ergo per sacramentalem absolutionem causatur aliquis ornatus in eo, illa non poterit esse dispositio ad gratiam quae praecessit, nec ad augmentu gratiae, quia sicut ostensum fuit libro 1. dist. 17. forma augmentabilis potest augeri ex parte solius agentis sine noua dispositione subiecti, ergo nulla necessitas est quod per sacramentum imprimatur talis dispositio vel ornatus, nec apparet talis vtilitas vel congruitas, quare nec probabilitas. Item per sacramenta quae dicuntur imprimere characterem non ponitur causari talis dispositio vel ornatus character ergo excludit necessitatem, & etiam congruitatem cuiuscunque alterius dispositionis ad gratiam. Cum ergo baptismus, confirmatio, & ordo, dicantur imprimere characterem indelebilem sequitur (vt videtur) quod in baptizatis, confirmatis, & ordinatis recipientibus alia sacramenta non imprimatur per ea aliqua dispositio, vel ornatus, & sic illa sacramenta nihil causahunt.

14

Et si dicatur quod character baptismi non excludit necessitatem nec congruitatem dispositionis ad gratiam absolute, sed solum respectu gratiae baptismalis, & consimiliter est de characte re confirmationis, & ordinis, non valet: quia eadem est gratia secundum speciem per quam in baptismo tollitur culpa originalis, & in poenitentia culpa actualis, & per quam meritorie exercemus actus ad quos deputamur per confirmationem & ordinem, & alia sacramenta. Et ideo si character tollit necessitatem, vel congruitatem dispositionis vel ornatus respectu vnius, tollit & respectu alterius cuiuscunque: & sic non videtur quod sit ponenda talis dispositio vel ornatus. Minus etiam apparet quod in rebus & in verbis sacramentalibus sit ponenda aliqua virtus spiritualis a Deo influxa quae causet instrumentaliter talem dispositionem vel ornatum in anima; quod enim in re spirituali sicut est anima rationalis cum suis potentiis separabilibus possit esse aliqua dispositio spiritualis consonum est rationi, sed quodin rebus pure corporalibus, quales sunt res sacramentales possit esse virtus seu qualitas spiritualis non videtur rationi consonum: non enim quodlibet accidens natum est esse in quolibet subiecto, sed determinatum in determinato. Actus enim actiuotum sunt in patiente disposico, subiectum autem receptiuum vircutis spiritualis non est res corporalis sicut subiectum susceptiuum accidentalis corporalis non est res spiritualis, vnde sicut angelus non potest esse subiectum quantitaus corporalis, vel colo¬ ris, sic res corporales sicut sunt res sacramentales, non sunt susceptiuae accidentis, seu virtutis spiritualis.

15

Ad hoc dicunt quidam quod licet res spiritualis, vt angelus, non possit esse subiectum quantitatis, vel albedinis, vel alteriu qualitatis corporalis, denominatur tamen a conditione corporali ratione effectus quem facit in corpore: dicimus enim angelum esse in loco ratione effectus quem facit circa corpus existens in lo co, & similiter, vt dicunt, quamuis virtus quae est in sacramenti: non fit spiritualis per essentiam, nec ratione subiecti, potest tamen dici spiritualis ratione effectus quem facit in anima quae es spiritualis: sicut etiam herba dicitur sana, ratione sanitatis quam facit. Sed hoc non valet, quia licet rationi bene consonet quod corpus agat in corpus, & spiritus in corpus, & quod denominentur al effectu quem faciunt, non consonat tamen rationi: quod corpus aga spiritum, & per consequens nec habet ibi locum denominatiab effecto. Item qua ratione esset aliqua virtus in verbis, eadem ratione esset in aliis rebus sacramentalibus, & in ministro, qui haec omnia sunt de necessitate sacramenti; sed hoc non potes esse, quia si in quolibet praedictorum sit aliqua virtus, tunc mult plicabuntur vir tutes secundum multiplicationem eorum, hoc auest inconueniens, quia in genere causae efficientis plura non con currunt immediate ad vnum effectum, nisi propter imperfectio nem cuiuslibet eorum: supplent enim omnia vicem vnius perf cti agentis: si ergo sunt plures virtutes secundum pluralitatem qu concurrunt ad necessitatem sacramenti, sequitur quam quaelibe sit imperfecta & insufficiens de se ad producendum effectum sacramenti: & sic Deus daret plures virtutes rebus sacramentali bus, quia non posset esse vnica quae totum produceret, quod es fictitium: vel si posset esse aliqua vna talis, melius esset quod illa daretur sacramentis, quam quod aliae imperfectae multiplicarentur

16

Item nec in ipsis verbis videtur esse talis virtus, quia cum oratio sit quantitas discreta, impossibile est vnam virtutem nu mero esse in tota vna oratione: oportet igitur quod vel sint tot virtutes quot sunt syllabae in gratione, vel quod solum in vltima syllaba sit virtus illa: non potest dici quod in qualibet syllaba sit spe cialis virtus, quia cum sacramenta non habeant efficaciam suam nisi in vltimo instanti quo verba complentur, ante quod instans praecedentes syllabae defierunt, & per consequens virtutes existente in eis; sequitur quod illae virtutes nihil faciunt ad effectum sacramenti, non inducendo ipsum, quia tunc non sunt, nec in dispone do, sicut dicitur de guttis praecedentibus cauationem lapidum, quae disponunt ad id quod vltima perficit, quia ante characterem vel ornatum quem sacramenta efficiunt nulla dispositio praecedit in anima quae fiat per sacramenta. Item nec talis virtus solum est in vltima syllaba, quae per eandem rationem virtus quae est in aqua baptismi esset solum in vltima parte aquae, quae tan git corpus baptizati, quod satis assimilatur fictioni.

17

Quarto patet idem sic: quia sicut nullum instrumentum agit in virtute alterlus circa aliquam materiam, nisi exercendo circa eandem suam actionem propriam: licet enim Deus posset immediate facere lectum, si tame faciat mediante dolabra vt instrumento necesse est quod dolabra suam actionem propriam exerceat circa materiam de qua fit lectus, sed res sacrametales quum sint corporales suam propri: actionem non possunt habere circa auimam, in qua recipitur essecd sacramenti, vt probat Aug. 6. mulicae, ergo impossibile est quod re sacramentales in virtute alterius agant aliquid in anima nostra

18

Ad hoc respondent aliqui quod res sacramentales agunt de se ci ca totum compositum, si cut aqua baptismi corpus animatum abluit, & oleum vngit: & per consequens agunt in quamlibet partem, pro pter quod vt instrumentum Dei possunt agere in animam, quae est pars totius compositi. Sed istud non valet, quia id quod agit in totum compositum non potest agere in quamlibet partem, nisi quantum ad id in quo partes sibi inuicem communicant in composito, quia acti& passio communis requirit causam communem, sed anima v est susceptiua gratiae, vel characteris, vel alterius dispositioni causatae per sacramentum in nullo communicat cum corpore, quamtum ad aliquam conditionem pertinentem ad compositum, ergo resacramentalis quae agit in totum compositum, non propter hoagit in animam vt est susceptiua gratiae, vel alterius spiritualis effectus, & sic idem quod prius. Ad hoc autem dantur quaedam euasiones adeo fictae & friuolae, quod non sunt dignae recitatione

19

Quod autem dicitur ad declarationem opinionis, quod omi instrumentum dum mouetur a principali agente recipit ab es aliquam virtutem. Aduertendum est quod aliquid vocatur instrumentum dupliciter. Vno modo illud quod non agit nisi motum localiter, si cut est instrumentum artis, vt dolabra, vel securis respectu artificis: & in talibus recipitur proprie nomen instrumenti, & ta le innstrumentum non agit nisi motum, & per virtutem receptam a prinm cipali agente vocando virtutem receptam motum localem in eo cau satum, & non aliquid aliud, quia per motum localem nulla ford. ma fit in mobili, vt dicitur S. Physic. ipse tamen motus localis po test dici rirtus, quia motus localis vnius est ratio mouendi aliud, sicut motus localis baculi est causa motus localis lapidis vel le ris, & quia forma pure artificialis vt est forma domus vel scani potest acquiri per solum motum localem, cum non sit aliud quam ordo, vel dispositio, ideo in talibus instrumentum agit pe motum localem, & per virtutem receptam, quae est ipsemet motus, nec est quaerenda alia, ratione iam dicta: talis autem virtus, quae est motus localis, vel per talem motum acquisita non est in sacramentis a Deo influxa, quia omnis motus localis, qui est in rebus sacramentalibus fit praecise a virtute pure naturali ipsius ministri. Alio modo accipitur instrumentum minus proprie pro agente secundario, siue coniuncto, sicut calor naturalis dicitur instrumentum animae: & omnis qualitas actiua naturalis dicitur instrumentum formae substantialis, siue separatae, sicut agentia inferiora naturalia dicuntur instrumenta superiorum agentium, a quibus habent formas suas & virtutes operandi. Instru mentum coniunctum vt calor animae, non mouetur localiter a principali agente (vt de se patet) nec recipit ab eo aliquam virtutem: quia eadem ratione virtus illa reciperet quandam aliam ad hoc vt attingeret ad adductionem formae substantialis, quum ipsa sit accidens, sicut & prima, nec agat vltra suam speciem nisi in virtute alterius, & sic esset processus in infinitum in virtutibus receptis, quod est inconueniens. Dicitur ergo istud instru mentum agere in virtute alterius, quatenus est ei conniunctum, & actus eius ordinatur sub actione principalis agentis vt disponens. Instrumentum autem separatum quod est secundanum agens recipit a principali agente formam & virtutem operandi: non oportet tamen quando de nouo agit, quod recipiat nouam virtutem, sed agit per virtutem primo receptam secundum cursum naturae. Et per hoc non potest dici quod res sacramenta. les recipiant aliquam virtutem a Deo quando applicantur ad vsum: non est tamen negandum, quin Deus possit eis aliquam virtutem influere, sed illam duntaxat cuius sunt capaces, sed nulla necessitas vel congruitas apparet quod ita sit de facto.

20

Alia opinio est antiqua, & sine calumnia, & magis, vt mihi videtur, consonat dictis sanctorum, videlicet quod in sacramentis non est aliqua virtus causatiua gratiae, characteris, vel cuiuscunque dispositionis, seu ornatus existentis in anima, sed sunt causa sine qua non confertur gratia, quia ex diuina pactione vel ordinatione sic fit quod recipiens sacramentum recipit gratiam nisi ponat obicem, & recipit gratiam non a sacramento, sed a Deo, qui solum pertingit ad characterem, gratiam, vel quemcumque ornatum si quis sit in anima: hoc autem declaratur per simile per auctoritatem, & per rationes. Simile est de illo qui recipit denarium plumbeum facta tali ordinatione, vt qui recipit vnum de illis recipiat eleemosynam regis, non quod denarius sit causa eleemosynae, sed solum rex. Denarius autem est signum & causa fine qua non. Sic est in proposito de sacramentis respectu gratiae, characteris, vel cuiuscunque alterius effectus spiritualis.

21

Ad idem est auctoritar beati Bernardi, in sermone de coena domini, qui dicit sic: Sicut canonicus inuestitur per librum, abbaper baculum, episcopus per baculum & anulum simul, sic diuersae gratiae diuersis sunt traditae sacramentis: nec fit ibi comparatio solum quantum ad significationem (vt quidam dicunt) sed quantum ad omnem habitudinem, quam habent sacramenta respectu gratiae, vt patet diligenter intuenti verba beati Bernardi, in illo sermone

22

Ad hoc etiam sunt aliquae rationes. Prima talis est: sacramenta nouae legis debent esse signa & causae, & quod sint signa nor habet calumniam, sed de causalitate, vel de modo causalitatis dubitatur. Arguatur ergo sic: sicut rebus sacramentalibus competit ratio signi, sic & ratio causae, & non plus, sed res sacramen tales non sunt signa gratiae, nisi ex pactione ordinationis, seu institutione diuina, sicut apparet ex prima quaestione huius distinctionis, & ex dictis Hugonis de sancto Victore, qui dicit quosacramenta ex institutione significant, ergo non sunt causa gratiae, nisi ex pactione, & ordinatione, & institutione diuina, & no pet aliquam virtutem eis inhaerentem, vel in eis existentem.

23

Alia ratio talis est, quia secundum omnes circuncisio in veteri lege conferebat gratiam, sed hoc fuit solum ex quadam pactione diuinae ordinationis, sicut habetur Genes. 17. Hoc est pactum meum quod obseruabitis. Circuncidetur ex vobis omni masculinum. Et ibidem: Masculus cuius praeputij caro circuncisa non fuerit, delebitur anima eius de populo suo, quia pactam meum irritum fecit. Et similiter videtur quod in aliis sacramentis non conferatur gratia nisi ex pactione diuina. Et confirmatur per Bedam qui dicit in homilia de circunciione domini, quod idem salutiferae curationis auxilium circuncisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere re uelatae gratiae tempore consueuit. Ecce quod similem actionem attribuit circuncilioni & baptismo. Si ergo circuncisio nihi agebat nisi ex pactione, & vt causa sine qua non sequitur quod nec baptismus, nec per consequens alia sacramenta

24

Tertia ratio talis est, sicut se habet lex vetus ad legem nouam, sic sacramenta nouae legis ad sacramenta veteris legis, Sed lex vetus sic se habet ad nouam legem quod illud quod promittebatur in veteri lege soluitur in noua non per legem, sed deo in lege, ergo similiter est in sacramentis quod gratia in sacramentis veteris legis promissa vel figurata exhibetur in sacramentis nouae legis non quidem per ipsa, sed a deo in ipsis. E in hoc sufficienter excellunt sacramenta nouae legis sacramen ta veteris sicut lex noua veterem legem, nec est quaerenda ma ior excellentia, quia ista sufficit.

25

Huic autem positioni videtur obulare vnum in quo praecipu fundant se illi qui tenent contrarium, quia causa sine qua non si nihil faciat ad effectum inducendo, disponendo, vel meliorando quantum ad rationem causandi nihil habet super causas per accidens sicut albedo domificatoris non est causa domus nisi per accidens, nec pactio dat aliquid de ratione causae sed solum de ratione signi vt patet in exemplo de denario plumbeo. Quod autem est per accidens omittitur ab arte, nec ponitur in diffinitione vt dicitur sexto Meta. vnde dicunt quod si sacramenta non essent nisi causa sine qua non in diffinitione sacramenti non poneretur ista causalitas, nec sancti fuissent ita soliciti ponere istam causalitatem in diffinitione sacramenti.

26

Ad quod dicendum quod nullus sanctus posuit in diffinitione sacramenti quod esset causa gratiae, Sed solum magister sententiarum qui accepit ab Augustino libro secundo de doctrin: Christiana quod sacramentum est inuisibilis gratiae visibilis for ma. Et addidit de suo quod sequitur, videlicet vt imaginem gera & causa existat, nullus autem potest melius exponere magistri quam ipse seipsum. Ipse autem exponit seipsum in litera dice quod homo non quaerit salutem in sacramentis quasi ab eis. Sec per illa a deo. Nec videtur valere illud quod aliqui dicunt quoin illis verbis magistri haec praepositio a denotat principale agen sed haec praepositio per denotat causam instrumentalem. Qui talis causa instrumentalis accipienda est de causa sine qua no secundum descriptionem beati Augustini dicentis quod sacra mentum est in quo sub tegumento rerum sensibilium diuina virtus salutem nostram secretius operatur.

27

Quod autem dicitur quod illud quod est per accidens dimittitur ab arte, nec debet poni in diffinitione vel descriptione Dicendum est quod duplex est accidens. Vnum est accidens per accidens, quod est separabile & nihil penitus facit, nec ad ope rationem rei, nec ad eius notificationem sicut est de albedine respectu aedificatoris de quo accidente procedit argumentum Aliud est accidens proprium vel ex natura rei sicut risibile est pro prium homini, vel ex ordinatione humana sicut denarius plumbeus accipit rationem signi & causae sine qua non respectu elec mosynae regis, vel ex ordinatione diuina sicut res naturales ac cipiunt rationem signi & causae sine qua non respectu gratiae,! tale accidens multum facit ad notificationem rei, et ideo debe poni in descriptione notificante rem praecipue quantum ad quid nominis sicut est descriptio sacramenti.

28

AD PRIMVM argumentum dicendum est quod non est intentio beati Augustini quod in aqua baptismi sit aliqua virtus inhaerens, sed est ibi sola virtus diuina assistens, sicut ipse dicit in notificatione sacramenti quod sub tegumento rerum sen sibilium virtus diuina salutem nostram secretius operatur, vn de verba eius sunt ista, vnde est haec tanta vis aquae vt corpus tan gat & cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quicreditur. Ecce quod non dicit aliquam virtutem esse in aqua nisi quam facit fides verbi quo baptismus confertur, haec est fidequa credimus patrem & filium & spiritum sanctum. (In quori inuocatione confertur baptismus) remittere peccata in baptis mo & sic virtus dicitur esse in aqua per verbum, quia vere credimus quod virtus patris & filij & spiritus sancti inuocata per verbum sanctificabat baptizatum in aqua, nec oportet ibi ponere aliquam virtutem inhaerentem, nec vnquam hoc intellexit August.

29

Ad secundum dicendum quod illa obiectio est contra tenentes opinionem oppositam dicunt enim quod illa virtus est a deo tan quam a principali agente & a passione Christi sicut a causa meritoria, & ex fide ecclesiae sicut ex continuente instrumentum principali agenti. Sed caro Christi vel eius contactus neutrum praedictorum est, ergo ex eius contactu cum aquis in suo baptismo nulla vis data est aquis. Item si ex tactu carnis Christi esset data aliquavis aquis, esset data tunc & illis aquis quas caro Christi tetigit, &t ex tunc ille aquae habuissent in se talem virtutem. quod iterum est contra eos, quia dicunt quod illa virtus non est in sacramentis, nisi quando applicatur per vsum ad illum qui recipit sacramentam. Et ideo dicen dum est quod Beda non intelligit quod aliqua virtus aquis inhaeserit ex tactu carnis Christi, Cum ipse expresse dicat quod idem age bat circuncisio quod nunc baptismus Christi agit, & tamem nullus tenet quod circuncisio habuerit aliquam virtutem, inhaerentem sed de baptismo Christi intelligit quod baptismus Christi in que caro Christi aquam tetigit fuit signum & representatio quod per Christum effectiuae inquantum est deus & meritorie inquantum ho mo baptismus per Christum institutus esset sacramentum regenerationis spiritualis quae fit per aquam sub praescripta formaverbo rum, tanquam per sacramentum, & per solum deum tanquam per causam immediate efficientem quicquid ad spiritualem regenerationem pertinet. Et istud satis insinuatur Ioan. 3. cap. vbi Christus loquens de baptismo dicit, nisi quis renatus fuerit ex aqua & spiritu sancto, non potest intrare in regnum dei, vbi postquam fecit mentionem de sactamento baptismi, nomine aquae. Postea totam eius efficacia attribuit spiritui sancto, & nullam aquae, dicens, quod natum es ex carne caro est, & quod natum est ex spiritu sancto spiritus est.

30

Ad tertium patet responsio ex supradictis in corpore solutionis.

31

Ad quartum dicendum quod in igne inferni non est aliqua virtus inhaerens detinens spiritum, vei affligens ipsum per de tentionem, vel immissionem. Sed detinetur vel affligitur in igne per virtutem diuinam, vel per virtutem alicuius superioris spiritus qualiscunque sit illa afflictio. Et proportionabiliter sola virtus diuina operatur in sacramentis omnem effectum spiritualem, qui confertur suscipienti sacramentum.

32

Ad quintum dicendum quod si iustitia originalis erat perfectic aliquarum virium corporalium poterat per virtutem seminis transfundi. Et tunc non esset simile de iustitia originali, & de charactere, vel gratia quae ponuntur perfectiones animae, vel virium spiritualium. Si vero iustitia origin alis non erat perfectio corporis, sed habitus mentis non poterat transfundi, sed transfuso corpore deus illam infudisset, sicut nunc dicitur de charactere vel gratia, quod suscepto sacramento deus talia infundit.

33

Ad sextum dicendum quod non est simile de medicamente corporali, & de medicamento spirituali, quia res naturales ex natura sua sunt medicinales contra aliquas infirmitates, & idec ex natura sua habent virtutem inducendi sanitatem, vel praeseruandi ab infirmitate, quia effectus quem faciunt est proportionatus naturae eorum. Sed res naturales ex sua natura non sunt medicinales contra aliquam infirmitatem, vel defectum spiritualem sed hoc habent solum ex ordinatione diuina. Effectus etiam spiritualis excedit naturam & virtutem rerum corporalium. Et ideo in eis non est aliqua virtus ad producendum quemcunque effectum spiritualem, sed adhibentur ex sola ordinatione diuina, & deus per seipsum totum facit.

34

Ad septimum dicendum quod illud argumentum multiplici ter deficit. Primo quia maior potest rationabiliter negari, quia nullum inconueniens est quod deus simili modo faciat aliqua ad nostram salutem, sicut daemon facit aliqua ad hominum perniciem Secundo quia minor similiter est falsa: daemon enim per seipsum non potest causare motum ad formam, vt declaratum fuit in secundo libro. Sed quicquid facit, facit coniungendo actiua passiuis, ex a quibus sequitur effectus quem daemon vult fieri, & fit per virtutem inhaerentem rebus naturalibus quas coniungit. Nos autem dicimni totum contrarium, videlicet quod res sacramentales nihil faciunt ad productionem cuiuscumque effectus spiritualis, sed deus totum facit.

35

Ad vltimum dicendum quod differentia sacramentorum nouae legis a sacramentis veteris non est vniuersalis per hoc quod sacramenta nouae legis efficiant quod figurant, non autem sacramenta veteris legis, quia circuncisio quae fuit sacramentum in ve teri lege, quamuis fuerit ante legem instituta, efficiebat tamen quod figurabat eo modo quo baptismus efficit. Et forte idem faciebant quaedam alia sacramenta veteris legis, vt patebit in sequenti quaestione, sed differebat, quia omnia sacramenta nouae legis efficiunt quod figurant tanquam causa sine qua non, sed hoc non faciebant omnia sacramenta veteris legis. Sed solum quae dam, quod est rationabile satis, quia quum lex noua sit tempus plenitudinis gratiae, vt dicitur Gal. 7. Rationabile est quod gratia in quibusdam sacramentis veteris legis inchoata plenius detur in omnibus sacramentis nouae legis.

PrevBack to TopNext

On this page

Quaestio 4