Caput 26

CAPUT XXVI. UTRUM IN SOLEMNE VOTUM CASTITATIS RELIGIOSAE CADERE POSSIT DISPENSATIO.

1. In duplici sensu quaestio disputari potest. — Haec quaestio in duplici sensu (ut de paupertate diximus) disputari potest : unus est, an votum castitatis, solemnizatum per professionem religiosam, per legitimam dispensauonem ipsius prcefessionis dispensari possit , vel potius necessario, et quasi consecutione quadam dispensetur, et totaliter auferatur. Alter sensus est, an, perseverante vinculo professionis quoad substantiam ejus, et consequenter durante etiam voto solemni conunentiae quoad alias obligationes ejus, possit dispensari cum tali persona quoad aliquem usum castitatis. De priori sensu parva superest nobis disputatio, suppositis quae supra diximus de dispensatione in professione religiosa. Et ita omnes auctores ibi citati pro sententia nostra, qua asseruimus posse Pontificem dispensare in professione religiosa, faciendo de religioso professo non religiosum, affirmant, in eodem casu, et ex eadem causa posse votum solemne castitatis omnino auferre ; quin potius multi eorum expressius de voto castitatis id affirmant ; alii inter illud et professionem nihil distinguunt. Auctores etiam, qui negant hoc votum posse dispensari, in hoc maxime fundantur, quod professio ipsa dispensabilis nou est ; supposita autem professionis dispensatione, nullus eorum negaret castitatis votum et obligationem cum illa consequenter tolli posse. Ex illa ergo hypothesi dici potest haec communis omnium sententia, quae eisdem rationibus fundari potest ac defendi, quibus circa professionem usi sumus.

2. Duo autem in hoc puncto addenda hic occurrunt. Unum est, non solum posse, sed etiam necessaria consecutione auferri votum castitatis religiosae, ablato vinculo professionis, quando simphliciter fit dispensatio, nullo imposito onere, neque acceptato ab eo qui dispensatur. Probatur, quia votum illud non fuit emissum, nisi ut annexum tali professioni et statui ; ergo, ablato statu, et professionis vinculo, consequenter aufertur votum. Confirmatur ac declaratur, quia ablata professione aufertur solemnitas voti, tum quia tota solemnitas illius voti est ratione professionis, juxta c. unicum, de Voto, in 6; tum etiam quia, ablato vinculo professionis, persona jam non manet sub dominio religionis, sed fit sui juris ac potestatis, et consequenter manet habilis ad matrimonium ; ergo ablata est solemnitas voti ; ergo et votum ipsum, quia ex intentione voventis non est factum nisi ut solemne, et quasi ad confirmandam traditionem factam in tali statu. Et ideo traditione sublata ipsum etiam evanescit. Sicut quando contingit professionem fieri in aliqua religione, et ex impedimento occulto csse nullam, conscquenter etiam votum castitatis nullum est, nullamque inducit obligationem voti simplicis, nisi vel aliud constet de intentione voventis in jure, vel aliud sit in aliquo speciali easu expressum.

3. Secundo addo, moraliter loquendo, non posse saltem licite dispensari in professione, vel solemnitate hujus voti, quin in voto ipso dispensetur. Dico, moraliter loguendo, quia ex objecto, vel connexione rerum, non est in hoc repugnantia quod dispensetur cum alio in professione religiosa, non pure, sed admiscendo commutationem aliquam, videlicet commutando illum statum in statum simplicis continentia, auferendo talem personam omnino a potestate et dominio talis religionis, vel auferendo simul alia duo vota, paupertatis et obedientiae ; vel alterum illorum, vel neutrum, pro arbitrio dispensantis, si causa justa subesset; hac enim posita. non deesset potestas in Pontifice, nam si potest simpliciter dispensare, multo magis poterit commutare, quia hoc minus est, et actus est ejusdem ordinis, nullamque involvit repugnantiam ; sic enim quando Pontifex dispensat cum religioso, ut ab arctiori religione transeat ad laxiorem, quaedam dispensatio fit cum commutatione admisxta; ita ergo posset status religiosus commutari in statum eremiticum, verbi gratia, qui religiosus non sit; jam enim supponimus posse Pontificem facere de religioso non religiosum, et per hoc solum additur, quod loco illius status imponat novum onus, minus quidem perfectum, sed de melioribus bonis. Unde duobus etiam modis intelligi posset hoc fieri: primo, relinquendo talem personam inhabilem ad matrimonium; secundo, relinquendo illam cum simplici voto castitatis; et utrumque modum censeo esse possibilem, quantum est ex potentia agentis, et non repugnantia mareriae. Primum quidem, quia censeo Pontificem posse reddere inhabilem ad matrimonium personam voventem in facie Ecclesiae solam castitatem, praesertim si a principio ea lege et conditione illam voveat; ergo multo magis poterit per modum commutalionis vel dispensationis totum hoc onus relinquere in persona, quae per voluntariam professionem et promissionem illud jam habebat. Secundum autem facile etiam patet, quia inhabilitas haec ad matrimonium omnino pendet ex jure ecclesiastico, ut supra vidimus; ergo non repugnat illam omnino dispensari simul cum professione , relicta sola obligatione voti simplicis circa continentiam servandam.

4. Quamvis autem haec vera sint, potestate ipsa et materia ejus veluti speculative consideratis, nihilominus practice et moraliter assero talem dispensationis et commutatiohis modum, vix posse habere locum, ex defectu legitimae causae ad sic dispensandum. Suppono enim votum non posse dispensari sine legilima causa ; si quae autem potest occurrere causa legitima ad dispensandum in profes- sione religiosa, faciendo de religioso non religiosum, illa est, ut talis persona matrimonium contrahat, in aliquo casu ad bonum commune valde necessario; omnis enim alia ratio, vel necessitas, quae cogitari possit, absque mutatione status religiosi, per alias facultates vel dispensationes remedium sufficiens recipere potest, utfacile cogitanti patebit; ergo repugnantia est dicere intervenire causam sufticientem ad dispensandum cum religioso, ut religiosus non sit, cum obligatione perpetuo servandi continentiam, nam haec obligatio veldestruit legitimam causam, vel impedit remedium ejus.

5. Dices: praeter illam causam possunt aliae excogitari, ob quas dispensetur cum religioso in reliquis, salvo coelibatu, nimirum, si ad bonum animae ejus, censeatur moraliter necessarium, vel quia non potest cum communitate, et sub jugo obedientiae et paupertatis, sine frequenti et gravi lapsu vivere, sperat autem posse et continenter, et sancte, solitariam vitam agere. Item posset esse necessarium, vel valde utile ad commune bonum alicujus regni, religiosum aliquem ab statu suo abducere, non ut haeredes regni generaret, sed ut bella regni gereret, aut illud gubernaret, vel alia ejus negotia tractaret, quae in religioso statu decenter fieri non possent; posset ergo tunc in statu dispensare, salva continentia, tunc enim tale onus non repugnaret cum legitima causa dispensandi. Respondeo, in his et similibus casibus, posse sutficiens remedium adhiberi absque dispensatione in statu religioso quoad substantiam ejus, dispensando solum in usu, vel observantiis ejus; ut in priori casu sufficeret facultas vivendi extra communitatem, sub obedientia Episcopi, vel etiam solius Pontificis, et cum ampla facultate utendi bonis temporalibus absque proprio dominio, eademque posset sufficere in posteriori casu, addendo, si opus esset, mutationem habitus, et similia, tali muneri vel actioni opportuna. Dico praeterca tot posse excogitari circumstantias ex parte personarum, vel regni, seu actionum, ut possit honestari talis modus dispensationis, et justificari causa ejus, et ideo non dixi hoc esse impossibile simpliciter, sed moraliter non posse contingere, quia revera circumstantiae illae cogitari potius valent, quam reipsa simul conjungi.

6. In voto castitatis religiosee duo includuntur. — Dixi autem non posse hoc fieri saltem licite, quia in professione religiosa et voto castitatis ejus duo sunt, scilicet, obligatio ad Deum et religionem, quae inde resultat, et inhabilitas ad matrimonium. Primum est de jure naturali et divino, et ideo nec licite nec valide auferri potest sine legitima causa. Secundum autem est de jure ecclesiastico, et ideo, licet dispensari non possit sine causa legitima, tamen si dispensatio detur, valebit. Si ergo fingamus Pontificem facere dictam commutationem relinquendo personam, quantum est ex se, cum solo voto simplici continentiae, sine ulla inhabilitate, absque justa causa, non tenebit quidem dispensatio, in illa commutatione inclusa, quoad tollendum vinculum et obligationem quae ex professione nascitur; tenebit autem quoad iollendas inhabilitates quae ex positivo jure oriuntur, quamvis etiam quoad hanc partem ilicite concedatur, et ideo posita est disjunclio, qua singulis partibus cum proportione accommodanda est.

7. Quid sentiendum de hac dispensatione jucta secwndwum sensum mum. 4 positum. — In altero sensu dubitatio est, an possit dispensare Pontifex cum religioso in voto castitatis quoad usum ejus, non auferendo cmnino votum castitatis, nec statum religiosum, nec vinculum professionis, ita ut religiosus professus, manens religiosus, licite ac valide contrahat et consummet matrimonium ex dispensatione. Quam quaestionem nullus fere Doctorum attingit, fortasse quia partem negantem tanquam manifestam supponunt. Qui enim simpliciter existimaut votum solemne continentia non esse dispensabile, manifeste hoc sentiunt etiam in hoc sensu. Qui autem hoc votum faciunt dispensabile, in hoc maxime fundantur, quod totus status religiosus mutabilis est, indicantes in sensu (ut ita dicam) composito repugnantiam involvi, ut cum religioso, manente religioso, in voto solemni dispensetur. Quod sentiunt communiter Canonistae in cap. Cum ad monasterium, de Statu Monach., et potest fundari in illo textu, quatenus dicit Pontificem non posse dispensare cum religioso in voto paupertatis vel castitatis; cum enim hoca nobis non admittatur in sensu diviso, erit saltem intelligendum in sensu composito. Secundo, fundari hoc potest in generali ratione voti et status religiosi; status enim religiosus essentialter constituitur ex voto castitatis, seu illud habet annexum; repugnat ergo manere religiosum, et sine voto castitatis. Rursus quamvis possit votum per dispensatio- nem auferri, repugnat nihilominus quod maneat votum, et dispensetur in obligatione ejus, quia hoc est contra jus naturale; ergo de primo ad ultimum repugnantia est dispensari cum religioso, manente religioso, in observatione continentiae. Et in hoc est clara differentia inter religiosum et clericum in sacris, quam agnovit D. Thom., :2. 2, quaest. S8,articulo undicimo, quod clericus manens clericus facile potest dispensari ut ducat uxorem, quia votum continentiae non est essentialiter annexum clericatui, et ideo potest manere sine voto castitatis, quod non ita est in statu religioso; in hoc autem invenietur convenientia, quae confirmat rationem factam, quia non potest dispensari cum clerico retinente non solum clericatum, sed etiam votum castitatis, ut licite ducat uxorem ; ergo similiter, etc. Tandem confirmatur exemplo D. Thomae, quia non potest dispensari ut liccat uti calice consecrato, et consecrationem retinente, ad profanos usus, quia hoc repugnat ratione naturali, et involvit intrinsecam malitiam ; ergo similiter, etc.

8. Papa dispensare potest àn voto solemni castitatis, non dispensando in ipso statu, et professione religiosa.— Nihilominus contraria sententia recte explicata vera est, quam indicavit Navar., in Enchiridio de Oratione, c. septimo, numero vigesimo, distinguens duplicem dispensationem cum religioso: unam, per quam desinit esse religiosus; aliam, per quam solum datur ei facultas ducendi uxorem, per quam, inquit, solam non desineret esse religiosus, refertque seipsum ad tractandum de reditibus ecclesiasticis, quaestione prima, monitu55, et quaestione tertia, monitu 11, et suppositis principiis traditis, efficaciter persuaderi potest. Et imprimis suppono, existente voto simplici integrae castitatis (et idem est de quolibet alio cum proportione), posse Pontificem dispensare in illo quoad unum actum, non dispensando quoad alios ; ut dispensando in conjugio et usu ejus, non vero quoad alios actus, seu ( quod idem est) commutando castitatem simpliciter, in castitatem conjugalem ; imo etiam posset non permittere per talem dispensationem omne conjugium, sed solum quoad primum matrimonium, ita ut ex vi ejusdem voti non possit transire ad secundas nuptias mortua conjuge, et simili alio modo limitare potest dispensationem seu commutationem, pro ratione causa, et juxta arbitrium suum. Est enim votum illud, quoad extensionem objecti, quasi divisi- bile, et ideo potest non in totum, sed pro majori vel minori parte auferri pro arbitrio dispensantis, juxia exigentiam causae. Et hoc modo non repugnat, manente voto simplici castitatis, dispensari in aliquo usu ejus, quamquam in rigore maneat omnino idem, seu eque integrum ac antea erat. lta ergo in praesenti dicimus de voto solemni, non posse quidem dispensari in usu ejus quoad contrahendum matrimonium , quin aliquo modo mutetur seu minuatur integritas illius voti, et status religiosi, vel perpetuo, vel pro aliquo tempore; nihilominus tamen posse dispensari in hujusmodi usu, non auferendo totaliter, vel substantialiter (ut sic dicam) vinculum, seu statum religiosum, et votum continentiae illius.

9. Quod imprimis suadeo exemplo religionum militarium, quae prius integram castitatem profitebantur, et postea cum eis dispensatum est, ut, retento religionis statu, ad solam castitatem conjugalem obligentur. Dicet fortasse aliquis non esse dispensatum cum his qui prius solemniter professi fuerant, sed pro his tantum qui post illam mutationem in illo instituto factam profiterentur. Respondetur, esto de facto ita fuerit, quantum ex Bullis Pauli III et Gregorii XII intelligi potest, nihilominus id non fuit ex defectu potestatis, scd quia ratio dispensandi tunc fortasse non plus postulabat. Si enim potuit Pontifex denuo admittere aliquos ad statum religiosum, cum voto solius castitatis conjugalis, cur non potuisset dispensare cum hujusmodi professis, ut a primo statu illius religionis transirent ad secundum? vel si non erat causa sufficiens ad dispensandum cum omnibus, poterat esse in aliquibus, quod nobis satis est, sicet dispensat cum aliquo, ut a religione arctiori transeat ad laxiorem ; quod enim relaxatio tanta fuerit, ut etiam ad matrimonium contrahendum licentia data sit, non obstat potestati, si sufficiens causa subsit, quia totum illud continetur intra latitudinem illius status religiosi, et inhabilitas matrimonii, in qua dispensatur, res est de jure humano. Unde etiam Soto, inter auctores contrariae sententiae, fatetur posse Pontificem dispensare cum muilite S. Joannis, ut ducat uxorem; quod ego intelligo facilius fieri posse relicto voto castitatis conjugalis, et statu religioso illius professionis, quoad reliquas obligationes, ad eum modum quo nunc est in militibus aliarum religionum. Diceret autem fortasse Soto, illum statum, qui manet facta illa mutatione, non esse vere religiosum. Sed de hoc infra disputandum a nobis est, ubi ostendemus oppositum esse absolute verum; deinde nunc addimus, argumentum a simili, vel a fortiori, semper manere aeque effticax, tum quoad hoc, ut possit Pontifex commutare votum castitatis inhabilitans ad matrimonium in aliud non habens annexam illam inhabilitatem, et votum castitatis simpliciter in votum castitatis conjugalis; tum etiam quantum ad hoc, ut possit dispensare in voto castitatis, hoc modo retento statu religioso, saltem secundum quid; nam inde plane sequitur posse etiam fieri cum quacumque minima diminutione illius status, quae cum actu matrimonii esse potuerit; haec autem tam parva esse potest, ut non tollat statum religiosum simpliciter, quamvis suspendat, ut ita dicam, usum ejus, ut ex sequenti discursu patebit.

10. Secundo argumentor in hunc modum, quia status religionis simpliciter, et vinculum matrimonii simpliciter possunt simul esse in eadem persona ; ergo potest per dispensationem Summi Pontificis fieri, ut, manente in eadem persona statu religionis, simpliciter liceat illi matrimonium contrahere et consummare. Antecedens patet de facte in conjugatis, qui post matrimonium consummatum mutuo consensu religionem simpliciter profitentur; vere enim simpliciter ac perfecte religiosi manent, quamvis matrimonii vinculum integrum etiam inter eos perseveret. Consequentia autem probatur primo, ex his quae de hujusmodi conjugato professo jura statuunt; nam, licet regulariter talis religiosus non possit lcite redire ad actum conjugalem, nihilominus in aliquo casu cogitur redire ad petitionem alterius conjugis, ut supra vidimus, juxta c. Ex parte, et c. Consuluit, juncto c. 1, de Conversione conjugatorum. Tunc autem non amittit talis personas tatum religionis simpliciter, sed impeditur ad tempus ab aliquo usu ilius status. Sicut servus sine licentia domini professionem faciens, religiosus manet, licet ratione servitutis impeditus maneat ne relicioni libere inservire debeat, sed domino. Cujus etiamsignum est, quia talis persona, quantum est ex se, tenetur castitatem servare, et si conjux moriatur, nec valide, nec licite poterit novum matrimonium contrahere. Ergo ad cumdem modum posset Summus Pontifex, interveniente vera causa et necessitate dispensandi, cum persona religiosa, ut transeat ad nuptias, id facere, cum hac limitatione, ut qucad omnia alia retineat statum religiosum simul cum vinculo matrimonii, quo durante excusetur etiam ab actuali usu status religiosi, quoad ea tantum quae cum usu matrimoniirepugnant. Probatur consequentia, quia in compositione seu conjunctione horum duorum statuum dicto modo, non est repugnantia ex parte ipsorum, ut declaratum est, nec repugnat etiam ex parte dispensantis, propter defectum potestatis, tum quia haec potestas, pro capacitate materiae, extenditur ad omnia quae alias non repugnant, nec irrationabilia sunt; tum etiam quia plus est omnino auferre statum religiosum, quam cum illa limitatione ejus usum suspenderc. Unde etiam ex defectu causae, non potest esse repugnantia, imo minor videtur sufficere ad hoc dispensationis genus, quia occurrenti, verbi gratia, communi necessitati, sufficienter subvenitur per illum modum licentiae ac dispensationis ; solum enim supponitur esse necessarium ut illa persona vacet generationi alicujus filii, qui possit esse haeres regni, verbi gratia, quod illo modo satisfieri potest. Aliunde vero quoad alia potest status religiosus simul servari, partim actu, partim obligatione et animi praeparatione ; nam potest actu servari castitas conjugalis ; item posset talis persona nunquam petere debitum, sed tantum reddere, vel saltem ex voto specialiter teneri ad nunquam petendum, nec consummandum matrimonium, nisi propter generandam prolem; item posset manere obligata ad alias observantias regulares, quae cum usu matrimonii directe non repugnarent. Denique posset manere prohibita, vel etiam inhabilis ad contrahendum aliud matrimonium defuncto conjuge, si ex illo prolem haberet, per quam subventum esset necessitati in qua fundatur dispensatio; nihil ergo est cur repugnet ita fieri dispensationem ; imo si non ita fit, quando similis necessitas occurrit, potius est ut benignior et major fiat dispensatio, et ut scrupuli ac onera tollantur.

11. Ex dispensatione licet uti calice consecrato ad communem usum necessaruum, et non malum. — Tertio declaratur illo exemplo calicis consecrati, ipsum retorquendo. Nam, licet jure ordinario non possit vas consecratum ad profanos et communes usus destinari, in aliquo tamen casu, et urgente gravi necessitate, potest dispensari, ut liceat uti hujusmodi vase ad aliquem communem et ordinarium usum, non malum, sed bonum, et naturae necessarium, ut si non esset aliud remedium ad bibendum, et extinguendam si- tim, vel quidpiam simile; ad eum modum quo David, urgente necessitate, panes propositionis accepit, 1 Regum 21, cujus factum Christus defendit, Matth. 12, ut ibi Hieronymus, Chrysostomus et alii notarunt. Ergo similiter quamvis persona sit consecrata per professionem, propter gravem Reipublica necessitatem poterit ei licite concedi usus matrimonii, retenta etiam consecratione; quia ille usus licet communis dici possit, quatenus non est ex melioribus bonis, non tamen est malus, et interdum esse potest communitati necessarius. Dices, hoc argumento probaretur sine dispensatione posse hoc fieri; ita enim fieri posset illud de calice, in urgente extrema necessitate. Respondetur in rigore ita sentire eos, qui dicunt magis esse hoc licitum per interpretationem , quam per dispensationem; essetque fortasse id verisimile, si necessitas esset evidentissima, et adeo urgens, ut non possit Summus Pontifex, vel alius gerens vicem ejus, conveniri; tamen, quia haec duo moraliter non possunt contingere, ideo satis inde concluditur hoc fieri posse saltem per modum dispensationis.

12. Tandem declaratur: nam si fingamus utrumque conjugem post generatum filium regni haeredem , ex mutuo consensu religionem profiteri, postea vero, mortuo filio, vel filiis, regnum in praedictam gravem necessitatem redigi, cur non poterit Pontifex eis facultatem facere, ut iterum inter se conveniant ad filium aliquem procreandum ( suppono enim adhuc esse, et aetate, et viribus habiles ) ? Nulla certe probabilis ratio afferri potest, cur hoc superet Pontificis potestatem, cum inter rationem temperantiae et justitiae ille actus licitus ac legitimus esse possit, ratione vinculi matrimonii quod inter illas personas permanet ; intra rationem autem relicionis possit etiam actus ille honestari remittendo ex parte Dei obligationem voti castitatis, quod ex legitima causa facere potest Christi Vicarius, et supremus in terris dispensator; nam quod illud votum sit pactum in religione, non mnutat specifice obligationem ejus, neque addit novum aliquod jus divinum vel naturale, ratione cujus illa dispensatio repugnet, ut saepius est in superioribus ostensum ; ergo in eo casu poterit ea dispensatio concedi solum quoad unum vel alium actum sufficientem ad remedium occurrentis necessitatis, integro manente statu religioso utriusque persona quoad reliquas omnes oblisationes; ita ut, impleto tempore, seu ac- iu dispensationis, separari et ad observantiam prioris status redire teneantur.

13. Tribus modis luec dispensatio fieri potest. — Ex quibus tandem concludimus, tribus modis posse intelligi hanc fieri dispensalionem, non omnino ablato religionis statu. Primo, dispensando in solo usu matrimonii, eo quod vinculum jam supponatur, ut in casu proxime praecedenti. Secundo, dispensando simul in vinculo et usu, id est, ut matrimonium denuo contrahi et consummari possit, sub ea conditione ut, eo non obstante, persona in reliquis maneat obligata ad castitatem, et inhabilis ad quodlibet aliud matrimonium, in quocumque eventu. Denique ligata vinculo religionis; neque enim existimari potest in eo casu solum relinqui simplex votum castitatis conjugalis, cum simplici etiam obligatione redeundi ad statum religiosum, si matrimonium illud per mortem alterius conjugis dissolvatur, nam revera longe majus est vinculum quod relinquitur, tum quia per illa vota simplicia non fit persona inhabilis ad aliud matrimonium , dissoluto primo; tum etiam ( quod caput est) quia illa persona, mortuo illo conjuge, non indigeret nova professione, ut esset vere religiosa, neque esset necessaria nova traditio, ut monasterium jus haberet in talem personam; quia prius jus integrum semper mansit, nam per dispensationem non fuit ablatum , sed impeditum, seu suspensum quoad usum , durante alio statu ; sicut servus, qui professus fuit religionem invito domino, licet durante servitute excusctur ab usu, seu actuali obedientia religiosi status, quacumque ratione postea recipiat libertatem a servitute, manet sub jugo religionis absque nova professione.

14. Tertio modo posset intelligi haec dispensatio solum quoad contrahendum hvcite et valide matrimonium, sinc licentia consummandi illud, quae dispensatio ex parte causae et materiae videri potest facilior; ratione autem periculi, et aliorum effectuum moralium habet specialem difficultatem, et ideo nunquam fit, nec forte expedit fieri. Declaro sinzula, proposito casu in quo aliquis, qui delloravit virginem, et ex ea filium naturalem genuit, postea religionem professus est. Potest enim in eo casu gravis causa , vel necessitas occurri, ut filius ille per subsequens matrimonium legitimus fiat; vel ut possit succedere in jure regni, verbi gratia, vel alterius haereditatis, vel ob aliam simillem causam. Posset ergo in eo casu habilitari persona, et dari facultas ad contrahendum matrimonium, solum ad praedictum effectum; quia id satis esset ad subveniendum illi necessitati, et non repugnat matrimonium valide et licite contrahi, sipe animo consummandi illud ; qua ratione diximus in superioribus posse aliquando licite contrahi dicta intentione , non obstante simplici voto continentiae, aut religionis, argumento c. Commissum, de Sponsalilius; ergo nihil est quod huic modo dispensationis repugnet. Aliunde vero actus ille contrahendi matrimonium sine animo consummandi, nihil derogat castitati, parumque aut nihil impedit etiam usum et executionem religiosi status; ergo ex hac parte talis dispensatio longe facilior est. Unde etiam fit ut ex minori causa concedi valeat, non solum propter bonum unius regni, sed etiam propter conservandam illustrem aliquam domum, seu haereditatem , et propter reparandam aliquo modo famam et honorem alicujus illustris feminae. Tgitur, per se loquendo, talis dispensatio non solum speculative possibilis, sed etiam moraliter facilis est ; semper enim suppono inhabilitatem ad matrimonium annexam statui religioso esse de jure humano.

15. Nihilominus tamen dispensatio cum tali limitatione concessa videri potest constituere hominem in gravi periculo peccandi contra votum et statum religiosum, quia difficile est post contractum matrimonium sese continere. Verum haec occasio accidentaria est, et extrinseca, et accepta potius quam data, ct variis mediis facile evitari posset, et ideo ex hac parte non fieret admodum difficilis talis dispensatio. Aliunde etiam videtur oriri quaedam perplexitas ex tali dispensatione; si enim matrimonium illud non est consummatum, aut vinculum illud perpetuo mansurum est, vel iterum est dissolvendum. Primum est contra jus alterius conjugis, qui liber relinqui debet, si alter non vult consummare matrimonium, sed religionem profiteri, aut (quod perinde est) in ea permanere ; secundum autem involvit quamdam repugnantiam in ipso facto. Per quid enim tale matrimonium solveretur , nisi per professionem? at haec jam praecessit, et non potuit impedire valorem matrimonii, ne fieret ; ergo multo minus poterit dissolvere jam factum. Quod si necessaria dicatur nova dispensatio Pontificis, praeter communem dubitationem , an haec sit possibilis, videtur specialem indecentiam involvere, dare dispensationem ad contrahendum matrimonium sub formali aut virtuali inten- tione, aut spe iterum dispensandi in tali vinculo, dissolvendo illud.

16. Propter hanc ergo rationem disi, hunc modum dispensationis forte non expedire, ne fieret. Nihilominus variis modis posset haec difficultas vel superari, vel leniri. Primo, si illa limitatio non consummandi matrimonium non esset absoluta , sed solum quantum est ex parte ejus cum quo dispensatur, seu (quod perinde est) altero non repugnante , seu non exigente debitum. Secundo, si ad talem dispensationem concurreret consensus aiterius conjugis, promittentis etiam Deo perpetuam continentiam , quod probabile est non repugnare valori matrimonii rati, et nunc optimo jure posset illud vinculum perpetuum manere sine consummatione. Tertio, posset etiam dispensatio ita concedi, ut si alter conjux nollet perpetuam castitatem servare, matrimonium solveretur, non tam per ncovam dispensationcm quam per cessationem prioris, recuperante (ut sic dicam) professione vim dissolvendi matrimonium, qua fuerat quodam modo privata per priorem dispensationem ; nam baec vis non tantum in professione in Iieri, sed etiam in facto esse intelligenda est, ut ita res explicetur ; per dispensationem autem impedita fuit professio, ne matrimonio contrahendo obstaret, quod fieri potuit ea mente, ut vinculum perpetuum maneret utroque conjuge volente perpetuam castitatem servare; dissentiente autem altero intra certum tempus aliquod, per iteratam professionem, aut per cjusdem status perseverantiam matrimonium solveretur. His ergo modis sine repugnantia intelligi potest dispensatio in contractu, vel usu matrimonii in persona rcligiosa.

17. Ad rationes in contrarium facias. — hRationes dubitandi in principio propositae ex dictis solutae sunt ; solum enim probant hanc dispensationem non fieri sine aliqua diminntione status religiosi, vel suspensione vinculi quoad usum et executionem ejus, non tamen probant necessarium esse ut omnino religionis vinculum tollatur. Ad cap. autem Cum ad monasterium , semel atque iterum in superioribus responsum est , Pontificem ibi non loqui universaliter dc omni statu religioso, sed specialiter de professione juxta regulam monachalem, et praeterea loqui de tali voto secundum se et secundum vim suam integram spectato. Ex quo non infert Pontifex se non posse dispensare in tali voto, sed non posse licentiam dare agenti contra illud, quia nimirum, nec voto integro manente, potest dare licentiam aliquid agendi contra illud , nec sine justa causa potest ipsum votum minuere, aut ejus obligationem ex parite auferre. Ex qua optione infert Pontifex, Abbatem nullo modo posse in his votis quidpiam immutare, nec sine causa, nec cum illa. Quomodo intellexit testum illum Innocentius ibi, et Abbas, num. 23, cum aliis, quos referunt et sequuntur Covarruv. , de Testaments , cap. 2, n. 9 et sequentibus; et Michael Medina, lib. 5 de Sacrorum hominum continentia, cap. 32 ct b3. Non omittam advertere, nomine PonLificis, in illo textu interpretari non Summum Pontificem, sed Episcopum ordinarium , quia seepe in antiquis decrctis, Episcopi, et absolute Pontifices, et aliquando Sunmi Pontifices appellari solebant ; quam expositionem sicut non improbamus, ita nec necessariam judicamus. ( Vide Ferdinandum Mendoca, lib. 2, in Conc. lllibertinum, c. 30.)