Caput 30

CAPUT XXX. UTRUM IN REGNIS NON SUBDITIS IMPERIO CONTRACTUS HUMANI CONTRA LEGEM CIVILEM PURE PROHIBENTEM FACTI, SINT IRRITI IPSO JURE.

1. Conclusio negativa. — Respondeo breviter : ubi non obligat jus civile commune seu imperatorium, leges civiles prohibentes actus directe et in se ipsis, ac simpliciter, per se non irritant ipso facto actus contra ipsas factos. Haec assertio sequitur ex praecedentibus, quia talis irritatio vel esset ex natura rei ex vi verborum talium legum, et hoc non, ut in prima assertione ostensum est; vel ex vi legis JVon dubiwn, et hoc etiam non, quia non obligat in dictis regnis, ut supponimus; vel ex vi juris canonici, et hoc non, tum quia non datur tale jus faciens illam generalem interpretationem; tum etiam quia, licet esset, non obligaret in materia civili, nisi in terris propriis Ecclesiae; vel denique ex vi alicujus legis talis regni facientis illam generalem interpretationem, et haec ostendenda est, alias non est credenda; ubi autem fuerit, habebit in suo territorio illam vim quam lex Non dubium habet in terris imperii.

2. Hinc vero colligere possumus in nostro Hispaniae regno leges pure prohibentes non irritare actus, nisi per specialem clausulam id sufficienter declarent: et cum proportione judicandum erit de aliis regnis juxta illorum leges et consuetudines. Atque ita de nostro regno sensit Molina, tr. 2 de Inst., q. 88; Vasquez, disp. 164, c. 3. Ratio generalis esse debet, quia nulla lex est in Hispania quae ita generaliter interpretetur simplicem legum prohibitionem; ergo, cum ex natura re3 illa non sufficiat ad irritationem, non est ullum fundamentum ad talem interpretationem faciendam. Potestque hoc duplici usu confirmari. Unus est ipsorum regum, quia, cum volunt annullare actum, non sunt contenti prohibitione, sed specialiter declarant irritationem. Est accommodatum exemplum in lib. 5 Recopilat., tit. 2, 1. 1, ubi, postquam nonnulla prohibitiones in dotibus et donationibus inter sponsos latae fuerant, subditur in haec verba : Et ut fraudes evitentur, praecipimus ut omnes contractus, pacta et pro- missiones factee, vi hujus legis nulla in se sint, et nullius effectus. immerito autem Mattienzo ibi in Glos. ult. addidit idem fore etiamsi haec posteriora verba non adderentur; nullam enim legem regni ad hoc confirmandum adducit - sed tantum l. JVon dubium, de qua jam dictum est; et l. Fraus, ft. de Legibus, ubi solum dicitur peccari in legem per fraudem ; de irritatione autem nihil dicitur. Addita ergo fuere illa verba in illa lege, quia necessaria erant ad dictum effectum. Alia consuetudo est ipsius regni ; ita enim communi usu accipiuntur leges prohibentes accipere munera, vel ludere aleis, vel solvere amissa in ludo, pecunia credita, et similes, quando non addunt clausulam irritantem ; quando illam addunt, verba ita observantur ut non major intelligatur esse irritatio quam per illa significetur ; et solum censeatur incurri per modum poenae, ac subinde cum modo et restrictione legis poenalis juxta exigentiam verborum ejus, ut supra dictum est.

3. Quomodo intelligatur les de conventwne contra bonos mores, aut contra legem regiam.— Objici tamen potest ex legibus Hispaniae, l. 28, t. 11, p. 5, ubi in fine dicitur omnem promissionem seu conventionem factam contra legem regiam vel contra bonos mores observandam non esse, etiamsi in illa fuerit addita poena vel juramentum. Ubi Gregor. Lopez, n. 7, videtur legem illam intelligere juxta l. Non dubium ; ergo illa lex operatur in regno Hispanise, et in illo inducet generalem interpretationem ad omnes leges prohibentes, quam lex Non dubium introduxit pro terris imperii. Respondeo tamen illam interpretationem non esse necessariam. Nam idem Greg. Lopez, ad declarandam legem illam, citat l. Si stipuler, 35, ff. de Verborum obligationibus, in qua manifeste sermo est de promissione contra legem, vel contra bonos mores objective, id est, de promissione faciendi aliquid turpe, vel prohibitum per legem ; haec autem promissio dicitur non obligare, non quia prohibitio legis irritet actum, sed quia facit ut actus sit pravus, et consequenter quia natura sua promissio actus pravi est nulla, inde fit ut talis promissio ex natura sua non obliget. Et hic sensus optime confirmatur ex eo quod etiam addito juramento dicitur lex illa non obligare, quia nimirum juramentum non est vinculum iniquitatis, neque obligat ad rem turpem. Si autem sermo esset de lege tantum prohibente actum promittendi, vel paciscendi , non esset unrversaliter verum non obligare, etiam addito jura- mento, ut alibi ostensum est. Accedit quod in illa lege non solum dicitur tale pactum non obligare , sed etiam dicitur : Non deve ser guardado , id est, observari non debet, quae verba significare videntur etiam obligationem non observandi : signum ergo est loqui legem illam de promissione operandi contra legem , et ita nihil ad causam facit.