Caput 20

CAPUT XX AN JUSTE POSSIDENS BENEFICIUM, ET NON RECIPIENS FRUCTUS, EXCUSETUR, VEL OBLIGETUR RECITARE.

1. Prima assertio: post titulum et pacificam possessionem beneficii statum quis Lenetur recitare, licet statim fructus non percipiat, dummodo speret percipere. — Dico primo: post titulum et pacificam possessionem beneficii, statim quis tenetur recitare, quamvis fructus beneficii non statim accipiat, si babet moralem spem certam obtinendi illos. Ita docent Navarrus, Turrecremata, Paludanus, Corduba, Sylvester, ac Medina locis citatis ; et Toletus, lib. 2 suae Instructionis, c. 14, in fine, quamvis ille etiam de non habente possessionem loqui videatur. Tamen post acceptam possessionem fere omnes Doctores videntur in hocconvenire, et probari potest ex jure: nam ille tenetur ad recitandum, qui habet beneficium; sed ille jam perfecte et complete habet, quandoquidem et est dominus, et possidet; ergotenetur ad recitandum, nam jura obligant habentem beneficium. Deinde, ad hanc obligationem non est necessaria anticipata perceptio fructuum : alias nisi quis cum possessione beneficii Inveniat fructus, quos statim accipiat, non obligabitur statim ad recitandum, quod ridiculum est; sufticit ergo expectatio fructuum beneficii jam possessi. Quod autem haec expectatio brevior vel longior futura sit, non potest variare obligationem, cum nullus terminus certi temporis in hoc sit jure praescriptus, nec ratione possit designari. Satis ergo est quod expectatio sit moraliter certa, licet executio moras aliquas vel difficultates habeat. Tandem ille, qui sic possidet beneficium, habet administrationem ejus, et tenetur ad alia onera beneficii ; ergo etiam ad hoc onus recitandi. Imo si beneficio inserviat ut potest, vix potest non habere aliquod emolumentum, vel distributionum, vel oblationium, quae ad altare fiunt, vel aliud simile pro qualitate beneficii: hoc autem per se satis est ad obligationem recitandi.

2. Secunda assertio : qui beneficium, et administrationem ejus acceptat cum onere solvendi alteri omnes fructus in pensionem , licet integre solvat, adhuc obligatur ad recitandum ratione illius. — Dico secundo: qui beneficium et administrationem ejus acceptat et recipit cum onere solvendi alteri omnes fructus in pensionem, licet integre illos solvat, non liberatur ab obligatione recitandi horas canonicas ratione talis beneficii. Haec assertio in ordine ad externam praxim (ut ita dicam) videri potest non multum referre, quia sic beneficiati esse solent clerici in sacris, et ita si non recitent, non excusabuntur a culpa mortali, et semper excusabuntur ab obligatione restituendi, cum fructus non percipiant. Nihilominus tamen et erit gravior culpa, si utroque titulo ordinis et beneficii tenentur, et saepe poterunt non esse clerici in sacris, praesertim in canonicatibus, et aliis similibus praebendis, et tunc ex sola obligatione beneficii pendebit tota ratio culpae. Probatur ergo assertio primo, in ordinario modo obtinendi haec beneficia per voluntarium consensum ; nam qui sic recipit beneficium voluntarie, et quasi ex pacto, obligatur ad illius beneficii administrationem, et cedit juri suo quoad fructus in favorem alterius; ergo tenetur integre administrare beneficium; ergo et recitare:nam haec est una ex potissimis partibus illius administrationis. Patet consequentia, quia volenti et consentienti non fit injuria, et quia unusquisque tenetur implere pacta et promissa, et quia neque Papa sic conferens beneficium, intendit auferre illi hoc onus, neque ipse potest sua se voluntate liberare, cum sit intrinsecum ipsi beneficio.

3. Probatur assertio. — Et confirmatur primo, quia sicut fructus beneficii dantur propter officium recitandi, ita etiam dantur propter officium ministrandi sacramenta, si sit beneficium curatum, vel propter assistentiam in choro, si sit canonicatus, et sic de aliis; sed non obstante pensione omnium fructuum, ille tenetur ad caetera munia beneficii, et ad residendum ; ergo eadem ratione tenebitur ad recitandum. Confirmatur secundo, quia pensionarius, postquam omnino reliquit beneficium, non tenetur ad officium canonicum recitandum, ut infra dicemus; ergo oportet ut qui accipit beneficium , illam obligationem in se recipiat, alioquin et divinus cultus notabiliter minueretur, et Ecclesia debito officio et suttragio privaretur, quod est contra justitiam et religionem. Confirmatur tertio, quia hujusmodi beneficiatus tenetur ad assistendum in choro, si sit canonicus, vel si servitium in choro sit quocumque modo annexum beneficio; ergo juxta regulam supra positam tenebitur etiam recitare officium, si choro non satisfaciat. Tandem quamvis pensio omnium fructuum reservetur, nunquam privatur beneficiatus aliquo emolumento, vel distributionum chori, si in illo sit praebendatus, vel oblationum ad altare, si sit parochus, vel alicujus recompensationis sui servitii, si illud exhibeat, quia hoc jure nunquam privatur propter pensionem omnium fructuum, quae semper intelligitur, deductis necessariis oneribus et expensis ecclesiae; ergo hoc satis est ad obligationem recitandi, supposito beneficio.

4. Limitatio Ledesme et Aragonis minime necessaria judicatur. — Ex quo infero non esse necessariam limitationem , quam Ledesm. et Aragon. posuerunt, a qua Navar. non omnino dissentit , nimirum ut hoc procedat, quando acceptatio talis beneficii cum illa fructuum reservatione est voluntaria, non vero quando est a Papa injuncta ex obedientia. Dico enim etiam tunc teneri beneficiatum ad recitandum , quia nunquam ita obligatur ad fructus alteri tradendos, quin saltem quotidianas distributiones, vel aliquid in sustentationem recipere possit et debeat, si inserviat, quod satis est ut ad recitandum obligetur. Nam si servire noluerit, et ideo nihil acceperit, jam non ex necessitate, sed ex voluntate caret stipendio, ideoque tenetur nihilominus recitare , cum heneficium retineat et possideat. Neque admitto casum in quo Pontifex praecipiat recipere beneficium cum administratione et servitio ejus sine ullo subsidio, temporali servitio accommodato, et absque voluntario consensu recipientis, nam tale praeceptum esset contra naturalem aequitatem, nisi ipse Pontifex aliunde de stipendio convenienti illi provideret, vel ex propriis bonis, vel ex alio beneficio simplici , aut pensione, aut alio modo simili. Et tunc clarum est intentionem Pontificis esse obligare illum ad totam administrationem beneficii, sub qua etiam recitatio horarum comprehenditur.

5. lle, cui ita resignatum est beneficium, ut solo titulo gaudeat , alio reservante fructus et ad ministrationem, non tenetur ex eo recitare.— Magis ergo necessaria limitatio in hoc casu adhibetur per illam particulam, quam in as- sertione posuimus : Peneficium et administrationem ejus : nam si aliquis habens beneficium, illud resignat in alterum ex consensu Papae, reservando sibi omnes fructus cum administratione beneficii, et alteri nudum titulum seu beneficium tribuendo, tunc revera obligatio recitandi manet apud pensionarium, ct beneficiatus pro tunc non obligatur, ut recte docuit Navar. in Manuali, c. 25, n. 104, et dict. cap. 7 de Orat., num. 28 et sequentibus; et Corduba supra, casu 186, et Toletus, dict. cap. 14, in ultimis verbis. Et ratio est jam tacta, quia obligatio manet apud pensionarium ; ergo non est cur transferatur in beneficiatum. Item , quia beneficiatus ille non potest deservire, etiamsi velit, sine consensu pensionarii , et consequenter non potest aliquam sustentationem ex beneficio accipere ; cur ergo debet tunc ad recitandum obligari? Itaque renunciatio illa videtur esse quasi jus succedendi in obligatione beneficii et fructibus ejus ; tamen quia hoc jus non datur, nisi transferendo beneficium ipsum in successorem, ideo acquirit quidem statim jus in re quoad beneficium ipsum, seu proprietatem ejus, non vero suscipit onera beneficii, sicut nec emolumentum ullum , et ideo pro tunc non obligatur ad recitandum. Alius vero, qui beneficio renunciavit, retenta pensione et administratione, non ratione pensionis secundum se spectatae, ut argumentum supra factum probat, sed ratione administrationis, ad quam manet obligatus, horas canonicas dicere tenetur ; pars enim illius administrationis est officii canonici recitatio.

6. Tertia assertio- possidens in pace beneftciun, cujus fructus primo el secundo anno non recipit , idque ce justa consuetudine, tenetur servire, et recitare. — Dico tertio: habens, et pacifice possidens beneficium, cujus fructum non recipit primo vel secundo anno, ex praescripta et justa consuetudine, sicut tenetur beneticio inservire, ita etiam tenetur illo tempore recitare, in quo fructus non recipit. Hanc assertionem docere videtur Navar., c. 7, de Orat., n. 30; quia tamen in ea non omnino persistit, nec proprium sensum et fundamentum declarat, ut intelligatur, suppono, variis modis posse hunc casumcontingere, quatenus ex variis causis potest introduei privatio fructuum pro illo tempore, quae videntur ad quatuor reduci. Una est, ut illi fructus Episcopo, verbi gratia, vel simili Praelato reserventur, et ita augeantur redditus ejus. Secunda, ut illi fructus inter alios capitulares dis- tribuantur, et cedant in augmentum stipendii eorum. Tertia, ut ipsimet beneficiato post mortem ejus reserventur, ut vel possit testari de illis, vel ejus funeri, animae, aut etiam haeredibus inserviant. Quarta, ut illi fructus applicentur alicui operi pio, ut hospitali, verbi gratia, aut culpiam simili.

7. Extravagans Joan. XXII favens abrogata est per consuetudinem. — Secundo, sciendum est per Extrav. Suscepti , Joan. XXII, quae est secunda de Electione, et per aliam, unicam, NNe sede vacante, inter communes, prohibitum esse, ne in aliquo istorum casuum privetur beneficiatus pro illo tempore omnibus fructibus beneficii, sed ad summum dimidia parte eorum. Quod si illa constitutio servaretur, non esset necessaria conclusio posita, nam est evidens illud fore sufficiens ad obligationem recitandi. Verumtamen illa non servatur, sed per contrariam consuetudinem abrogata est; et omnibus illis modis solent beneficiati privari penitus fructibus illius temporis, etiamsi beneficio inserviant. Ait autem Navar. has consuetudines iterum reprobatas esse per Pium V, in quadam Extravag. Durwum (ita enim legendum est, non Dudun, ut per errorem typographi legitur in nostro Navarro ), estque constitutio centesima sexta Pii V, in Bullario Romano: Sed quia aliquot Hcclesig ( ait Navar. ) non receperunt eam ( seilicet Pii constitutionem ), nec volunt recipere, credo, quod novus canonicus emcusaretur a recitando, etiumsi jure deberentur illi dimidiati fructus, quia cum non posset eos sine impensa fructibus majore, et lite mol:stissima contra suam cciesium emcigere, satis videtur non posse eos recipere. Verumtamen constitutio Pii V non est facta ad renovandam Extravag. Joan. XXII, sed solum ad tuendum , et denuo statuendum decretum Conc. Trid., sess. 24, c. 14; in quo non in universum reprobantur illae consuetudines, sed illae tantum quae videntur speciem aliquam simoniae continere, ut sunt illa, quibus observatur, ut in electione, praesentatione, ec., vel admissione ad possessionem , eic. , certae conditiones, seu deductiones em fructibus, solutiones, promissiones, compensationesve illicite, etc., interponantur, quas Concilium vocat, simoniace laLis, aut sordide avaritiee suspicionem habentes ; et ideo quomodo permittendae non sint, ibi statuit, et illud statutum tantum confirmavit et auxit Pius V, ut ex tenore constitutionis ejus constat.

8. Consuetudo ut accipiat Episcopus fruc- tus alieni beneficii primo vel secundo anno per Tridentinum et Pium V reprobata est ; si tamen alicubi viguerit, dummodo distributiones canonicus accipiat, tenetur servire et recitare. —Ex his ergo descendendo ad quatuor modos consuetudinum supra numeratos, prima, in qua fructus alieni beneficii Episcopus pro aliquo tempore accipit, reprobata est per Concilium Tridentinum et Pium V, tanquam simoniaca, vel irrationabilis ; et ita declaratum saepius invenlo a Congregatione Cardinalium. In quibus etiam declaratur, non posse tales fructus exigi pro usu fabricae, vel servitio sacristiae, nec pro solvendis debitis antiquis Ecclesiae, etiam factis pro reparatione et melioratione bonorum. Adde in his casibus non solum esse prohibitum , privare beneficiatum omnibus fructibus alicujus anni, sed etiam parte eorum, ut ex Motu Pii V constat. An vero contraria consuetudo possit honestari , tractavi supra, tract. 3, lib. 4, capit. 48, et sane vix potest, maxime quoad omnes fructus. Nihilominus tamen si de facto alicubi retinetur illa consuetudo, et novus canonicus privatur primo anno omnibus fructibus, admittitur tamen ad chorum cum suis distributionibus, illud satis est ut obligetur ad recitandum, etiamsi moraliter non possit, nec habeat spem obtinendi fructus. Quia beneficium cum emoiumento distributionum sufficit ad obligationem reeitandi ex omnium sententia: nam ille recipiendo distributiones, tenetur officio canonico adesse in choro; ergo et recitare, si pet illum stet quominus eas habeat per voluntariam absentiam. Si vero etiam distributionibus injuste privaretur, et nihilominus cogeretur residere, et inservire, et transacto anno posset incipere fructibus beneficii gaudere, tunc valde probabile videtur per se non obligari ad recitandum ex vi beneficii, et ideo in assertione tantum locutus sum de consuetudine justa ; et ratio illius sententiae est, quia tunc per quamdam moralem violentiam privatur omni fructu et subsidio sui beneficii. Et nihilominus etiam in eo casu hoc mihi incertum est, sed de hoc generaliter inferius dicam.

9. Consuetudo ut accipiant ceeteri capitulares fructus primi vel secundi anni canonici intrantis reprobata est per Tridentiuum el Pium; aliquo tamen modo potest ille obligari ad recitandum propter contrariam consuetudinem. — In secundo casu, in quo fructus distribuuntur inter alios canonicos, seu beneficiatos, censeo eodem modo esse reprobatas similes consuetu- dines per Concilium Tridentinum et Pium V. Nam hujusmodi consuetudo videtur comprehendi sub illis, quae ibi dicuntur, Turnorum lucra. Unde Pius V expresse etiam prohibet hanc applicationem fructumn fieri mensae capitulari, seu inter alios canonicos et personas ecclesie seu cagtuli dividi. De qua lege et consuetudine contraria etiam dixi in dict. cap. A8; ubi autem contraria consuetudo retinetur, idem dicendum est, quod in primo casu, nam est eadem ratio. Et addi hic potest peculiaris consideratio. Nam licet in praesenti tempore novus canonicus sentiat incommodum carentiae fructuum pro illo anno, tamen postea sentit commodum ex fructibus modernorum canonicorum post ipsum intrantium, nam admittetur ad partem eorum, quod commodum non sentit in priori casu, quando fructus applicantur mensae episcopali. Ratione ergo hujus commodi obligabitur ad recitandum statim, quia licet differatur solutio, non omnino aufertur. Sed in hac etiam consideratione discretione opus est; duobus enim modis potest retineri illa consuetudo : primo, ut semper sit iniqua, et consequenter exactio injusta, ita ut retineri non possint, quae ex vi illius accipiuntur, juxta Motum Pii V. Et tunc tale commodum expectatum non obligabit ad recitandum, quia revera nullum est, nec retineri potest , nec Ecclesia vult illud donare ; ergo multo minus vult ratione illius ad recitandum obligare. Quin potius oblidt talem canonicum, ne in futurum aliquid recipiat de fructibus intrantium, et ad restituendum, quidquid sic receperit , quia non potest ab aliis denuo venientibus recuperare, quod ab antiquioribus per vim sibi sublatum est. Ergo in eo casu judicium ferri debet, ac si nullum lucrum expectaretur, sicut in praecedenti puncto. At vero si alicubi esset illa consuetudo sufficienter praescripta, ut honesta ( non est enim improbabile id accidere, vel tolerari posse ), tunc optime procederet dicta consideratio, quia tunc justa esset expectatio futuri emolumenti, et habere posset rationem sufficientis stipendii, supposito titulo et possessione, et aliis honoribus, seu commodis canonicatus , ut sunt habere sedem in choro, suffragium in capitulo, et certum gradum, et locum honoris in ecclesia.

10. Consuetudo reservand fructus primi vel secundi anni beneficii, ipsi beneficiato post mortem, ut possit testari de illis, non est reprobata per Concilium, atque adeo tenelur tunc temporis recitare. — In tertio casu, censeo consuetudi- nem non esse reprobatam per illa jura, et, tali consuetudine supposita, evidentcm esse conclusionem positam, quod tunc teneatur canonicus recitare. Priorem partem probo, quia nec in Concilio Tridentino, neque in motu Pii V, inveniuntur verba, quibus illa consuetudo vel simile statutum reprobetur; et ideo leges illae ad illam extendendae non sunt. Maxime quia nec similitudo rationis intercedit. Quia in tali consuetudine nullum est vestigium simoniae, aut turpis avaritiae, cum nee Episcopus, nequce alii canonici aliquid inde lucrentur. Atque ita invenio declaratum in dicta Congregatione Romana his verbis: Jeque hoc Decreto, nec Bulla Pii V super hac eadem re edita, prolibentur statula Ecclesiarum deserviendi per anmum, vel aliquod tempnus, nihil percipiendi interim de massa grossa, nisi peracto integro servitio, idque post obitum leeredibus deberi, cum sit potius differre quam auferre. Et ex his verbis probatur aperte altera pars. Quia si illa est dilatgio et non ablatio, ergo ex tunc acquiritur jus ad illos fructus benefici; ergo per servitium officii, in quo servitio maxime comprehenditur horarum recitatio; ergo statim urget obligatio illas recitandi. Secundo, quia illa consuetudo non debet nec potest privare distributionibus, ut indicatur aperte in illa declaratione, ibi: Et nihil percipere inde de inassa grossa ; nam in hac massa non includuntur distributiones ; et ideo supponitur, quod statutum (et idem est de consuetudine), ut sit justum, non dcbet comprehendere distributiones, quae ad obligationem recitandi sufficiunt, ut saepe dictum est. Verumtamen si alicubi contingeret etiam distributiones negari jure, vel injuria, nihilominus prior ratio de jure acquisito ad fructus postea recipiendos, omnino sufficit ad obligationem recitandi, ut ostensum est; praesertim quia illa dilatio non multum refert, et saepe cedit in majus commodum temporale et spirituale ipsius beneficiati. Adverto tandem in illa declaratione aperte supponi, Extravagantem Joannis XXII, quoad hanc partem non obligare, sed vel abrogatam esse, vel omnino non fuisse receptam, alias non posset statutum privatae Ecclesiae contra illam praevalere; et idem animadverti poterit ex sequenti puncto.

11. Consuetudo applicandi fructus beneficii primi vel secundi anni alicut operi pio non est reprobata per Tridentinum , atque adeo beneficiatus tenetur tunc temporis recitare , dummodo distribwtiones capiat. — Quartus item modus reprobatus non est per Concilium Tri- dentinum nec Pium V , sed potius in Concilio aperte excipitur in illis verbis : Sancta Synodus mandat Episcopis , ut quecumque hujusmodn in usus pios non convertuntur , etc. Pius autem V expresse illam approbat ; moderatur tamen eam his verbis: Zt nihilominus statuimus, ut ulicumque hujusmodi fructus, et distributiones, fabricae, vel sacristie, aut alterius pii loci usibus ultra semestre tempus reperiuntur concessi , horum duntaxat dimidia pars ipsi sacristie , vel fabrice , aut pio loco deinceps tribuatur , alteram vero beneficiati predicti integram percipiant. Ubi ergo fuerit haec constitutio hoc modo servata , clara est etiam obligatio; nam quotiescumque recipiunt dimidiam partem fructuum, satis est ad obligationem, ut per se constat. Unde fit ut, licet sex primis mensibus nihil accipiant , nihilominus tunc recitare teneantur , quia sequentibus sex mensibus percipient integros fructus dimidii anni, et ita pro toto illo primo anno recipient saltem dimidiam partem massae grossae iilius anni ultra distributiones ; tunc ergo dubitari non potest de obligatione. Potest autem contngere ut non obstantibus illis verbis Pii V, alicubi praescriptum sit ut pro anno integro vel longiori tempore omnes fructus applicati sint ad aliquod opus pium, ita ut honeste et juste id jam fiat; tunc ergo etiam procedit conclusio posita, nimirum ut, tali consuetudine honesta non obstante, teneatur novus canonicus etiam illo primo anno recitare.

12. Probatur tradita doctrina. — Probatur autem in hunc modum, quia per illam consuetudinem non est factum , ut officium pro illo beneficio debitum minuatur, sed potius est factum ut illud idem onus et officium imponeretur beneficiato cum illo minori lucro, atque adeo nt futuri fructus posteriorum annorum acceptentur ex tunc, et expectentur ut sufficiens stipendium totius temporis, et servitii beneficii a primo die possessionis ejus ; sed ille, qui accipit tale beneficium, voluntarie illud acceptat ; ergo ad totum illud onus obligatur. Consequentia est evidens, et minor ex facto ipso ut nota supponitur. Major autem probatur primo, quia hi praebendati tenentur illo tempore ad assistendum vel canendum in choro, et ad satisfaciendum aliis functionibus sue praebendae ; ergo signum est non fuisse diminutam obligationem officii quoad alia munia ; ergo neque quoad recitationem horarum. Patet consequentia, tum quia non est hoc officium pejoris conditionis , cum sit praecipuum; tum etiam quia qui ratione beneficii, et ex vi sui muneris tenetur adesse seu canere in choro, a fortiori tenetur privatim recitare horas , quando in choro non explet obligationem suam. Et confirmatur, quia non est verisimile, consuetudinem illam introductam esse cum diminutione divini cultus ; sic enim neque pia, neque rationabilis aestimanda esset ; ergo potius introducta est cum diminutione stipendii, et cum aliquo onere ipsius beneticii. Neque in hoc est aliqua injustitia , nam futuri fructus solent esse adeo copiosi, ut ad satisfaciendum oneri totius illius temporis sufficiant. Quod autem exigatur officium quasi anticipatum pro aliquo tempore ante solntionem stipendii, cum a principio sit quasi voluntaria pactio, non continet injuriam. Eo vel maxime quod nunquam isti praebendati ita privantur fructibus pro illo tempore, quin saltem distributiones quotidianas accipiant, quae solae suffticiunt ad obligationem recitandi, ut infra dicemus. Quod si quis per voluntariam vel necessariam absentiam illas amittat, accidentarium est, nec propterea excusabitur ab obligatione recitandi. Ita ergo veluti inductione facta constat , quoties ratione justae consuetudinis privatur quis omnibus fructibus sni beneficii pro aliquo tempore, non propterea excusari ab obligatione recitandi horas canonicas. Si autem in eo casu quis privaretur etiam distributionibus horarum, certe videtur consuetudo injusta ; et ideo dubitari potest an tunc admitti possit excusatio, de quo statim generaliter dicemus.

13. Quarta assertio: quando quis non recipit fructum ex suo beneficio voluntarie, lamen non propterea excusatur ab onere recitandi. — Dico quarto, quando quis nonrecipit fructum ex suo beneficio sua voluntate, vel culpa, non propterea excusatur ab onere recitandi. In hac assertione non dissentiunt auctores citati: et ratio generalis est, quia non debet Ecclesia privari suo servitio propter voluntatem vel iniquitatem ministri. In particulari vero potest declarari, nam tribus fere modis potest hoc contingere. Primo, quia beneficiatus cedit fructibus, ut pater, nepos, aut amicus, vel creditor illis fruatur, et tunc non potest dici non recipere fructus, quia licet per se non recipiat, recipit per alium ; et ideo clarum est teneri ad omnia onera beneficii. Secundo, contingere potest ex voluntate ipsius beneficiati, quia non potest obtinere fructus, nisi resideat, seu serviat, et non vult inservire, nec residere; turnc enim sibi imputet, quia per ipsum stat, quominus fructus recipiat. Nam supra dicebamus cum communi sententia, quod si per beneficiatum, qui jam habet verum titulum , stet quominus possessionem etiam habeat, nihilominus tenetur ratione tituli recitare; ergo multo magis, qui jam pacifice possidet, obligabitur, etiamsi fructus non recipiat, quia per eum stat. Et hac rationc excommunicatus suspensus a beneficio, vel alius similis, qui sua culpa non facit fructus suos, ad recitandum tenetur, ut diximus in tom. 5 de Censuris, disp. 12, sect. 2, n. 13 et seq., et d. 26, sect. 2, in principio.

14. Tribus modis potest contingere voluntaria privatio fructuum. — Tertio, potest contingere ut beneficiatus inon fruatur fructibus ex incapacitate personae ad inserviendum beneficio. Contingit enim alicui ex indulgentia, seu dispensatione dari beneficium in ea aetate, vel carentia litteraturae, aut simili defectu , ratione cujus ineptus est ad serviendum, in quo casu cogitur vicarium ponere, qui serviat, dando illi, si necesse sit, omnes fructus beneficii (ut si sit tenue, et omnes sint necessarii ad congruam sustentationem vicarii ). Tunc ergo dominus beneficii recitare nihilominus tenetur, nisi in hoc etiam sit specialiter dispensatus, vel nisi ad hoc etiam sit omnino ineptus, quia fortasse non pervenit ad usum rationis, quod necesse est a dispensante non ignorari, ut dispensatio valida sit, et ita tunc etiam toleratur ille defectus ratione dispensationis, et censetur tota administratio beneficii, etiam quoed recitationem horarum, commissa vicario beneficii. Seclusa vero dispensatione speciali, obligatio recitandi semper manet apud beneficiatum. Ratio est, quia haec obligatio recitandi personalis est, et ideo per ipsum beneficiatum impleri debet, nam intrinsece , et per se oritur ex ipso beneficio. Et impedimentum fructuum in illo casu non oritur aliunde, quam ex conditione ipsius habentis beneficium, sed sibi debet illud imputare : nam voluntarie suscepit beneficium cum illa ineptitudine , ideoque non potest exonerari intrinseco debito beneficii, quod per se potest solvere et debet.

15. Titulus beneficii et honor, simul cum spe fructus, satis obligant ad recitandum. — Eo vel maxime quod, licet tunc non fruatur fructibus beneficii, expectat aliquando frui, quando ablato impedimento, possit per seipsum inservire, et illa spes cum titulo, et honore beneficii est sufficiens recompensatio oneris recitandi. Imo, licet fingamus casum, in quo etiam illa spes desit, quia impedimen- tum est perpetuum (quamvis non videatur moraliter contingere, ut vel talis dispensatio detur, vel quod velit aliquis onerari beneficio, ex quo nunquam fructum sperat ) illo tamen casu posito, non credo illum accipere beneficium sine onere recitandi, propter principalem rationem factam, quod haec obligatio est per se annexa beneficio, et sola voluntas sic accipientis beneficium non potest illam separare. Praeterquam quod, qui in tali casu beneficium acceptat, aliquod commodum invenit, vel in honore beneficii, vel in privilegus ejus, vel in aliqua alia ejus qualitate ; et ideo mirum non est quod aliquod etiam onus sentire debeat; ergo maxime onus recitandi, quod est quasi primum, et fundamentum aliorum. Ex quibus a fortiori colligitur nunquam excusari beneficiatum ab onere recitandi, eo quod per alium serviat omnibus aliis actionibus et oneribus beneficii, quantumvis licite id faciat, vel ex dispensatione, vel ex consuetudine praescripta , vel ex ipsa institutione simplicis beneficii. Quia obligatio recitandi personalis est, ut ex Ecclesiae consuetudine et juribus citatis colligitur, sicut obligatio audiendi Missam personalis est, nec potest per alium impleri, et haec est communis sententia Theologorum locis citatis, et Canonistarum, in cap. 1 de Celeb. Missar., praesertim Joannis Andreae, Innocentii, et Panormitani, licet alii contrarium senserint, quorum sententiam dixit Sylvester supra, quaest. 2, forte veram esse, quando nullam utilitatem ex beneficio quis accipit, quod Angel. et aliqui Thomistae sequuntur, sed etiam in eo casu oppositum ostendimus esse verius, quod tenet Turrecrem., cap. Zleutherius, distinct. 91, q. 6, et alii.

16. Quinta assertio : clericus, si vi et injuste privatur fructibus beneficii , non ideo semper ercusatur ab onere recitandi, aliquando maaime. — Probatur prima pars. Dico quinto: Licet clericus habens beneficium, per potentiam, coactionem , vel injustitiam privetur tructibus beneficii, non propterea semper excusatur juste ab onere recitandi, quamvis in aliquo casu probabiliter id possit sustineri. Haec assertio quoad primam partem difficultatem non habet, quoties is, qui aliquo tempore privatur fructibus beneficii quod possidet, sperat aliquando illos recuperare, ut omnes fatentur, vel quia quod differtur, non aufertur, vel quia illa spes pretio aestimabilis est, vel certe quia ipsum beneficium, pacifice possessum, est sufficiens ratio obligandi, et ideo non debet privari suo servitio, saltem in casu dubio de futuro eventu fructuum, quia in dubio melior est conditio ipsius beneficii, seu Ecclesiae ; invenitur autem tale dubium, quoties manet illa spes. Difficultas ergo est, quando quis privatur fructibus sine ulla spe illos recuperandi, nam in eo casu Navar., Cajetan., Sot., Ledesm., Corduba, et fere omnes, indistincte docere videntur, illum non teneri ad recitandum ex vi beneficii, quando fructus non percipit, quorum opinionem si quis sequi velit in praxi, tutus erit.

17. Confirmatur magis obligatio recitandi.— Videtur tamen mihi probabile, quod, si ablatio fructuum non est perpetua, sed pro aliquo tempore, etiamsi sit violenta et injusta, et sine spe recuperationis, non sufficiat ad excusationem a recitando, quod videntur sentire Sylv. et Med. supra. Probatur primo, quia si per furtum vel rapinam privetur beneficiatus fructibus, non est propterea excusandus ab administratione beneficii, neque ab administrandis sacramentis, si sit curatus ; ergo neque ab onere recitandi, quod non minus est per se conjunctum beneficio. Secundo, ponamus per casum fortuitum , vel sterilitatem temporum , beneficium aliquo, vel aliquibus annis nullos reddere fructus, numquid propterea excusandus est beneficiatus, ne recitare teneatur ? Non videtur profecto aequa conditio, nam si contingat uberiores, vel duplo majores esse fructus unius anni, non propterea majus onus suscipit. Qui ergo beneficium semel acceptat, sicut illud facit sibi proprium, et ratione illius habet jus ad omnes fructus beneficii, quotquot illi fuerint, ita etiam recipit in se onera beneficii tanquam propria, et similiter suscipit pericula saltem ordinaria, et moralia, ut interdum fructus, vel minuantur , vel auferantur: et cum illis periculis obligat se ad onera beneficii. Et hoc videtur justissimum pactum , quod tacite intervenit inter beneficiatum et Ecclesiam ; ergo licet pro aliquo tempore injuste privetur fructibus, non statim potest licite officium suum deserere, et consequenter neque horas canonicas omittere ; eo vel maxime quod fortasse prioribus annis tot redditus accepit, qui possent sufficere pro justo stipendio plurium annorum, et in futuro tempore alios similes annos expectat ; ergo moraliter omnia computando sufficiunt illi fructus pro justo stipendio totius illius temporis continui, etiam demptis illis, qui pro aliquibus annis per vim auferuntur. Unde considerando jus ad fructus, quod per beneficium datur, videtur sufficiens ratio obligandi ad continuum officium, et servitium, etiamsi hujusmodi infortunia interdum accidant.

18. Probatur secunda pavs, secundum quam aliquando deobligatur a recitando. — At vero si quis ita privetur fructibus, ut illa privatio sit quasi perpetua spoliatio beneficii, quia non sperat amplius posse aliquod emolumentum ex beneficio capere, tunc videtur probabile non teneri amplius onere recitandi ratione talis beneficii, quia tunc perinde se habet moraliter, ac sistipendium non haberet: nam quod ad usum attinet, videtur quasi ablata facultas percipiendi fructus ex tali beneficio. Et hoc maxime videtur accidere inter haereticos occupantes bona Ecclesiae, et redditus beneficiorum. Et propter hos et similes casus, addidi ultimam partem, seu limitationem assertionis positae; nam in illis maxime videtur procedere communis sententia dicens, eum, qui omnino privatur fructibus, non obligari ad recitandum ratione solius beneficii; et ita tandem videtur illam limitare Palud., in 4, distinct. 15, quaest. 5, num. 13, quem sequitur Turrecrem., distinct. 91, in principio quaest. 14.