Caput 8

CAPUT VIII. UTRUM DEBEANT RELIGIOSI SOCIETATIS CUM PROXIMIS FAMILIARITER CONVERSARI AD ILLOS JUVANDOS.

1. Ratio pro parte negativa. — Ratio difficultatis est, quia hujusmodi colloquia cum secularibus multum impediunt perfectionis profectum, quem religiosi maxime debent intendere. Assumptum experientia constat, et valde commendatur a Patribus institutoribus religionum, ut videre licet apud Basilium, regul. 5 et 13, ex fusius disputatis, ubi inter alia dicit : IVisi ab ea nos, que ez sanguinis necessitudine nobiscum intercedit, conjunctione omnino alienacerimus, et a familiari congressu secularium, ac mentis habitu in alium veluti mundum transmigraverimus, nullo modo scopum animi attingemus. Et in praefatione illarum regularum, et duobus sermonibus prae- cedentibus, et latius in Constit. monast., cap. 1 : Danda (inquit) omnino nobis opera est, ut non nisi magna adhibita diligentia circumspectioneque in congressu cum hominibus extraneis veniamus, etc. Et confirmatur, nam ex hujusmodi familiaritate cum secularibus plerumque sequitur, ut et eos visitare, et ab eis inviceru visitari plerumque necesse sit ; utrumque autem est contra religiosorum clausuram, quam omnes Patres commendant. Tandem confirmatur, quia hinc etiam ft, ut nostri religiosi saepe se implicent negotiis secularibus contra Pauli praeceptum : Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus.

2. Prima assertio bipartita. — Probatur prior pars. — Dicendum nihilominus est primo, medium hoc familiariter conversandi cum proximis ex suo genere non esse alienum ab statu perfectionis, et juxta proprium Societatis institutum esse illi maxime conveniens. Utramque partem certam existimo. Prior constat exemplo Christi Domini, qui vitam ita instituit, ut cum hominibus conversaretur, et cum eis manducaret et biberet, ut ex Evangelio constat, cum tamen non solum perfectionem servaverit, sed etiam perfectissimum vitae statum coluerit, ut latius in 2 tom., tertia parte, disp. 28, sect. 1 et 2, diximus. Idem ostendit exemplum Apostolorum, quos statum religiosum et perfectionis habuisse supra ostendimus, tom. praeced., et supra, lib. 1. c. 5b, n. 6, et tamen constat, inter homines familiariter conversatos fuisse, et omnibus omnia factos, ut omnes lucrifacerent. Unde Concilium Mogunt., sub Leone III, cap. decimo quarto, cum dixisset : Ministri altaris Domini, vel monachi a negotits secularibus omnino abstineant, subdit : Non tamen justum negotium est contradicendum propter necessitates diversas, quia legimus sanctos Apostolos negotiasse. Sic ergo nos in negotiatione Apostolorum circa animarum salutem, recte colligimus non esse contra religiosum statum eo fine cum proximis conversari ex vi instituti.

3. Confirmatur, quia antiqui monachi, etiamsi solitariam vitam profiterentur, quando proximis expediebat, solitudinem deserebant, ut inter proximos versarentur ; ita legitur in Vita D. Antonii, apud Athanasium,et Surium, et Sozomenum, l. 1 Historiae, c. 13, ubi dicit Antonium hominum gratia solitum fuisse civitates ingredi : Multi etiam (inquit) graciter apud eum conquesti coegerunt illum legationem pro se ad magistratus et primarios viros obire. Et Theod., l. 4 Historiae, c. 24 et 25: Re- licia solitudine, totam illam circuibat civitatem, id est, Alexandriam, quo omnes doceret ; quod de multis aliis ibi, et c. 16 refert. Idem habet Cassiodorus, lib. 8 Tripartitae, c. 4et5. Et Basilius in regulis brevioribus, in 311, quaerit an conveniat monachos ize ad visitandum alios; respondet : Omnino visitandi officium unwnm est ex iis que grata sunt Deo, cerumtamen qui eo fungitur, is et ad intelligendum esse sagac debet, et ad respondendum prudens, et illud facere quod dictum est : Sit sermo vester semper in gratia sale conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere , ad Colossenses. 4; et regula 312 et 313, docet quomodo excipiendae sint visitationes secularium adreligiosos venientium. Signum est ergo etiam solitarios monachos non omnino hanc conversationem repudiasse.

4. Ratio autem est, quam tangit D. Thomas 2. 2, q. 181, art. 2, ubi inquirit an liceat religiosis secularia negotia tractare, et respondet ob necessitatem proximorum id licere, quia tunc non potest dici negotiatio secularis, sed actio religiosa, juxta illud Jacob.1: Bleligio munda et immuculata apud Deum et Patrem huec est, visitare pugnllos et viduas in tribulatione eorum. Si ergo hoc verum est de negotiatione materialiter (ut sic dicam) seculari, quando habet rationem operis misericordiae corporalis, multo magis verum erit de exteriori et humana conversatione per mutua colloquia et visitationes, si sancte et religiose tiant propter bonum spirituale proximi. Atque ita hoc ipsum confirmat decretum Melchiadis Papae cum Synodo Romana, quod habetur c. 1, d. S8: Decrevit sancta Synodus nullum deinceps cleritum aut gossessiones conducere, aut negotiis secularibus se miscere, nisi propter curam pupillorum, orphanorum et viduarwm. Sic etiam induci potest, quod ex citato Concilio Moguntino paulo ante adduximus, ubi etiam affertur, quod in regula S. Benedicti praecipitur, providere per quorum manus negotium monasterii transeat. Simile habetur in Concilio Chalcedonensi, c. 3, et in c. 2, d. 86.

5. Probatur jam posterior pars assertionis in n. 9. — Ex his facile probatur altera pars assertionis, in qua supponitur id, quod supra, lib. 4, c. 2, late tractatum est, finem Societatis esse non solum propriae, sed etiam proximorum saluti maxime incumbere, ita ut hic finis non separetur a primario et adaequato fine hujus religionis. Ad hunc autem finem valde accommodatum et moraliter necessa- rium medium esse, cum proximis familiariter. tractare et conversari, per se evidens est, et experientia id docet. Ratio autem est, quia imprimis ad perfecte tractandum confessoris munus, necessarium saepe est cum poenitentibus, etiam extra confessionem, familiariter agere, vel propter majorem eorum instructionem, aut spiritualem consoiationem, vel ad conservandos illos in usu frequenter confitendi, et in bonis operibus quae ex illo nascuntur. Deinde, quia generales sermones, seu conciones, licet pro communitate necessariae sint, nisi calore familiaris conversationis sancte foveantur, et quasi digerantur, facile oblivioni traduntur; praeterquam quod necessarium saepe est illa generalitate descendere ad modum et mensuram, ac particulares circumstantias unicuique accommodatas, quod maxime fieri debet in colloquiis privatis. Denique, quia seculares homines plerumque animales sunt potius quam spirituales, necesse est aliquantulum eis condescendere, et honesta conversatione familiari eos lucrari et attrahere, ut ad sermones spirituales paulatim inclinentur. Quamvis enim interdum sermones indifferentes misceantur, si hac intentione accipiantur, vel potius tolerentur, non erunt otiosi, sed utiles ac religiosi. His ergo rationibus Societas hoc medio tanquam sibi convenienti utitur ad proximorum salutem.

6. B. Ignatius suis injungit hoc medium attrahendi proximos. — Quod his verbis monuit B. P. N. Ignatius, septima parte Constitutionum, c. 4, 8 8: Curabunt etiam privatim procimum piis colloguiis ad meliora promovere, tum consilio, et exhortatione ad bona opera, ubi cum operariis generaliter loquitur. Ad scholares vero in particulari sic loquitur, quarta parte Constitutionum, c. 4, in fine, his verbis : Horumn colloguia cum scholasticis eamLernis sint solum de relus ad litteras, vel profectun spiritus pertinentibus , prout ad mapjorem Dei gloriam omnibus utilius fore judicaverint. Quin potius etiam de coadjutoribus temporalibus, cum in Examine, c. 6, S 3, dixisset eos praecipue in corporalibus ministeriis debere occupari, subdit, S 4: Et nililominus eniti debent in colloguiis spiritualibus ad majorem utilitatem spiritualem prosimorum aliquid conferre, et quod uoverint docere, et ad bene agendum quoscumque poterunt, quandoquidem Deus unicuique proaimi sui curam dedit, excitare.

7. Secunda assertio bimembris. — Probatur utrunque simul membrum. — Probatur deinde prius membrum sigillatim. — Secundo dicendum est, ut hoc medium, tam religioni in genere, quam nostrae Societati, sit accommodatum, duo observanda esse. Unum est, ut recta intentione, id est, propter solam necessitatem vel piam utilitatem assumatur. Aliud est, ut magna moderatione et circumspectione fiat. Utrumque facile suaderi potest, quia in omni honesta actione, haec duo, cum proportione applicata, sunt necessaria ad rectitudinem ejus; peculiari autem ratione hic observantur, quia actio non solum de se est indifferens, sed etiam nocumentum facile aflerre potest, nisi magna diligentia circa illa duo observanda adhibeatur. Unde hanc etiam assertionem probant rationes dubitandi in principio positae. Tandem singulae partes ita declarantur, quia in omnibus Patribus, et juribus citatis, sub hac tantum conditione permittitur religiosis quodcumque negotium seculare , ut ex intentione fiat opus charitatis, vel misericordiae, quia alias si seculare maneat, per se non licet; at vero amicitia vel conversatio cum secularibus per se spectata pertinet ad secularia negotia, nisi ex fine ad altiorem ordinem sublevetur; ergo haec conditio imprimis necessaria est. Unde D. Basilius, dicta regula 311, ex brevioribus, post verba supra citata subdit: Iud autem, quempiam visere, vel consanguinitatis, vel amicitie causa, aliemun est a nostra professione. Ubi duo motiva posuit, quae inter mere humana videri poterant honestissima , et nihilominus aliud altius postulat, ut talis actus religioso statui sit consentaneus. Idemque sentit D. Thomas, dicto art. 2, ubi intentionem charitatis vel religionis postulat.

8. Enucleatur probatio promime facta.—Ubi adverto, non esse idem, actionem esse honestam, vel non malam moraliter, et esse per se convenientem ac decentem statui religioso. Ad primum enim sufficere potest in praesenti actionc motivum cognationis vel amicitiae humanmae recta ratione naturali regulatum. Ad secundum autem altius motivum necessarium est, quia status religionis ordinatus est ad perfectionem charitatis Dei principaliter, et proximi secundario, ideoque actiones illi statui consentaneae esse debent aut ex vi sui objecti tendentes in hujusmodi finem, aut ex intentione operantis ad illum elevatae. Et propterea Basilius non dixit esse malum visitare cognatos, vel amicos hoc solo titulo, sed dixit esse alienum a religioso statu. In quo etiam considerandum est plus requiri in opere, qua- tenus a religione ex vi sui instituti postulatur, quam ut fieri potest a singulis religiosis privata intentione ; nam religio non debet postulare opus nisi prout ordinatum ad finem perfectionis, maxime quando ipsum opus de se spectatum potius potest remittere vel impedire fervorem charitatis, quam ad illum juvare : privatus autem religiosus interdum poterit tale opus efficere, ex inferiori et humano motivo, in quo non necessario peccabit, quamvis imperfecte juxta suum statum operetur. In praesenti ergo familiaris conversatio cum secularibus, etiam amicis et consanguineis, per se spectata non juvat ad spiritualem perfectionem, et ideo ex vi instituti non postulatur , nisi ut ordinata ad proprium finem Societatis. Si qui autem particulares religiosi alio tine in hujusmodi colloquiis aut visitationibus infirmorum conversantur, imperfecte agunt, et Constitutiones suas integre non observant.

9. Quam sit consonum Societatis institulum Inc primo membro assertionis. — Nam sexta parte Constitutionum, c. 2, S 9, inter alia dicitur : Primarios viros invisere nostri non consuescant, nisi sancto studio porum operum ducerentur, vel quando intima benevolentia in Domino tam essent conjuncti, ut hujusmodt officium aliquoties eis deberi videretur. Quod si hoc de primariis viris dicitur, multo magis cum caeteris omnibus servandum est. Nam de consanguineis , statim a principio, in Examine, c. 4, S 1, admonetur religiosus Societatis, ut omnem carnis affecium erga sanguine junclos ezuat, ac illum in spiritualem convertat, eosque diligat , eo solum amore quem ordinata charitas exigit. Et in S 6 sic dicitur : Cum commnunicatio, que cum amicis et sanguine junctis, verbo aut scripto fit, potius ad quietis perturbationem, quam ad eorum, qui spiritui vacant, profectum, praesertim in initiis, facere soleat ; interrogentur num contenti sint cum huj usmodi non communicare, nec litteras accipere, vel scribere, nisi aliqua occasione S uperiori aliter videretur. Denique septima parte Constitutionum, cap. quarto, S 0, solum pia colloquia cum proximis commendantur, quibus possint ad meliora promoveri; quin etiam domesticum a domestico separandum, si alter ex alterius consortio a profectu spirituali retardaretur, ut in tertia parte, c. 1, et lit. A, expresse cavetur.

10. Probatur membrum poslerius ejusdem assertionis. — Duo requisita ad moderamen conversandi cum promimis. —Ex his facile de- monstratur altera pars de moderatione in hujusmodi familiaritate proximorum adhibenda, sub qua comprehendimus colloquia, visitationes mutuas , et quamcumque aliam negotiationem, vel curam esxteriorem, vel temporalem, propter proximos susceptam. Nam quia hoc totum non propter se admittitur, sed propter aliud, ut diximus, non sine mensura accipiendum est, sed quantum finis declaratus postulat , et quidquid ultra additur non est consentaneum religioso statui, quantumvis ad proximorum salutem sit ordinatum ; unde in cap. 6 industriarum, P. Claudius Aquaviva Superiores instruit de moderandis subditis nimium agentibus cum exiernis, et in capite 15, peculiariter cavet ne nostri in magnatum familiaritatem specie lucrandi eos Deo, et Societati conciliandi sese insinuent. Duo autem in praedicto fine spectanda sunt: unum est ad Deum pertinens, seu (quod idem est) ad proprium profectum in dilectione ejus. Aliud est pertinens ad bonum proximorum. Moderatio ergo in hujusmodi actione duo requirit : unum est, ne cum detrimento propria perfectionis et divina dilectionis religiosus cum saecularibus conversetur; aliud est , ut cum fructu spirituali proximorum id faciat. Ratio prioris partis est. quia ordine charitatis praeferendus est Deus proximo, et proprius profectus spiritualis alieno, ut disputat. 9, de Charit., dixi; de quo recte Bernardus , epistola 8 : Hectus ordo requirit ut prius proprium, deinde alienam curare studeas conscientiam. Primus quippe pietatis gradus, de quo scriptum est . Miserere anime tum, placens Deo. Ex hoc autem ad miserandumn proaimum vecto jam tramite charitas ordinata procedit, quippe quem ad sui quisque mensuram amare pracipitur. Vide illum epistola 72, circa medium, et lib. 2 de Considerat., c. 3, serm. decimo octavo in Cant., ab illis verbis : Bursum quod tuwm est spargis et perdis. Et optime Augustinus, epist. 81. Ratio alterius partis est, quia nisi medium sit utile ad finem, otiosum est; ergo in praesenti si non speretur fructus proximorum, otiosa est omnis cum illo confabulatio, quae ad aliud religionis negotium necessaria non sit; de illa enim nunc non agimus.

11. Cavenda cum prosimis triplem wmietas. —- Ad priorem partem hujus moderationis pertinet imprimis, ut haec conversatio cum proximis nimia non sit, quia haec non potest non impedire proprium spiritualem profectum; erit autem nimia juxta doctrinam D. Thomae, dicto artic. 2. Primo, si praeter obedientiam Praelati fiat; secundo, si impediat spiritualia exercitia, et opera divini cultus, quae religiosus juxta regulam suam implere tenetur; teriio denique si religiosum animum ita occupent ac distrahant, ut quodammodo secularem reddant. Et quidem quoad duo priora, regula moderationis facilis est, quia regula certos habet limites, et voluntas Superioris potest etiam esse sufficienter nota. In tertio vero est major difficultas, quia medium non est idem in omnibus, sed uniuscujusque conditioni et naturae accommodari necesse est. Qui autem in duobus primis fidelis fuerit religioni, et rectam erga Deum intentionem servaverit, sperare potest divinum auxilium, ut in tertio non deficiat, sed medium observet. Optimum autem consilium, et in Societate maxime necessarium, est, propriam in hoc fragilitatem et conditionem, quoad fieri possit, Superiori notam facere, ne fortasse quempiam applicet ad negotia quibus implicetur, vel oneret illum tot actionibus erga proximos, ut sine proprio spirituali dispendio eos sustinere non possit.

12. Cavenda etiam indecens occupatio cum progimis. — Deinde pertinet ad eamdem moderationem, ut actio, quae propter proximum assumitur, sit decens, ac conveniens statui religioso, ut notavit Cajetanus, circa dictum art. 2 D. Thomae, quia bonum religionis praeferendum est particulari, et hac ratione non debet religiosus mercaturam agere, aut simi libus negotiationibus implicari, ut proximo subveniat, etiamsi inde spiritualem fructum speret. Dices, interdum in historiis legi sanctos viros quidpiam simile egisse, ut proximis in spiritualibus subvenirent. Sic Theodoretus , in Historia sanctorum Patrum, c. 17, de Abrahamo monacho, et postea Episcopo, quem admirabilem vocat, refert , cum didicisset virum quemdam teneri magna impietatis caligine, mercatoris personam induisse, ut illum posset ad pietatem convertere. Respondetur aliud esse mercaturam exercere propter lucrum temporale, quo subveniatur proximis , quod negamus esse faciendum ; aliud vero habitum mercatoris sumere, vel officium fingere, ut aditus ad praedicandam fidem, vel aliud simile pietatis opus, inveniatur ; quod fecit ille sanctus, et non minori admiratione B. Franciscus Xavier, qui non mercatorem tantum, sed famulum mercatorum infidelium cum magno labore, et dimissione, se exhibuit, ut introitum ad Sinas in- venire posset . Et eodem modo licitum est inter haereticos habitu militari, vel alio seculari incedere, vel se negotiatorem simulare, propter eumdem finem conversandi cum catholicis occultis, fidemque inter eos conservandi, vel augendi , quod nostri alicubi faciunt, quia ibi nec mendacium intervenit, sed occultatio, neque aliquid minus decens religiosum statum, cum constet quo fine et qua necessitate id fiat. Sic Bernardus, epist. 42, aliquanto ante medium, inter alia ad hoc institutum, de eo, qui proximum vult lucrifacere, scribit : Fiat etiam (si ita oporteat) cum Judeis ludeus, nihil formidet cum bona conscientia exemplo Jeremie et Ezechielis cum transgressoribus captivari , et cum sancto Job frater fieri draconum , et socius struthionum, cum Mogse quogue (quod gravius est) deleri de libro Dei, et cum Paulo anathema esse a Christo pro fratribus, etc. Item objici potest, quod olim religiosi artis opera faciebant, ut, illis venditis, ex pretio proximis subvenirent. Sed illa non potest dici negotiatio secularis, nam, licet emere ad vendendum, indeque lucrandum, sit negotiatio secularis prohibita religioso, de qua intelligendus est Cajetanus supra , tamen laborare propriis manibus non est negotiatio secularis specifice (ut sic dicam), sed communis, sicut late in superioribus diximus, vel sicut Gregorius statim citandus de piscatura dixit. Et similiter vendere res proprias ad subveniendum sibi, vel proximo, non est proprie negotiatio, sed res indiftferens et communis. Unde utrumque conjungere (quod faciebant religiosi antiqui) non est negotiationem exercere.

13. Quibus regulis dignoscatur dicta indecentia. — Quod si quaeras quando actio talis censenda sit, ut non deceat religiosum, etiam propter bonum proximi, respondetur duo esse principia quibus discerni possit. Primum, si sit prohibita vel ex se, quia per se est mala, vel jure communi, quia scilicet prohibita est clericis, quibus in hoc pares sunt religiosi, ut D. Thomas, dicto articulo secundo, dixit, vel si proprio et speciali jure religionis prohibeatur, quia religiosus tenetur regulam suam servare; non loquimur enim de casibus extremae necessitatis, sed de ordinario jure. Aliud principium est, si opus de se tale est, nt vix possit sine periculo peccati fieri, ut dixit Gregorius, homil. 24 in Evangelia. Idemque cum proportione est, si opus nimium oc- cupet animum cura et sollicitudine rerum temporalium. Quia vero in hoc potest esse magna latitudo, ideo, seclusa lege, vel obedientia Praelati, non potest certa regula praescribi, sed prudenti arbitrio utendum est, et multo observanda est consuetudo observantium et timoratorum religiosorum, et communis sensus recte sentientium, et judicantium tale opus esse vel non esse alienum a statu religioso.

14. Datae cautiones ex instituto Societatis habentur.— Atque haec omnia fere praescripta sunt religiosis Societatis in suis Constitutionibus. Nam septima parte, cap. 4, fere omnia praescribuntur, et in quarta iustructione P. Claudii pro confessoribus, numer. 3, repetuntur, quibus nostri proximos juvare debent; qua omnia sunt p:etatis opera, et ab omni negotiatione seculari aliena. Sexta vero parte, cap. 3, 8 7, expressius id prohibetur his verbis : Ut plenius possit Societas rebus spiritualibus justa suum institutum vacare, quoad ejus fieri potest a negotiis secularibus abstineat, qualia sunt testamentariorum vel executorum, vel procuratorum rerum civilion, aut id genus officia, nec ea ullis precibus adducti obeunda suscipiant, vel in illis se occupaee sinant. Et nona parte, capit. 6, S 4, ubi dicta Constitutio refertur, additur eos, qui de Societate sunt, implicari non debere his negotiis secularibus, licet pia aliogui essent; in his tamen admitti potest aliquando dispensatio ex gravissimis causis, quae soli Generali, vel alteri ex speciali commissione ejus ibidem reservatur. Et sic etiam dicitur in regula 41, ex communibus, u negotium etiam pium sine facultate Superioris nec suscipialur, nec promittatur : secularia autem negotia omnino vitentur. Denique circa hanc moderationem maxime observandum est, quod in sexta parte Constitutionum, c. 3, in fine, dicitur: Znstituti nostri est, sine cujusquam offensione , quantum fieri potest, omnium in Domino inservire commodis.

15. Moderatio explicata procedit maaime circa feminas. — Prima ratio cur monialium curam non habeat Societas. — Praeterea ad moderationem circa hoc ministerium in Societate necessarium, pertinet ut major cura adhibeatur in eo circa feminas exercendo cum pluribus circumstantiis. Et primo quidem ob hanc causam, praeter illam potissimam, quam l. 1, cap. 3, ad finem, attulimus, voluit D. Ignatius, ut Societas monialium cugam non susciperet, sexta parte Constitutio- num, c. 3, $5, ubi generaliter prohibet , ne nostri curam animarum suscipiant: Neque item ( ait) mulierum religiosarum , vel aliarum quarumcumque, ut ordinarie illarum confessiones audiant , vel ipsas vegunt, quamvis nilil repugnet semel unius monasteri confessiones ob speciales causas audire. Ratio autem hujus institutionis magna ex parte esse potuit ad vitandam frequentem occasionem loquendi cum feminis, et familiaritatem aliquam contrahendi, quae occasio multo major est cum feminis subjectis, quam cum reliquis, propter quod omnes canones et regulae religiosorum advertunt, ut earum gubernatio cum summa vigilantia et cautione suscipiatur, ut in superioribus, tractat. 8, tractando de monialibus et clausura earum, adverti. Nihilominus tamen ratio, quam adducit B. Ignatius in dicta Constitutione, sumitur ex praedicta moderatione Societati necessaria in suscipiendis quibuscumque negotiis seu curis exterioribus, quae praecipue ejus finem possunt impedire. Dices: finis Societatis est omnes proximos in spiritualibus juvare. Haec autem cura monialium ad eumdem finem ordinatur ; cur ergo censetur impedire finem Societatis ? Respondetur: etiam quaelibet cura animarum ordinatur ad spiritualem salutem earum, et nihilominus non est accommodata fini et instituto Societatis ; non ergo omnes actiones vel sollicitudines, quae ordinantur ad auxilium etiam spirituale proximorum, Societati congruunt, tum propter multitudinem earum ( non enim posset omnibus satisfacere); tum etiam quia nonnulla afferunt secum obligationes, et vincula repugnantia intentioni Societatis; et hujusmodi praecipue est cura animarum, quae nimium impediret plures operarios Societatis, quos oporteret esse ex fidelioribus et aptioribus ad discurrendum per totum mundum, ad quem finem ex vi instituti ordinantur. Praestare autem id non posset, si monialium curae essent alligati. 16. Accedit etiam optima ratio, quia monasteria monialium regi debent perillos religiosos sub quorum regula vivunt, quorum institutum suo modo observant ; non enim Moniales S. Clarae commode Praedicatoribus subjicerentur, aut e contra, et sic de aliis ; institutum autem Societatis ita est proprium virorum, ut non possit feminis accommodari, quia non ordinatur solum ad contemplandum , nec praecipue ac per se primo ad vitae austeritatem, neque ad psallendum, neque ad labores manuum, nec denique ad alios fines, qui vi- ris et feminis possint esse communes, sedad spiritualia ministeria, quae a feminis fieri non debent nec possunt, ad quem finem habet regulam et vivendi modum accommodatum. Ac propterea non possunt commode institui monasteria feminarum, quae sub regula Societatis vivant, sed necesse est ut habeant modum vivendi valde diversum ; merito ergo abstinet Societas a gubernatione et cura monialium.

17. Imo nec secularium feminarum curam suscipit Societas. — Quomodo id verum habeat. — Imo, si quis recte consideret verba citatae Constitutionis , non tantum religiosarum, sed quarumcumque feminarum cura nobis interdicta est, sicut etiam in septima Congregatione, decreto 56, tandem stabilitum est, quod alicui videri potest contra praxim Societatis ; nam sacerdotes ejus frequenter habent curam secularium feminarum , vel nuptarum, vel virginum aut viduarum , quarum confessiones ordinarie audiunt , easque in spiritualibus regunt, et saepe etiam quasi consequenter, etiam in exterioribus et familiaribus rebus, quatenus cum puritate conscientiae connexionem aliquam ordinarie habent. Respondetur imprimis Constitutionem illam proprie intelligi de cura quae suscipitur quasi ex officio vel obligatione utriusque aut alterius partis. Sic enim non potest religiosus Societatis Juxta suum institutum constitui tanquam proprius sacerdos quarumcumque teminarum , etiamsi religiosae non sint, sed alium vivendi modum habeant, ita ut ex ofticio, et suo modo ex justitia teneatur Societas ministrare illis sacramenta, aut alia divina. Dixi autem utriusque aut alterius partis, quia non solum non potest hoc modo obligari Societas, verum etiam nec possunt religiosi ejus acceptare obligationem, qua per obedientiae votum possunt saeculares feminae interdum obligari. Ita explicatur in regul. 19 sacerdotum : Particularei personarum (dicitur ibi), praesertim feminarum , curam nemo suscipiat ( nimirum ultra id quod necessario postulat crdinarium confessoris munus), et quamvis confessarius pro suo munere in vita spirituali panitentem instituat , uullius tamen obedientiam admittat. Quae regula, si recte inspiciatur, non solum de feminis, sed etiam de viris loquitur, quamvis principaliter propter feminas prohibitio posita sit, propter majus periculum, quod in hujusmodi vinculis et obligationibus inter viros et feminas esse potest; et inter regulas Minorum aliquid simile inve- nitur in speculo Minorum, 3 p., fol. 115, in quibusdam regulis Guilielmi Farinarii, Ministri Generalis, cap. 6, ubi prohibet inducere feminas ad hujusmodi votum emittendum, vel etiam requirere ab eis, vel admittere votum continentiae ; nobis autem non solum inducere , sed etiam acceptare obedientiae votum, tam a viris quam a feminis prohibitum est.

18. Etiam ministerium erga feminas in S' ocietate admissum suas petit circumstantias.— Maturam ctatem. — Brevem seriumque sermonem. — Locum conspicumm. — Praeterea pertinet ad hanc moderationem respectu feminarum, quia non omnibus permittendum est earum confessiones audire, et consequenter neque ordinarie cum eis colloqui, sed illis qui fuerint maturioris aetatis, ut dicitur in officio Provincialis, c. 19. Quibus etiam confessoribus commendatur ut ab eis breviter se expediant, neque extra confessionem colloquia misceant, nisi de re aut gravissima, aut multum necessaria, et quod severe potius quam blande cum eis tractent, in regulis 16 et 17 sacerdotum. Denique, in ordinationibus toti Societati communibus, c. 1, n. 9, mandatur Provinciali, ut inquirat defeminarum visitationibus; etlatius in instructione pro confessariis. Quae omnia per se sunt rationi consentanea, et in antiquis decretis insinuata, quae supra tractat. 8, agendo de monialibus, adduximus. Fertur etiam sententiam hanc seu consilium Augustini fuisse: Sermo brevis, asper, et rigidus, cum feminis est habendus. Refert Carthusianus, in Opusculo de curatorum vita, art. 65, iu tom. 1, quod tamen neque in vita, neque in scriptis ipsius Augustini invenio, praeter id quod de non admittendis intra domum, vel ad solitarium sermonem feminis, refert Possidonius in vita ejus, c. 26. Denique etiam quoad locum circumspectio magna jubetur et observatur, quia ordinarie hujusmodi ministerium fieri debet in Ecclesia, etin aliqua parte ejus clara et aperta, ubi ab aliis videri possint, et ipsi inter se non se respiciant, quoad fieri possit. Quod etiam Minoribus praecepit Benedictus XII, in suis Constitutionibus, c. 25, et Joannes de Capist., in suis, c. 11, de quibus videri etiam potest Concilium Mediolan., sub Borromaeo, p. 2, tit. de Sacram. poen., et p. 3, tit. de Concionatoribus et confessariis Monialium. Si autem confessio feminae in privata domo necessitatis causa facienda sit, vel quolibet alio titulo cum ea sit alloquendum, debet confessarius vel sacerdos Societatis habere socium semper ita praesentem, ut possit esse testis omnium quae fiunt, licet non audiat quae dicunt, ex regula 18 sacerdotum ; quia vero interdum locus id non permittit, additur ibi : Quantum loci dispositio patiatur ; quod si non pateretur, curet omnino sacerdos ne ostium sit clausum, nec locus obscurus.