Caput 10

CAPUT X. UTRUM EX OBEDIENTIAE VOTO OBLIGETUR QUIS AD PERSEVERANDUM IN EODEM STATU, VEL POSSIT AD SUSCIPIENDUM ALIUM OBLIGARI.

1. In triplici sensu potest quaestio procedere. — Fotum obedientue obligat non transire ad statum secularem. — Hic transitus a mullo superiore, ctiam a Papa, potest precipi in virtute obedientie. — Potest religiosus status comparari, vel ad statum , seu quasi statum inferioris ordinis, qualis est status matrimonii, vel in universum status vitae secularis; vel ad statum ejusdem ordinis, ut est alius religiosus status, vel ad statum superioris ordinis, ut est Episcopalis status. Quaeritur ergo circa has comparationes, an transitus ab uno statu ad alium, vel negative, scilicet non faciendi vel admittendi iilum sine voluntate Praelati , vel affirmative , scilicet, faciendi illum ex voluntate. De prima comparatione ulla est quaestio, nam certum est obligationem professionis religiosae esse ita perpetuam, ut illam nunquam deserere liceat transeundo omnino ad statum secularem, ut ex superioribus constat, et in sequentibus specialiter tractabitur de Apostasia huic obligationi contraria. Et quamvis ipsa traditio religiosa sufliciens sit ad hanc obligationem inducendam, existimo nihilominus votum etiam obedientiae directe ad hoc obligare, ac proinde perseverántiam in statu suscepto, quatenus excludit transitum ad statum secularem, esse materiam hujus voti, sicut perseveranila in castitate, quatenus excludit transitum ad statum matrimonii , est materia voti castitatis. Ratio est, quia per votum obedientiae promittit religiosus perpetuam obedientiam ; ergo promittit perpetuam subjectionem, vel in usu, si actu praecipiatur , vel in praeparatione animi, etiam dum actu non praecipitur ; sed qui statum religiosum deserit ut ad secularem transeat , quantum in se est negat obedientiam et subjectionem etiam in praeparatione animi ; ergo directe agit contra votum obedientiae ; est igitur hic transitus materia prohibita ex vi talis voti.

2. Imo certum ulterius est, ita esse materiam repugnantem huic voto, ut a nullo superiore praecipi possit in virtute ejusdem voti, non solum quia tale praeceptum esset de re illicita, sed etiam quia est de re contraria ipsi voto, et directe destructiva status obedientiae. Unde licet fingamus casum, in quo Summus Pontifex propter urgentem Ecclesiae necessitatem, licite et valide posset religioso praecipere transitum ad statum secularem , nihilominus non posse illud praeceptum ponere in virtute voti obedientiae, sed solum ex potestate supremae jurisdictionis quam habet, quia obedientia religiosa non habet pro materia illum transitum, sed potius quantum est ex se illi repugnat ; nec pertinet ad perfectionem status religiosi peculiaris obligatio, ex voto, obediendi Pontifici praecipienti statum matrimonii in simili casu, quia illud non est bonum supererogationis et consilii, sed potius necessitatis, nec per se pertinet ad perfectionem , sed potius quantum est ex se impedit statum ejus; toleratur tamen in eo casu propter necessitatem, cui sufficienter subvenitur per obligationem praecepti sine adjectione voti.

3. Transire ad aliam religionem iuferiorem, cel equalem, est contra votum obedientie, et non potest praecipi.— Circa securdam comparationem, distinguere oportet de religione minus aut magis perfecta, vel aequali. Et dicendum est primo, transitum ad religionem inferiorem, vel aequalem, esse materiam voti obedientiae ita prohibitam ex vi illius, ut a nullo etiam superiore praecipi possit. Probatur prior pars, quia ille trausitus est directe contrarius subjectioni promissae per obedientiae votum in tali religione factum, et, quantum in se est, destruit et obedientiae usum, et praeparationem animi ad obediendum Praelato llius religionis, cui fuerat obedientia promissa. Neque in illa promissione inclusa fuit aliqua conditio, ratione cujus talis transitus non sit prohibitus, ut statim explicabimus de transitu ad perfectiorem religionem. Altera vero pars probatur, quia ille transitus per se est illicitus; item in quocumque casu fingatur licitus ex auctoritate Papae, non est materia voti obedientiae religiosee, quia si sit transitus ad inferiorem religionem, est minus bonum, et ideo non est materia voti; si autem sit ad religionem aequalem, saltem non est per se majus bonum, et ratione mutationis est aliquo modo minus bonum ex suo genere, et (quod caput est) repugnat priori statui, et regulae, juxta quam factum est obedientiae votum, et ideo non potest esse materia imperabilis ex vi voti obedientiae.

4. Transitus ad perfectiorem veligionem non est materia obedientie. — Obligatio petendi licentium Pralati ad perfectiorem veligionem 1n, orilur ex volo, ctc.— Secundo dicendum est, transitum ad perfectiorem rcligionem non esse materiam voti obedientiae, nec negative, nec affirmative ; quia nec prohiberi potest ex vi voti obedientiae, nec etiam potest praecipi. Prior pars constat, quia talis prohibitio impediret majus bonum ; ergo non potest votum obedientiae obligare ad obediendum illi, quia votum solum est de meliori bono, imo haec conditio inclusa est in omni voto. Et ob hanc causam, quamvis religiosus suam voluntatem consecret tali religioni, et ideo dicatur non habere velle, neque nolle, nihilominus potest sine consensu Praelati ad arctiorem religionem itransire, quia nimirum haec conditio in ipsa professione inclusa est, quod non impediat majus bonum, seu transitum ad meliorem frugem. Quae conditio, aut ratio ejus non habet locum in transitu ad inferiorem vel aequalem religionem, ut supra dicebamus. Dices : esto non requiratur consensus superioris, requiritur saltem petita licentia ; ergo saltem in hoc sensu est materia hujus voti etiam hic transitus ad arctiorem religionem, quatenus prohibetur ne aliter fiat. Respondeo obligationem illam petendi licentiam non oriri ex voto obedientiae, sed ex positiva lege Ecclesiae ; nam cum voluntas superioris necessaria non sit, sed illo etiam renuente licite fieri possit hic transitus, manifestum est illam non esse materiam obedientiae, et consequenter votum obedientiae per se non obligare ad licentiam petendam, imo et petitionem illam per se non esse actum virtutis obedientiae, sed observantiae et reverentiae Praelato debitae, quam considerasse videtur ecclesiastica lex illam circumstantiam praecipiens.

5. Potest fieri votum obedientie in religione, Iranseundi ad aliam arctiorem, si superior praeceperit. — Altera pars probatur, quia votum obedientiae religiosae solum est secundum regulam, vel ad summum estenditur ad ea quae non sunt contra regulam ; sed transitus ab una religione ad aliam, quantumvis perfectam, non est secundum regulam prioris rcligionis, ut per se constat ; imo dici potest illi contrarius, quatenus statum illum evertit ut introducat alium ; ergo ille transitus non est materia voti obedientiae, ita ut ex vi illius praecipi possit. Dices : quamvis de facto ita sit, tamen de possibili non repugnat votum obedientiae in aliqua religione fieri, non solum obediendi in his quae intra illam religionem fieri possunt, sed etiam in transitu ad perfectiorem religionem, si superior, vel saltem Summus Pontifex illum injunxerit ; ergo hic iransitus, quantum est ex se, est alta materia voti obedientiae, si perfectum illud sit, et omnino universale. Respondeo posse quidem hoc votum fieri, sicut potest professus in una religione emittere votum transeundi ad arctiorem religionem, vel absolute, vcl sub conditione : Si Petrus expedire judicaverit, vel si Papa consuluerit, vel praeceperit. Dico tamen illud votum seu extensionem obedientia per se non pertinere ad perfectionem status religiosi, quia non confert ad quietem et stabilitatem ejus, quae magis solet conterre ad spirituaiem profectum quam mutatio, etiamsi videatur esse ad religionem de se perfectiorem. Item, quia licet in quolibet particulari opere supererogationis melius sit, caeteris paribus, facere illud ex voto quam sine voto, non propterea pertinet ad perfectionem status religiosi omnia opera facere ex voto, sed illa tantum quae essentialiter pertinent ad statum religiosum, et sunt praecipua media ad perfectionem charitatis obtinendam, ut attigit D. Thom. 2. 2, quaest. 186, artic. 7, ad 1. Sed opus hoc transeundi ad perfectiorem religionem, non solum non pertinet ad essentiam status religiosi, verum etiam nec ad statum pertinet, sed potius ad viam et mutationem; ergo nec votum illius, nec votum obediendi praecipienti illum, pertinet ad statum religiosum, ut sic; non est ergo hic transitus materia obedientiae religiosae, quantumvis perfectus.

6. Au Hpiscopatus acceptatio saltem sine licentia Pralati sit materia prohibita ex vi voti obedientie. — Circa tertiam comparationcm, primo inquiri potest an transitus a religione ad Episcopatum sit materia prohibita ex vi voti obedientiae, saitem in hoc sensu ut acceptari non possit Episcopatus a religioso sine consensu Praelati. Et videtur pars negativa vera, quia Episcopatus est perfectior status quam religio; ergo non potest prohiberi a Proelato religionis ; ergo, licet dissentiat, acceptari poterit, alioquin ejus dissensus haberet vim prohibitionis; ergo nec est necessarius consensus, alioquin per negationem consensus posset perfectiorem statum impedire; non est ergo haec materia obcedientiae. Et confirmatur, quia, ut supra dicebamus, in ipsa promissione obedientiae religiosae includitur conditio, ut non impediat statum perfectiorem ; ergo includitur conditio, ut non impediat statum Episcopalem, nam hic etiam perfectior est; ergo ex vi illius voti non polest talis transitus impediri, nec pendet ex vo- luntate Praelati, quia per conditionem praedictam exemptus est, sicut dicebamus de transitu ad perfectiorem religionem.

7. In contrarium autem est, quia nullus religiosus potest acceptare Episcopatum, neque ad illum assumi invito suo Praelato, dicente D. Gregorio : Nullus monachus sine tesLimonio, et concessione Abbatis sui in Ecclesia aliquem locum teneat, vel ad aliquem promoveatur honorem, cap. Quam sit, 18, q. 2, et lib. 7 Registri, epist. 18; illa enim verba generalia sunt, et proinde Episcopatum etiam comprehendunt.Et idem habet Bonifacius VIT, in cap. S religiosus, dc Elect., in 6, ubi irritat consensum religiosi acceptantis electionem sui ad praelationem, sine liceutia Praelati petita et obtenta; imo in poenam talis delicti ipsam etiam electionem irritat. Et rationem reddit, quia religiosus non habet velle nec nolle, sed ex illius, quem vice Dei supra caput suum posuit, et cujus imperio se subjecit, voluntate dependet. Imo (quod notandum est) licentia haec post factam electionem obtinenda est, nam si antea detur ad electionem si contingat fieri, nullius est firmitatis, ut statuitur in Clem. ultima, de electione. Et optima raiio redditur, quia licentia data ad futuram eiectionem ambitioni viam parit. Atque ita intelligunt haec jura etiam de Episcopatu Panorm., in cap. 5i Feoclesia vestra, 2, de Elect., n. 16, et auctores communiter, quos statim referemus. Quod autem haec obligatio fundetur in votoc obedientiae, patet ex ratione Bonifacii adducta, nam quod hReligiosus non habeat velle nec noile, ex voto obedientiae nascitur.

8. Nemque electio, negue accepiatio Pontiftcatus a religioso est irrita ex lege, aut voto obedientie. — Ex quo inferunt nonnulli canonistae hoc locum habere etiam in electione ad summum Pontificatum, quia votum obedientae absolutum et generale est, et omnino aufert proprium velle aut nolle: ita sentit gloss., dict. cap. Quam sit, vcrb. Ad ordinaudum, quam sequuntur Joannes Andreas et Panorm., in cap. ult., de Voto, n. 3, et cap. Quod Dei, Ge Stat. Monach., num. 12, et in cap. Joanncs, de Regul., num. 7; Gregor. Lopez, ieg. 25; tit. 7, part. 1, glos. 2, ad fin. Sed quoad hanc partem ron videtur haec sententia probanda; duobus enim modis potest intelligi. Primo, quod acceptatio hujusmodi a religioso facta ad summum Pontificatum sine consensu Abbatis irrita sit, et consequenter etiam electio, juxta dictum cap. Si religiosus; et hic sensus est aperte falsus, nam ille textus aperte loquitur qe praelationibus inferioribus, ut patet ex illis verbis: Ad prelationem aliquam eatra suuu onasterium, vel suam ecclesiam. Uhbi constat sermonem esse de praelationibus limitatis, ut sic dicam; nam summus Pontificatus non dicitur esse praelatura extra monasterium aiiquod, vel ecclesiam, sed supra omnem Eeclesiam, et religionem. Item hic habet locum regula juris, quod sub generali clausula non continetur casus valde specialis, qualis in praesenti est electio Papae. Ergo ex vi illius juris non est irritus talis consensus, neque invenietur aliquod ecclesiasticum jus quo irritetur. Certumque praeterea est, ex natura rei non esse irritum ex vi voti obedientiae, quia neque acceptatio alterius dignitatis inferioris esset irrita ex vi solius voti, nisi per jus illud fuisset irrita, sed ad summum posset per Praelatum irritari, ut infra videbimus, quod tamen in praesenti dici non potest, quia, facta et acceptata eleciione ad Pontificatum, a nemine potest irritari, nec persona illa manet alicui in terris subjecta, cum jam sit verus summus Pontifex.

9. Religiosus factus Papa liber manet a 4ugo religionis, nec tenetur ad illum redire. — Non tenetur etiam remuntiare Pontificatui. — Restitutio non obligat cum gravi onere, et detrimento. — Alius sensus illius opinionis esse potest, reiigiosum, sic electum in Pontificem, si absque licentia sui Praelati consentiat electioni de se factae, teneri nihilominus ad religionem redire, ita ut licet a Praelato ejus cogi non possit, ipse ex se redire teneatur ; et ita explicuit hanc sententiam glossa citata , sed nullam rationem reddit , et plane repugnanuam involvit. Nam, si ille acceptando verus Pontüfex efficitur, eo ipso solvitur a juso religionis, et ab omni humano superiore , non solum quoad vim coactivam, sed etiam quoad vim directivam propriam ; tantum enim suas leges servare tenetur per quamdam consecutionem , fundatam magis in lege naturali quam in humana potestate , de quo alias. Quaero ergo quo praecepio teneatur talis religiosus Pontifex ad religionem redire ? non cnim tenetur ex vi voti obedientiae , quia jam est solutus ab omni debito obediendi ; neque etiam ratione alicujus voti permanendi in tali religione, quia nullum fecit a voto obedientiae disiinctum. Dices teneri ratione injustae acceptionis, ut sic dicam, quia nimirum inique se subtraxit ab obedientia prioris Praelali ; nam ratione traditionis, et voti tenebatur ab illa non discedere. etiam propter summum Pontifieatum, sine sui Praelati consensu. Sed haec responsio et falsum supponit, et male infert ;: nam imprimis, licet daremus religiosum illum peccare sic acceptando Pontificatum, non propterea teneretur postea renunciare Pontificatum, ut ad religionem rediret, quia vel illud peccatum esset contra justitiam, vel tantum contra religionem : quae per se non obligat ad restitutionem, nec etiam ibi per aecidens sequeretur obligatio, quia nullum nocumentum, sed potius magnum bonum fieret corpori religionis ; neque illa potest dici tam proprie subtractio a religione, quam ascensus ad supremam praelationem supra ipsam religionem. Ut si aliquis retigiosus, peccando contra obedientiam, ascenderet ad generalatum, si tamen ascensus esset validus et firmus, non teneretur dignitati renuntiare, aut aliis Praelatis restituere subjecticnem, a qua seper inobedientiam subtraxerat. Vel certe si in illo facto peccatum contra justitiam, et natura sua ad restitutionem obligans, admittamus , nihilominus non esset obliganda talis persona ad talem restitutionem cum tanto onere cadendi a tam alto et perfecto statu, et renuntiandi tali dignitati, ut ex generalibus regulis de restitutione constat.

10. Nullumn est peccatum acceptare Pontifcatum invito Prelato. — Dirficuitas sola esse potest in Societate Jesu vespectu professorum. -—bemde probabilius censeo nullum esse peccatum, religiosum acceptare Pontificatum invito suo Praelato, quod nunc manifestum est; nam communi usu solum eligitur in Papam, qui jam est Cardinalis, et consequenter jam exemptus ab obedientia religionis. Idem vero dicendum censeo, etiamsi contingat religiosum aiiquem immediate eligi in Papam, quia contra nullum jus positivum est, ut dixi, nec etiam est contra justitiam, ratione donationis sui factae religioni per iraditionem in professione inclusam ; tum quia in illa traditione merito intelligi potest etiam inclusa conditio melioris et altioris status, praesertim pertinentis ad totius Ecclesiae bonum ; tum etiam quia, ut dicebam, per iliam dignitatem non subtrahitur persona religioni, sed altiori modo illi conjuneta manet. Nec denique peccat contra votum obedientia , quia nullus religiosus promittens obedientiam intendit se obligare in casu tamn particulari et extraordinario ; nec secundum jus censetur includi in generali locutione. Maxime quia omnes promittunt obedientiam secundum re- gulam ; hic autem casus, nec secundum regulam, nec contra regulam dici potest, sed extra vel supra regulam, quia est omnino altioris ordinis. Unde etiam hic in generali promissione obediendi in omnibus, intelligi potest inclusa conditio, nisi impediat transitum ad altiorem statum, de quo plura paulo inferius. Pro hac sententia citatur Anton. de Rosellis, tractatu de Potestate Imperatoris et Papae, S Za his deciditur, numer. 54, in tom. 14 Tractatuum ; sed nullum invenio tractatum hujus auctoris sub hoc titulo, et in illo tomo habetur tractatus de Indulgentiis. Et hanc opinionem tenet Andreas Barb., tractat. de Potestate Cardin., part. 1, quaest. 1, numer. 54 et 59, habetur ton. 13 Tractatuum, part. 2. Neque contra illam obstat axioma illud, quod religiosus non habet velle aut nolle; quia illud secundum fictionem juris dicitur , non quia non possit verum consensum praestare, et validum, et firmum in his in quibus non est subjectus ; unde illa fictio solum habet locum in ea materia, quae voto obedientiae subjecta est, et prout illi subjicitur ; quapropter resolutio haec apud me diflficultatem non habet in caeteris religionibus, in quorum regulis, aut votis de his dignitatibus acceptandis vel non acceptandis, nulla fit mentio aut prohibitio. In nostra vero Societate nonnulla est difficultas, quia in 9 part. Constitut., cap. 3, S 13, prohibentur omnes admittere dignitatem extra Societatem sine facultate Generalis, et cap. 4, 8 5, et cap. 5, 8 6, idem prohibetur Generali sine consensu Societatis ; quod valde speciale est, et utrumque approbatur a Paulo Ill in sua ultima bulla. Difficultas ergo est an haec prohibitio extendatur ad Summum Pontificatum, et quantum obliget, praesertim Professos, ratione specialis voti quod in ea materia emittitur; sed hanc rem disputabimus infra in proprio tractatu de Societate.

11. An acceptatio Episcopatus sit prohibita ex voto obedientie. — Ex hac vero solutione , circa Summum Pontificatum oritur dubium in aliis Episcopatibus, an illa prohibitio acceptandi Episcopatum, sine consensu Praelati, sit ex naiura rei, et ex vi voti obedientiae, vel tantum sit jure ecclesiastico addita. Videtur enim non esse ex rei natura, quia in professione, et voto obedientiae includitur tacita conditio et exceptio, ut simper liceat transire ad meliorem statum ; sed status Episcopi est melior quam status religiosi ; ergo includitur in illa exceptione; ergo sicut, non obstante pro- fessione et voto obedientiae, potest quis transire ad perfectiorem religionem, siue congensu Preelati, ita etiam potest Episcopatum acceptare sine illius consensu. Et confirmatur, quia votum obedientiae solum fit secundum regulam; status autem Episcopi est supra regulam; ergo non comprehenditur sub obedientiae voto ; ergo ex vi illius non prohibetur quis acceptare Episcopatum independenter a voluntate Praelati, quia illa non est materia obedientiae religiosae.

12. In contrarium autem est, quia si hoe non esset ex natura rei inclusum in obedientiae voto, non posset Ecclesia id prohibere; quod est contra hypothesim. Sequela patet, quia acceptare vel non acceptare Episcopatum, ab objecto suo, et seclusa speciali necessitate aut impedimento, est res supererogationis et consili, et similiter subordinare voluntatem suam alterius voluntati, in tali materia, etiam est opus supererogationis et consilii; ergo non est materia praecepti, si voti obligatio non praecedit. Deinde, quamvis Episcopatus sit status perfectorum , nihilominus non est aptus ad perfectionem acquirendam ; sed religiosus absolute profitetur statum perfectionis acquirendae ; ergo in tali perfectione non includitur conditio aut exceptio episcopalis status, quia sunt diversorum ordinum. Et ideo non est similis ratio de transitu ad arctiorem religionem. Et confirmatur, nam ob hanc causam diximus in superioribus votum simplex religionis non impleri assumpto Episcopatu, quamvis votum de laxiori religione satis impleatur ingrediendo strictiorem; ergo similiter in praesenti. Imo videtur esse a fortiori argumentum, nam si promissio religionis non impletur in Episcopatu, multo minus implebitur seu servabitur traditio natura sua speciata ; ergo qui per professionem se tradidit religioni, ex vi illius non potest transire ad Episcopatum sine ipsius religionis consensu.

13. Opinio negans, prohiberi Episcopatum sine licentia Preelati, ita potest fundari in jure. — Propter haec autem utriusque partis argumenta posset quis novam dictoram jurium intelligentiam excogitare, negando esse prohibitum religioso acceptare Episcopatum sine consensu sui Praelati, quia nullum invenitur jus quod in specie de Episcopatu hoc prohibeat. ut jura referendo adnotavimus. Generales autem locutiones intelligi possunt de aliis praelaüonibus, seu dignitatibus ecclesiasticis infra Episcopatum constitutis, propter multiplicem differentiam inter eas. Nam Episcopatus est status perfectionis, non vero reliquae inferiores dignitates, ut supra visum est ; et ideo in reliquis omnibus fieret descensus ab statu religioso ad inferiorem ; in Episcopatu vero fit potius ascensus, juxta cap. Nisi cum pridem, de Renuntiatione ; et ideo assumere quaelibet alia ministeria inferiora extra religionem, sine consensu Praelati, est directe contra statum ipsum religionis, et consequenter contra obedientiae votum. Unde quoad hanc partem jura illa nihil de novo prohibent, sed declarant et confirmant quod ex vi voti erat prohibitum, et ad summum addunt irritationem consensus et electionis. Àt vero ascensus ad Episcopatum ab statu religioso non videtur esse contra ipsum siatum, sed potius esse perfectio ejus, et ideo ex se non videtur esse contra obedientiae votum, etiamsi absque consensu Praelati fiat ; quapropter mirum non est quod sub illa prohibitione juris non comprehendatur. Accedit praeterea quod ad Episcopatum nulius assumitur, nisi consentiente vel confirmante Pontifice, qui potest religiosum facere Episcopatum invito Abbate; imo, eo ipso quod Pontifex consentit, vel offert Episcopatum, dare videtur religioso licentiam acceptandi illum ; inferiores autem ecclesiastici honores ab Episcopis saepe conferri possunt, et ideo in illis magis necessaria fuit prohibitio, et de hac specialiter videtur loqui Gregorius, in d. cap. Quam sit. Nam verba, quae citabimus, non habentur in lib. Epistol., sed in Concilio Lateran., sub Gregorio, ubi prohibitio dirigitur ad Episcopum in hac verba: Naullus (scilicet Episcopus) monachum sine testimonio cel concessione Abbatis sui in Foclesia aliqua teneat, vel ad aliquem promoveat honorem, ubi sine dubio sermo est de Ecclesia, vei honore Episcopali. Et eadem ratione ceetera jura poterunt eodem modo exponi. Quod si jura hoc non prohibent, sane difficile est ex solo obedientiae voto talem obligationem colligere, ut probant rationes priori loco adducta ; et favet textus in cap. unic., 19, q. 1, ibi: Quem (scilicet monachum) canonica electio a jugo regulee onastice professionis absolvit. Unde non est simile de promissione, et de professione jam facta ; nam is, qui tantum promisit religionem, si fiat immediate Episcopus, omnino privatur statu religioso, et transit ad terminum absque via, et ita non implet promissionem ; qui autem post promissionem fit Episcopus, non amittit suum statum, quia verus religiosus manet, sed perficit illum ; et ideo etiamsi invito Praelato id faciat, nihil agere videtur contra suum statum. et consequenter nec contra obedientiam promissam.

14. Acceptatio Hpiscopatus sine consensu Prelati jure ecclesiastico religiosis prohibetur. — Dubitatio , an etium ex voto obedientie sit prohibita. — sSocietas hoc specialiter profitetur. — Nihilominus absolute dicendum censeo, prohibitum esse religiosis acceptare electionem de se factam ad Episcopatum, sine consensu sui Praelati. Hoc praecipue fundatur in ncvo jure Bonifacii, d. c. S religiosus ; nam antiquum decretum Concilii Lateranensis sub Gregorio parum profecto probat, ut expendimus; tamen, cum Bonifacius absolute loquatur de electione ad praelationem extra suam religionem et Ecclesiam, non potest a nobis limitari ad praelationes Episcopatu inferiores, praesertim cum ab interpretibus ibi, et doctoribus generaliter id intelligatur, et ad Episcopatum extendatur, ut patet ex Doctoribus supra citatis, et ex Sylvest., verb. Beligio, 1, q. 6 et 9. Et idem sentit Angel., verb. Fectio, n. 30. An vero haec prohibitio sit de solo jure ecclesiastico, vel ex vi voti obedientiae, et consequenter an sit tantum a tempore Bonifacii, vel semper conjuncta fuerit cum statu religioso, non satis constat, propter rationes utrinque adductas. Mihi autem videtur, spectata sola rei natura, potuisse utroque modo fieri votum obedientise religiosae: et intentione scilicet se obligandi ad non relinquendum illum statum, etiam propter Episcopalem, sine consensu Praelati religionis, vel alterius habentis superiorem potestatem, quia hocrevera non est contra dignitatem Episcopalem ; nam licet perfectior sit, requirit tamen multam perf£ ectionem, et non parum habet periculi, propter magnam obligationem, cum majori libertate, potentia, honore et abundantia rerum temporalium conjunctam ; et ideo ad propriam perfectionem multum expedire potest, illum non acceptare sine consensu Praelati. Et hoc satis confirmat institutum Societatis, in quo specialiter hoc cautum est, et a Summis Pontificibus probatum. Potuit etiam religiosa professio fieri cum intentione non relinquendi illum statum sine consensu superioris, nisi propter alium perfectiorem , sive religiosum , sive Episcopaiem ; nam haec intentio, et hic modus traditionis et obligationis non est contra substantiam status religiosi, nam licet prior fortasse sit perfectior, hic posterior sine duhio est sufficiens ad substantialem obedientiam religiosam ; quod satis probant omnia quae adduximus. Quapropter seclusa declaratione aut juris communis , aut juris specialis religionis, difficile est definire quae fuerit in hoc intentio, vel fundatorum religionum, vel profitentium illas; sed ex communi usu, sensu, ac praxi uniuscujusque religionis judicandum est.

15. Probabilius est acceptationem Episcopatus esse prohilitam em voto obedientie, et solum irritam ex jure ecclesiastico. — Non est apostata acceptans piscopatum sine consensu Pralati. — Certitudo ergo hujus obligationis ex dicto jure ecclesiastico orta est. Si tamen attente legatur ratio illius cap. Si religiosus, et cap. Quorumdam, de Elect., in 6, verisimilius esse intelligetur hoc jus quoad hanc partem esse potius declarativum quam constitutivum, et ante illud servatum esse, ut religiosi non praeberent consensum hujusmodi electionibus sine suorum Praelatorum facultate ; quia abdicatio voluntatis intelligitur fuisse absolutia et universalis, etiam quoad hunc effectum; quia vero propter solum votum talis acceptatio non erat irrita, ideo hoc fuit de novo additum per illud jus, et ideo in iilo non sunt verba prohibentia, sed irritantia, scilicet : Consensus sic praestitus non teneat ; ev stam : In penanm prasumptionis dllius electio eadem ipso facto viribus cacuelur. Supponitur ergo prassumptuosum esse illum consensum, non solum contra illud jus, sed contra ipsam peofessionem et obedientiam religiosam. Dices: ergo talis religiosus acceptans electionem Ebpiscopatus sine voluntate superioris censendus erit apostata, quia omnino se subtrahit, vel subirahere vult a jugo religionis contra obligationem suae professionis. Respondetur quod, licet sit inobediens, non tamen apostata, quia acceptando electionem (etiamsi rata esset tamn electio quam acceptatio) nondum est factus Episcopus , donec saltem per Pontificem confirmetur, et tunc jam auctoritate Papae transfertur ad alium statum, et liberatur a priori obedientia, ideoque nulla intercedit apostasia. Imo, licet auctoritas Papae non esset necessaria, ille ascensus, etiam contra voluntatem Preelati factus, ex objecto suo non est apostasia, quia nec exuitur habitus, nec deseritur substantialis status et obligatio ejus, sed solum fit quaedam inobedientia, ex qua, ratione alterius effectus, seguitur exemptio a priori obedientia.

16. Si Papa offerat religioso Episcopatum, potest illum acceplare sine consensu sui Prelati. — Unde obiter respondetur ad difficultatem supra tactam, cum Episcopatus conferatur a Summo Pontifice, quomodo in illius aceeptatione possit religiosus pendere ab inferiori- bus Praelatis, cum voluntas Pontificis superior sit. Respondetur enim, licet collatio seu donatio Episcopatus fiat a Pontifice , electionem tamen non fieri ab ipso. sed antecedere ejus confirmationem ; licentiam autem Praelati religionis solum requiri ad acceptandam eleclionem. Quapropter ubi nulla electio praecedit, si Pontifex ipse immediate offerat alicui religioso Episcopatum, non censeo indigere (in rigore praecepti) licentia sui Praelati ad illum acceptandum ; quia Portifex est supra omnes Praelatos. Dices : licet Pontifex immediate offerat, censetur offerre juxta ordinarium jus, et ideo dare dependenter a consensu Praelati. Respondetur jus ordinarium solum esse cirea electionem, sub qua non comprehenditur proprie Pontificis coliatio seu oblatio. Nec est verisimile Pontifices voluisse provisiones a scipsis immediate factas huic juri submittere, quod ex ipsis etiam verbis allegatorum jurium non obscure colligitur, si attente expendantur. Quare, quando Pontifex immediate offert prelationem, censendus est (nisi aliud explicet) dare facultatem ad acceptandam illam, sicut si offerret pecuniam, censetur dare facultatem accipiendi illam, nec peccaret contra paupertatem religiosus illam accipiens sine licentia alterius Praelati.

17. Dubitatio specialis circa alios modos offerendi Episcopatum praeter electiongm. — Sed quid de aliis modis quibus praeter electionem potest offerri Episcopatus alicul religioso, ab aliis Principibus, vel Praelatis infra Summum Pontificem ? poteritne religiosus aeceptare sine consensu sui Praelati ? Videtur enim posse, quia illa non est electio, sed vel postulatio, vel praesentatio; jura autem solum loquuntur de electione. In contrarium autem est, quia electio et postulatio parificantur in jure, et maxime circa praesentem materiam, ut patet ex cap. Quorumdam, de Elect., in 6. Et ratio esse potest, quia hoc jus non est constitutivum, sed declarativum, ut dixi, et ideo extenditur ad omnia in quibus est aequalis ratio. Distinguendum autem videtur, quia vel provisio (quocumque speciali nomine vccetur) talis est, ut per eam acquiratur jus persona provisae ad Episcopatum, ut contingit in electione ; vel nullum jus ei acquiritur, ut in pura praesentatione. In priori casu, censeo procedere doctripam datam in quocumque genere provisionis, ita ut sit necessaria facultas Praelati ad praestandum consensum , saltem ut licite fiat, quod plane supponitur in dict. cap. Quorundam. Et ratio est, quia religiosus ex vi sui status, ei voti obedientiae, nullum contractum facere , aut jus firmum acquirere potest sine licentia Praelati. Item , quia illa provisio habet vim cujusdam electionis , ita ut nova electio non requiratur, ut Panormitanus et aiii infra citandi docent. Unde propter contrariam rationem non procedet docirina data in praesentatione, per quam nullum jus acquiritur religioso. Patet, quia nec verba juris in riecore comprehendunt hunc casum, nec ratio obligatonis exvi voti similis est. Quando autem aequiratur jus per postulationem , vel aliam similem provisionem, non spectat ad hunc loceum. Videantur Panormitanus et alii Doctores in rubrica, et in cap. 1, et cap. Postulationem , de Postulat. Praelat. ; Sylvest., verb. Postulatio, quaest. 6 et 7; Angel., n. 4. 10 An ex vi coti obedientie possit precipi acceptatio Episcopatus. — Superest dicendum de alio membro affirmativo, an, scilicet, ex virtute voti obedientiae possit praecipi religioso ut acceptet Episcopatum. Dnae sunt enim extremae sententiae. Una est, nec Summum Pontificem posse hoc praecipere, sive per jurisdictionem scam,sive in virtute voti.Refert D. Thom. in 4, d. 29, art. 4, ad 4, quia consensus debet esse liber. Sed hoc nullius momenti est, quia praeceptum non tollit libertatem, aliasnec votum posset obligare ad professionem religionis, quia etiam illa non fit sine consensu libero. Apparentius fundari possent, quia Pontifex non potest obligare religiosum ad strictiorem religionem ; ergo nec ad statum Episcopi, qui est perfectior. Alia vero sententia est, ex vi voti obedientiae posse religiosum obligari ad acceptandum Episcopatum, et ideo non solum Summum Pontificem, sed etiam Praelatum , saltem Generalem, posse hoc praeceptum imponere propter potestatem dominativam quam habet in personam religiosi, et universalem administrationem totius religionis, ad cujus magnum bonum potest hoc pertinere.

19. Pontifex potest precipere religioso ut Egiscopatum acceptet in casu necessitatis gravis.—Pradicta decretla intelliguntur de Egnscopo consecrato .—Sed imprimis dicendum est hanc materiam non esse extra latitudinem praecepti, ideoque saitem a Summo Pontifice; rationejurisdictionis suprema praecipi posse; ita docet D. Thomas supra, et 2.2, q. 185, a.2; Turrecrem., tract. de Potestate Papae, q. 17; Sot. lib. 10de Justit., q. 2, art. 2; Richard., Quodlib. 3, q. 21. Idem sentit glossa, cap. Ante omnia, verbo Mihi , 40 distünct. ; Hostiens., in Summa, tit. de Voto S Quod sint species ; As- tensis, in Summa, secunda part., lib. 6, tit. 43, art. 2, q. 64; Panorm., cap. Per tuas, óe Voto, n. 5, et alii communiter. Et imprimis certum est ex obligatione charitatis posse aliquem teneri ipso jure divino ad aeceptandum Episcopatum, quia lex charitatis obligat ad procurandum commune bonum, praesertim spirituale, praetermisso quocumque privato commodo illi repugnante ; quia juxta ordinem charitatis publica utilitas privatae praeferenda est, ut a hoc propositum dixit Innocentius HI, in cap. Licet, de Regularibus. Quando ergo publica Ecclesiae necessitas tanta est, ut spirituale bonum ejus multum periclitetur, nisi a tali persona Episcopatus acceptetur, charitas per se obligat ad acceptandum illum, etiamsi ab homiue praeceptum non imponatur. Unde a forliori constat, si Pontifes id praecipiat, quasi devlarativo praecepto (ut sic dicam), declarans nimirum esse casum eminentis necessitats , tunc omnino obligari, nisi omnino evidenter constaret non esse veram talem necessitatem, et Pontificem ex falsa praesumptione vel informatione id agere, quod vix potest in tali materia contingere. In omni alio vero casu, etiam dubio, standum est judicio et declarationi Pontificis; nam hoc ad minimum debitum est ejus postestati et auctoritati, et in eo saltem casu locum habet quod, in epist. 1 Clementis, ex ore Petri significatur, peccatum esse non obedire Petro praelationem injuugenti; et quod in can. 37 Apostolorum praecipitur, communione privari eum, qui Episcopi non susceperit oficium, et curam populi sibi commissam. Et simile decretum habetur in Concilio Antioch., sub Julio, c. 17 et 18. In quibus tamen decretis observandum est, in eis sermonem esse de Episcopo jam consecrato, qui munus Episcopale suscipere recusat ; imo juxta quaundam versionem, quam sequitur lvo, p. 5, cap. 148, sermo est de Episcopo qui non vultire in Ecclesiam cui fuerat ordinatus ; et in idem redit, quod Gratianus ait, cap. Si quis Episcopus per manus, d. 99 : Et sibi commissum ministerium subire neglemerit, neque acquieverit ire ad Fcclesiam sibi commissam. Juxta quae verba ibi non est serino de obligatione accipiendi Episcopatum, sed ministrandi in Episcopatu suscepto; et revera idem sonant verbacanonis Apostoiici : Si quis ordinatus Episcomis non suscipit ministerium et curam poguli sibi commissam. Nemo enim consecratur Episcopus, nisi in ordine ad aliquam Ecclesiam, cujus eura illi demandata, et ab eo suscepta est, et in eo obligatio est longe major. quia turpius ejicttur quam non admittitur obligatio. Unde etiam nunc, sine speciali necessitate vel praecepto, sed communi jure, semel factus Episcopus, non potest onus deponere sine licentia Pontificis , cap. Nisi cum pridem, de renuntiatione, cap. Licet, de Regul. Melius sutem hoc probatur ex cap. Vos autem, 16, q. 1, ibi: $i quam operam vestram mater Ecclesia desideraverit, nec elaLione avida suscipiatis, nec blandiente desidia respuatis, et infra: Nec vestrum otiwn necessitatibus Ecclesie preponatis, quae verba sumpta sunt ex Augustino, epist. 81; item ex cap. Displicet , 93, q. 4, sumpto ex eodem August., epist. 204 ad Donatum, ubi, ut ostendat recte hominem cogi ad id, quod necessarium est ad salutem, adducit exemplum : Quia multi, ut Hpyiscopatum suscipiant, tenentur inviti , perducuntur, ancluduntur, custodiuntur, et tanta patiuntur, quee nolunt, donec adsit voluntas suscipiendi operis bonwn ; et epist. 148 ad Valerium, hoc modo dicit sibi fuisse vim illatam ad accipiendum Episcopatum, quamvis non de vi praecepti, sed de vi moralis coactionis possit intelligi.

20. Ftiam estra casum noecessitatis potest precipere. — Dubilatio , au pro suo arbitrio hoc praecipere possit cuicumque idoneo. — Verumtamen non tantum in casu praedictae necessitatis, sed etiam extra illum potest Ponüfex hoc praeceptum imponere, et ita loquuntur Doctores citati. Et sane in illis casibus, in quibus Augustinus supra ioquitur, nec constat, nec satis verisimile est semper intervenisse illam gravissimam Ecclesiae necessitatem. Ratio autem est, quia Pontifex habet supremam potestatem ligandi, et secundum eam habet omnem potestatem convenientem ad regendam Ecclesiam, et praesertim ad providendum illi de pastoribus necessariis ; ergo potest obligare unumquemque, tam religiosum quam secularem, ut accepiet munus Episcopi, quoties judicaverit al commune bonum Ecclesia expedire, etiamsi non urgeat extrema necessitas. Unde optime Gregorius, prima part. Pastoralis, cap. 6, de hac re agens, inquit : Zunc humilitas ante Dei oculos vera est, cum ad respuendum hoc, quod utiliter suLire praecipitur, pertinae non est. Et confirmatur, quia rex vel imperator habet potestatem praecipiendi subditis, ut acceptent munera vel magistratus, ad gubernationem heipublice convenientes ; unde lib. 10 Cod., titul. de Decurionibus, lib. 18, dicitur : Siad magistratum nominati aufugerint, reguirantur; et si pertinaci animo eos latere patuerit, his ipsorum bona per mittantur, qui ad eorun manera vocabuntur. Et multa similia habentur eodem libro, tit. de Excusationibus munerum. Multo ergo perfectior erit haec potestas in supremo Ecclesiae Principe. An verotanta in illo sit, ut pro solo suo arbitrio cuicumque idoneo hoc praecipere possit, speculative quidem controverti potest, practice vero ac moraliter Pontifici praecipienti obediendum est, praesertim si post unam vel alteram supplicationem in sua voluntate persistat ; quia semper superioris praeceptum justum aestimandum est, nisi oppositum evidenter constet ; et quia licet per alios forte posset sufficienter provideri Eeclesia, Pontifex potest haberce speciales ratones, ob quas huic potius quam illi praecepium imponat ; et quamvis eas non habeat, quia quilibet eorum posset se excusare, ideo necesse est ut Pontifex possit quemlibet eorum pro sua voluntate cogere, dummodo duae conJitiones concurrant, quod Ecclesia indigeat, et quod persona idonea sit. Imo addit Hostiensis supra, contra Hugonem, in cap. Si Doaninus, ei cap. Qui resistit, 11, q. 3, etiamsi quis vovisset vel jurasse non esse Episcopus, teneri ad obediendum Pontifici praecipienti, quia talis conditio, seu exceptio debet intelligi implicite contenta, cap. Venientes, de Jurejurando, cap. Non est, de Voto, nec tenetur examinare an sit alius dignior, necne; sed hoc remittere judicio Pontificis.

21. Hoc praeceptunm now ost, negue esse poLst materia voti obedientiu. — Addendum vero est hanc non esse proprie materiam voti obedientiae, et ideo ex vi illius neminem posse obligari ad acceptandum Episcopatum. Probatur primo, quia supra ostensum est, Episcopale munus, per se spectatum, non esse materiam voti; quia, licet sit bonum opus, et magnae charitatis, tamen propter conditiones quas habet adjunctas, honoris, potentiae, ac periculi, et propter magnam perfectionem quam praerequirit, ideo voluntaria ejus professio seu acceptio non cadit sub consilio, sed regulariter melius est, dum non praecipitur, excusare, ut sentiunt Augustinus et Gregorius, locis paulo antea citatis. Ergo eadem ratione non est materia voti obedientiae acceptatio Episcopatus, quando alias non praecipitur ab eo, qui ex propria jurisdictione, ac secluso voto, illud potest praecipere. Secundo, hoc ipsum colligitur ex principio supra posito, quod votum obedientiae non obligat ad obediendum circa transitum, quia solum obligat secundum regulam, ad quam hujusmodi trau- situs non pertinet, quia Episcopalis status non pertinet ad regularem vitam, quam tantum respicit obedientiae votum, juxta doctrinam D. Thomae, Quodlib. 10, art. 10, et aiiis locis in superioribus allegatis. Unde colligitur non posse Generalem alicujus religionis, et a fortiori quemcumque alium Praelatum ejus, praecipere alicui religioso subdito, ut acceptet Episcopatum. Patet, quia nec illa est materia voti obedientiae, ut probatum est, nec jurisdictio horum Praelatorum ad hoc extenditur, quia non est proportionata materiae obedienliae, et vitae regulari. Unde solum illis demandata est cura suae religionis, non universalis Ecclesiae, ad quam spectat Episcoporum provisio, ut bene attigit Ludovicus Lopez, in suo Instructorio, cap. 56. Imo inde concluditur, nec Summum Pontificem posse hoc praecipere religioso ratione voti obedientia, sed solum ratione suae jurisdictionis, quia votum obedientiae non habet aliam materiam, nisi regularem, ut sic dicam, etiam respectu Summi Pontificis.

23. Pralatus potest subditum obligare ad acceptandwm beneficium curatum. — Item potest allum tali beneficio privare sine causa, quauvis procedat malo animo. — Dices, Praelatum religionis posse obligare subditum ad acceptandum beneficium, habens adjunctam curam animarum; ergo et Episcopatum. Videtur enim aequalis ratio. Respondetur imprimis negando paritatem rationis, nam per Episcopatum ita mutat religiosus statum, ut subtrahatur ab obedientia Praelatorum religionis, et quodammodo desinat esse membrum illius corporis, argument. cap. 1, 18, quast. 1; per inferiora autem beneficia non fit tanta mutatio, sed potest religiosus manere sub obedientia sui Praelati, quamvis beneficium habeat. Est autem ditficile intellectu, quod Praelatus possit praecipere subdito aliquid propter quod subtrahatur a sua obedientia; faeile autem quod praecipiat ministerium sub obedientia sua exercendum. Deinde in statu Episcopali multo magis est periculi quam in inferiori, non solum majoris obligationis , sed etiam propter majorem libertatem, honorem, potentiam, et rerum abundantiam; in quibus omnibus magis distare videtur ab humili religiosorum statu. Rursus, religiosus semel factus Episcopus non potest per voluntatem superioris Episcopatu privari, ut per se constat; potest autem privari beneficio inferiori, etiam sine speciali causa, argumento cap. Ad nostram, et cap. Porrectam, de Confirmatione utili, in quibus dicitur , non solere Summum Peontificem jure ordinario confirmare religiosis beneficia ad vitam, significans religiosos semper esse movibiles ad nutum. Quod etiam colligitur ex cap. Cum ad monasterium, versic. Tales, de Statu monach. , et est communis resolutio Canonistarum , ut notat Navar., comm. 2. de Regularib., num. 65, in fine, et comm. 4, num. 23, vers. Quarto, qui ex eadem sententia communi addit limitationem, nisi malo animo procedat; nam tunc poterit subditus agere contra superiorem, ut restituatur ; quod magis aequitate rationis et consuetudine, quam jure aliquo niti Navarrus significat. Dico tamen, quamvis Praelatus malo animo subditum spoliet beneficio, factum teneri, quia revera subditus non est dominus, neque habet perpetuum jus, quod satis est nostro instituto. Potest autem in hoc casu subditus conqueri coram majore superiore, et ab illo restitui; et hoc est quod docet Innocentius, in cap. 7nsiuante , Qui Cler. vel vovent.; semper autem accipiet beneficium dependenter a voluntate superioris ; est ergo illa differentia regularis, scilicet, per se loquendo, et exceptis privilegiis Pontificiis, vel prioratibus, quae per electionem canonicam conferuntur, juxta cap. Monachi, cum Gloss. ibi, de Statu Monach. Ultima ditferentia, et quae ad rem maxime spectat, est, quia ministerium Episcopale non pertinet ad regularem vitam , et ideo non continetur sub materia obedientiae religiosse ; alia autem beneficia possunt contineri sub ministeriis vitae regularis.

24. Prelatus non potest subditum obligare ad beneficium seculare, sed tantum ad regulare. — Unde respondetur secundo distinguendo antecedens; negandum est enim de beneficiis secularibus, esto admittatur in regularibus, quae per religiosos talis monasterii gubernari consuevit. Utrumque docuit Navarrus, dict. comm. 4, numer. 23, et primum sumitur ex dict. cap. Monachà, et ex cap. Cwn de beneftciis , le Praeb., in 6; et ratio est, quia talia beneficia et eorum cura sunt omnino extra regulam, et nec directe nec indirecte pertinent ad vitam regularem, et consequenter nec ad obedientiam talis Praelati. Ratio autem alterius partis est opposita , quia illa heneficia et eorum ministeria pertinent proprie ad munera talis religionis, seu monasterii, et ideo cadunt sub materia obedientiae Praelatorum ejus, argumento cap. Quorumdam , de Elect., in 6, ibi: Eatra administrationes propriv ordinis, et cap. Cum singula, S Prohibemus, de Preeh., in 6. Et hoc titulo interdum coguntur religiosi per praecepta suorum Praelatorum ad suscipiendum munus Parochorum apud Indos, quia jam illud ministerium ex dispensatione Pontificum talibus religionibus appropriatum est. Episcopale autem beneficium vcel seculare dici potest , vel certe eamdem habet cum illo rationem, quia extra ministerium regulare est, ut dixi, et Proaelatus religionis illius acceptationem pra:cipere non potest. (Vide Ludovic. Lopez, d. c. 50.)