Caput 3

CAPUT III. DE SACRILEGIO PERSONA VEL IN PERSONAM PER VIOLATIONEM CASTITATIS.

1. Quo pacto hoc peccatum inter sacrilegia numeretur. — Quartum genus sacrilegii per actus venereos, censetur committi in personam vel a persona clerici, ratione voti castitatis quod est ordini annexum ; et eadem ratio erit de quocumque habente simile votum, ut sumitur ex D. Thoma 2. 2, quaest. 114, articul. 1, et ex Sylvest., Angel., Cajetan. ct aliis, verb. Sacrilegium; et Toletan., hbro quinto Instruct., capite duodecimo. Unde nascuntur duo dubia. Primum est, quomodo hoc peccatum numeretur inter species sacrilegii, cum revera sit quadam perfidia in Deum, et consequenter pertineat ad irreligiositatem, ut est vitium condistinctum a sacrilegio, ut in principio hujus tractatus visum est. Et declaratur, nam aut hoc peccatum consideratur, ut committitur ab ipso clerico fornicante, vel ut committitur a complice qui cum illo fornicatur. Priori modo, intervenit ibi fractio voti, cujus malitia non pertinet ad sacrilegium, quia directe est contra Deum ipsum, cui fit promissio voti, neque ultra hanc malitiam est in illo peccato alia malitia contra religionem ex vi ejusdem voti, quia non sunt gratis multiplicandae malitia ; alioquin in omni fractione voti duplex malitia similis interveniret, quod incredibile est. Unde ulterius etiam ex parte alterius peccantis cum clerico, inveniri potest malitia fractionis voti per modum cooperationis, quatenus cum illo concurrit ad violandlum votum suum, quae malitia non pertinebit ad sacrilegium, ut ostensum est, et multo minus est multiplicanda maltia ex parte voti in socio criminis, quam in principali delinquente; ergo ex hac circumstantia personae sacrae non consurgit sacrilegium, sive consideretur ut circumstantia quis, sive ut circumstantia circa quid. 2. Cajetani sententia in hac materia. — Circa hoc Cajetanus, dicta quaest. 99, duo dicit : unum est, fractionem voti esse perfidiam contrariam fidelitati quam Deo debemus, quod verissimum quidem est, ut constabit ex materia de voto, neque de hoc puncto hic amplius dicendum est. Secundum est, hujusmodi perfidiam sub sacrilegio comprehendi, ac subinde omnem fractionem voti esse sacrilegium, tam in votis realibus, quam personalibus. hatio est, quia, eo ipso quod res, actus, vel persona Deo promittuntur, dicata manent cultui divino ; ergo efficitur res sacra, et consequenter subtractio ejus per fractionem voti est violatio rei sacree. Atque ita infert, qui vovit jejunare tali die, et non jejunat, sacri'egium committere contra sanctitatem suae personae, quia per votum illud sancuficata fuit talis persona, et dicata Deo quoad talem actum. Sicut mulier, quae votum simplex castitatis emisit, sacrilega censetur forniceando, ut sumitur ex D. Thoma, in illa quaest., art. 3, quia per votum suum sanctificavit se Deo quoad talem materiam. Et cum cadem proportione loquitur de votis realibus, nam qui vovit dare pecuniam vel vineam Ec- clesiae vel pauperibus, et non implet, sed bona illa apud se retinet, sacrilegus est, tanquam inique occupans bona Deo jam sacrata, sicut in jure dicitur sacrilegium committere, qui rem Ecclesiae legatam retinet, cap. Sacrilegium, cum multis aliis, 17, quaest. 4.

3. Ostenditur difficultas qua in doctrina Cajetani est. — Haec vero doctrina Cajetani, intellecta de proprio sacrilegio, prout ipse et nos loquimur, difficilis mihi est. Primo, quia perfidia in Deum, et sacrilegium, sunt peccata quodam modo genere diversa; ergo fieri non potest ut unum per aliud essentialiter contrahatur; ergo si fractio voti est perfidia, non contrahitur formaliter ad speciem sacrilegii. Antecedens probatur, tum juxta divisionem horum vitiorum a nobis positam; tum etiam juxta eam quam divus Thomas tradit. Nos cnim distinximus primo ac pracipue vitium irreligionis in irreligiositatem , quae directe continet irreverentiam Dei, et proprium sacrilegium, quod spectat ad irreverentiam rei Deo sacratae, quae duo diximus esse tanquam duo genera maximc diversa sub illo primo. At vero perfidia in Deum continetur sub genere irreligiositatis directe contrariae Deo, nam, sicut votum directe continet cultum Dei, ita perfidia irreverentiam Det; ergo est vitium omnino condistinctum a sacrilegio. Unde etiam divus Thomas, in principio quaestionis nonagesimae septimae, vitia, quae pertinent directe ad irreverentiam Dei, a sacrilegio condistinguit. Et ideo nemo dicet perjuriun: contineri posse sub sacrilegio, quia est sub genere condistincto a sacrilegio; at vero non minus directe est talis perfidia contra irreverentiam Dei, quam perjurium, juxta doctrinam D. Thomae, secunda secundae, quaestione 82, articulo 8, dicentis majorem irreverentiam esse in infidelitate ad Deum, quam in perjurio; ergo fractio voti hoc modo non potest esse sacrilegium.

4. Responsio impugnatur. — Dicet fortasse aliquis, fractionem voti specificari per sacrilegium, non formaliter, sed quasi materialiter, eo modo quo fornicatio etiam specificatur per sacrilegium in virgine sacra, ut ait D. Thomas, dicta quaest. 99, artic. 3, ad 3. Sicut enim vitium contra unam virtutem potest esse materia peccandi contra aliam, et tunc dicitur specificari ab illa (ut in adulterio luxuria specificatur per injustitiam, non metaphysico modo, sed morali), ita intra eamdem virtutem potest una malitia per aliam diversae rationis quasi contrahi, ratione moralis conjunctionis in ea- dem materia : ut si quis promittat aliquid Deo dare sub juramento, fractio talis voti perfidia est simul contracta ad perjurium. Sic ergo fractio voti esse potest perfidia contracta ad sacrilegium. Sed hoc nihil aliud est quam diccre in omni fractione voti esse duas malitias: unam perfidiae, et alteram sacrilegii, quia illa contractio materialis nihil aliud est quam conjunctio duarum malitiarum in eadem materia, ut patet in exemplis adduetis, et quia esse non potest per modum generis et differentiae, ut ratio facta plane ostendit; ergo non potest intelligi nisi per conjunctionem duarum malitiarum in eadem materia. At incredibile est, ut supra argumentabar, in omni fractione voti esse duas malitias. Et confirmatur ex Paulo, 1 ad Timoth. 5, dicente : Habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Loquitur enim de viduis, quae votum castitatis fregerant, juxta communem omnium interpretationem, et tamen non aliam malitiam in eo peccato declarat, nisi fregisse primam fidem ; ergo non oportet aliud malitiae genus in eo actu cogitare.

5. Fractionem voti solam malitiam perfidie habere probatile est. —Cuapropter probabiliter dici potest, fractionem voti proprie et in rigore non habere nisi malitiam perfidiae. Quod a contrario actu declarari potest, nam jejunium, verbi gratia, ex voto factum non habet aliam honestatem religionis, nisi quia est fidelitas quaedam ad Deum; ergo e contrario fractio jejunii tantum habet malitiam intidelitatis. Item materia illa non aliter dicitur consecrata Deo, nisi quia illi promissa est; ergo contraria omissio vel actio non aliter est violatio rei sacrae, nisi in quantum non est impletio promissionis. Et idem videtur esse cum proportione de voto castitatis, per quod magis videtur persona consecrari Deo, quam per alia vota particularium actuum, et tamen illa consecratio non est nisi obligatio orta ex promissione; ergo nec violatio ilhus sanctitatis, aliud est quam infidelitas promissionis.

6. Objectio. — Quod si objiciatur, quia communiter peccaturm luxuriae dicitur esse species sacrilegii. ut patet ex D. Thoma 2. 2, quaest. 154, artic. 10; imo in Concilio Toletan. II, cap. 1, expresse dicuntur sacrilegii rei, Clerici violantes votum castitatis : responderi potest primo, omne peccatum contra religionem solere vocari sacrilegium, ut supra diximus, et hoc modo fractionem voti vocari sacrilegium. Nam et D. Thomas, in dict. artic. 10, non aliter probat hoc esse sacrilegium, nisi quia cas- titas, voto promissa, est actus religionis, quatenus ordinata est ad cultum Dei. Addi vero potest fractionem voti quasi eminenter continere rationem sacrilegii, quia ipsamet perfidia erga Deum est quaedam violatio rei aliquo modo consecratae Deo ad talem actum, vel officium sanctitatis. Et hoc maxime videtur habere locum, quando votum non solum ex promissione, sed etiam ex ordinatione, et acceptatione Ecclesiae habet peculiarem vim dedicandi personam divino cultui, ut est votum solemne, vel votum castitatis factum in manibus praelati; nam per illud censetur virgo quasi desponsari Christo; tunc ergo cum majori proprietate est conjuncta violatio rei sacrae cum perfidia, et ideo dici potest proprie sacrilegium; et tunc non est improbabile addi specialem malitiam sacrilegii ultra perfidiam. Quod sentiunt auctores, qui existimant religiosum fornicantem non satis explicare peccatum suum in confessione, dicendo se habere votum castitatis, nisi explicet etiam statum personae ; quod tenent multi Theologi moderni, quorum opinio optime in hoc fundabitur, quod alias, licet declaret malitiam perfidiae, non declarat sacrilegii. Sed quid de illa opinione sentiendum sit, dicam in materia de voto; nunc, relicto statu, et ex vi solius voti, verius videtur, in fractione voti unam tantum esse malitiam, quae essentialiter est perfidia contra Deum, et concomitanter violat personam ; quia tamen non violat nisi ratione perfidiae, ideo non multiplicat malitias, praesertim quia sola promissio non videtur facere materiam ejus proprie sacram, nisi in ordine ad fidelitatem Deo servandam.

7. An tota ratio sacrilegii in materia castitatis sit cotum. — Ratio dubitandi. — Secundum dubium est, an tota ratio sacrilegii circa personam sacram in materia castitatis sit votum. Et ratio dubitandi maxime in clericis est, quia praeter votum habent consecrationem, per quam efficiuntur personae sacrae; ergo etiam secluso voto, turpitudo luxuriae est contra sanctitatem talis personae ad eum modum, quo supra dicebamus turpes actus in ecclesia ex natura rei esse contra sanctitatem loci, etiam seclusa speciali prohibitione Eeclesiae. Atque ex hac quaestione pendet alia, scilicet, an constituti in minoribus ordinibus, praesertim si divino cultui actu dicati sint, sacrilegium committant fornicando, vel quae cum eis scienter fornicantur. Item hinc potest pendere alia quaestio, quae in materia de confessione tractatur, an sacerdos, violans castitatem, teneatur in confessione explicare se esse sacerdotem, vel satisfaciat dicendo se habere votum casttatis. Nam si illud peccatum est sacrilegium, non solum ratione voti, sed-etiam ratione sacerdotii, oportebit utramque circumstantiam explicare; et ita esse explicandam scripsit Petrus Ledesma, in Summ. sacrament., capite decimo nono, de Poenit., dub. 1 et 2, de circumstantia persona ; qui dicit sacerdotem vel Episcopum non satisfacere explicando se habere ordinem sacrum, nisi explicando talem ordinis gradum; indicat ergo ex vi sacerdotii committi sacrilegium per fornicationem, etiam praeter obligationem voti.

8. Initiati minoribus ordinibus, peccando contra castitatem, vel nullum, cel solum veniale committunt sacrilegium. — Idem dicendum de subdiaconatu, et diaconatu. — In hoc tamen breviter assero, secluso vo:o, in his qui minoribus ordinihus initiati sunt, hoc peccatum vel nullum esse sacrilegium, vel non esse mortaie in illa specie. Hoc indubitatum est apud omnes; nam docent iliam non esse circumstantiam de necessitate confessionis, et a fortiori patebit ex dicendis. Idemque sentiendum est de subdiaconatu per se spectato, sine voto, prout aliquando fuit. Item de diaconatu, etiam nunc verissimum est non addere specialem malitiam gravem praeter votum. Nam ob eam rem est apud omnes indubitatum, non esse necessarium explicare in confessione illum gradum ordinis, si votum sufficienter explicetur, ut dicendo se habere ordinem sacrum, vel esse religiosum, vel (ut est etiam pifbbabilius) habere votum castitatis. Ratio vero omnium est, quia licet hae personae efficiantur aliquo modo sacrae, tamen, secluso voto, non sacrantur ad usum castitaus, neque peccatum castitati contrarium reddit personam ineptam ad actus illos, ad quos consecratur ; ergo per tale peccatum non violatur formaliter persona sacra, ut sacra est, sed ad summum materialiter; ergo tale peccatum, vel nullum est sacrilegium, vel ad summum habebit inde aliquam malitiam venialem.

9. Quid de sacerdotio sentiendum. — Probabile est peccata carnis in sacerdote esse sacrilegia ex se, etiam praescindendo a voto. — ObJectio. — At vero in sacerdotio videtur esse major deformitas , tum quia per illud dedicatur persona ad ministerium longe altius et sacratius ; tum etiam quia per tale peccatum graviter polluitur talis persona in ordine ad dignam et convenientem administrationem sui muneris. Propter quod multi graves auctores censuerunt, observantiam castitatis ex divino jure esse apnexam sacerdotali ordini, ut infra in materia de voto videbimus, quod saltem videtur verisimile quoa abstinentiam ab illicitis actibus castitati contrariis, ita ut sanctitas illius ordinis per se obliget ad abstinendum a talibus actibus, propter quamdam indecentiam quam prae se ferunt comparatione illius. Et confirmari potest, nam lex ipsa naturae semrer dictavit, in sacerdotibus ex vi talis muneris pudicitiam maxime postulari. Et ideo etiam in lege veteri haec munditia maxime commendabatur sacerdotibus, ut ex Levit. 21, et aliis locis colligitur, et ex 1 Regum 21. Et apud Ethnicos maxime commendabatur pudicitia sacerdotibus , ut multis testimoniis ostendit Tiraquel. in legibus Conn., leg. decima quinta, a num. 118. Ergo quantum sacerdotium novae legis dignius est, eo videtur haec obligatio esse major ex vi religionis. Denique non videtur posse negari, quin fornicatio sacerdotis notabiliter aggravetur ex tali circumstantia persona , quae gravitas pertinet ad propriam rationem sacrilegii, ultra perfidiam quae est in transgressicne vcti; ergo quamvis non intervenisset votum, et consequenter nec malitia perfidiae , maneret gravis malitia sacrilegii ob personae sacrae violationem. Est ergo haec sententia pia et probabilis, sed incerta. Quia juxta illam oportebit dicere blasphemiam in ore sacerdotis esse grave sacrilegium ex circumstantia personae ultra malitiam biasphemiae, quia non minus videtur polluere talem personam, et impedire illam a sacro ministerio, quam fornicatio. Consequens autem communiter non admittitur, ut videre licet in Cajetano, dicta quaestione nonagesima nona, dubio quinto, et Navar., in Summ., c. sexto, num. decimo tertio, et in c. Considerent, de Poenit., d. 5, num. 50. Ali:s omnia peccata gravia sacerdotis essent sacrilegia ex circumstar tia personae, quod est difficile creditu.

10. Responsio aliquorum. —espondent aliqui, concedendo omnia peccata non solum sacerdotis, sed etiam personae sacrae esse sacrilegia, iamen sub ea ratione habere tautum malitiam venialem, etiamsi in alio genere mortalia sint, quia licet repugnent sanctitati personae, non tamen speciali rerugnantia, sed generali, sicut nos supra diximus de loco sacro. Verumtamen si hoc semel concedatur, valde probabiliter sequitur tam excellentem posse esse per se consecrationem, et tantam peccati deformitatem, ut violatio illa personae sacrae gravem malitiam contineat in ratione sacrilegii ; consecratio autem sacerdotis satis excellens est, et peccatum turpe, ut fornicatio, et enorme, ut blasphemia, satis graviter illi repugnant. Si ergo generalis illa repugnantia sufficit ad rationem sacrilegii, grave augmentum sufficiet ad malitiam mortalem in eo genere ; hoc autem admittere valde scrupulosum est pro materia de confessione.

11. Opposita pars satis probalilis. — Satis ergo probabile est, respectu personae sacrae illam generalem repugnantiam non sufficere ad propriam rationem sacrilegii, quia ex vi consecrationis non prohibentur illi omnes actiones pravae speciali prohibitione, ut alibi, Deo dante, latius ostendetur. Quo fundamento posito, consequenter dicendum est, solam consec ationem sacerdotii per se non sufficere ad sacrilegium mortale, nisi ratione voti adjuncti, vel ecclesiasticae legis specialiter obligantis tales personas ad abstinendum a venereis, intuitu religionis et sanctitatis. De qua re dicemus plura in sequentibus libris, tractando de continentia sacerdotum et statu religiosorum. Et ideo de hac specie sacrilegii haec sufficiunt, nam alia duo dubia, quae hic desiderari possunt, scilicet, an haec species sit infima in ratione sacrilegii, et cur opponatur religioni, et non observantiae et dulia, in capite sequenti melius tractabuntur.