Titulus 2

De Cohabitatione clericorum & mulierum. Rubrica II

SUMMARIA 1 Cohabitatio quid si¬ 2 Cohabitatio an toleranda si¬ 3 Cohabitantes quam penam patiuntur 4. Cohabitantibus qualiter imponatur poen¬ 5 Dispensatio quae circa cohabitantes adhibetur. & Notoriam quid si

QUoniam honestas clericorum, de qua supra diximus, consortio mulierum saepe decoloratur, de cohabitatione clericorum & mulierum audiamus videntes. Quid sit cohabitatio clericorum & mulierum Utrum cohabitatio toleranda sit. Quam poenam patiantur cohabitantes. Et qualiter imponatur. Quae dispensatio circa hos adhibetur. Quid sit notorium

Quid sit cohabitatio. Simul habitatio, utin nuit significatio verbi

Vtrum cohabitatio toleranda sit. Sic possum enim habitare simul mater soror, amita, & etiam neptis: nam in his naturale foedu non permittit aliquid saevi criminis suspicari. C deepisc.e cler. eum qui. 71. distin. cum ommbus. 32. distin. interdixit. ne obstat. infra eod c. 1. quia corrigitur secundum Da. per deci Innoc. III. infra eod. a nobis. Alij dicunt, quod prima decr.n fra eod. loquitur in mulieribus, quae & si suspicionem es fugiant, habent tamen secum pedissequas, & ancillas, ve alias, de quibus mala suspicio potest haberi, quod vitandi est, quia periculosum. nam & sec. Aug. nonmeae sorores sun¬ omnes quae cum sorore mea sunt, ut 81. dist. legitur. alia vero jura prima intelliguntur de illis, quae nec suspectas pe¬ sonas secum habent. vel dic. quod duplex est suspicio ju ventutis, seu caloris naturalis, juxta illud "A juvene & cupido credatur reddita virgo" Vel extraneitatis, ut ita loquar, scil. quia nullo gradu cor sanguinitatis attingit. & ubicunque aliqua istarum inter veniat, non est cohabitatio toleranda ut mfra eod. c.i. sed s neutra interveniat, possunt cohabitare, ut in illa, a nobis a hoc 34 dist. quorundam. dummodo personas suspectas se cum non teneant, ut infracap. 1. & supra dixi. licet auten hoc modo toleretur, tamen non est tuta cohabitatio mulierum, ut patet in his quae not. infra de eo qui cogn. consans uxor. suae. §. quot modis cognoscuntur mulieres. Item cun uxoribus possunt cohabitare clerici. quod dic, ut not. infi tit. 1. Unde quamvis quidam dixerit de cohabitatione mulierum, subaudi licita & approbanda. arg. 32. quaest. 7. flagitia. ideo enim fuit facta mulier in adjutorium viri, ut e uteretur. 33. q4. 5. mulicrem. &§ seq. & de poen. dist. 1. §. Romanos. ti tamen dic de cohabitatione toleranda vel non tolerand: & han distin. facit infra de convers conjuga. cum sis praeditus, & cap. a Apostolicam. moniales etiam non tolerantur cum clericis ut mfracap. 1. in fin. 23. distin. sacratas. de cons. dist. 1. in sanct. nec debent clerici frequentare monasteria monialium supra titul. I. monasteria. nec monachi cum monachab. siv monialibus habitare debent, 18. q. 3. diffinimus. & a begui nis, sive beguinabus, quae praetextu sanctitatis, & hospita litatis turpes amatores admittunt, eavendum est, ut supr tadem tit. perniciosam. & breviter non debet elericus solu cum sola loqui. 86. dist. clericus solus. Episcopi vero & monachi nullam omnino mulierem secum habere debent, n authen. de fanct. episc. §. episcopum vero col 9. & de mo §. cogitandum. coli

Quam poenam patiuntur, cohabitantes? Hi quibus conceditur nullam, sed alii qui fornicarii appellantur, sed con cubinarii poenam patiuntur: nam concubinae injungitu poenitentia pro sacrilegio, & adulterio, scilicet si occult¬ sit. ut 26. 7. 1. quae Christo. & sic tantum in poenitentiali for¬ ponitur; quia in judiciali latentia delicta vindictam nor habent. 32. 3.1. Christiana. Uxor vero sacerdotis seu cleric constituti in sacris publice ducta, & hoc sciens, quia plu¬ delinquit, plus punitur. & ideo ipsa & proles in servitutem rediguntur, & sic venundantur vel remittuntur, u 81. distinct. quidam. 15. quaest. ultima, cum multae. secundum Vinc. Alii dicunt, quod si non habet prolem, venundatur si habet; in servitutem redigitur, ut dictum est per eadem jura. sed dici potest, quod concubina clerici publita ex communicanda est, ut imfra de semen excommu, si conci binae Greg. quo facto non absolvetur, nisi praemissa satisfactio ne, cum offensa manifesta existat, ut infra de rerbor signif. parte. erit autem satisfactio, quod monasterium iniret, u 34. dist. fratemitatis. & sic redigitur in servitutem monasticam. 32. dist eos Quidam tamen intelligunt illudt fraterni tatis. quando mulier hoc petit, alioquin contra, 32. dist. seriatim. 32. q. 1. integritas. vel potest dici, superiorac. secundum hoc intelligenda, secundum quod intelligimus ea d¬ servitute monasterii. & hanc quam Vin. supra vocat uxorem, concubinam publicam voco. nec enim uxor potes esse, ut infratit. I. sane sacerdotes, & supra de bigamise sin. S vero occulta est, tunc dic, ut 22. 4. 1. quae Christo. Dicitur autem concubina, quasi simul cubans. fornicaria vero, quas carens forma, scilicet nitida, sive munda unde versus

Nec meretrix munda, nec cornix alba fit unda Sed nec fidem servat, ideo dicitur infidelis 33 4. 4c. quotie cunque. Fornicarius vero clericus a poenam suspensionis & interdicti patitur, vel etiam penitus removetur, ut se quitur

Et qualiter imponatur. De fornicaria dictum est, in fornicario autem dist. an suspectus tantum vel notorius, vel peni tus occultus. si suspectus sit, & merito, quia suspicio es certo authore, & scientia procedit. de consecr. distin. 4san ctum. disting. utrum ex suspicione oriatur scandalum, 8 tunc potest indici purgatio: quam si non praestiterit vel defecerit in praestandas punitur tanquam convictus, ut infra eod. tua nos. in fin. super quo vide infra do purg, cano. Sed s scandalum non oriatur, tunc monendus est, ne aliquatenus conversetur cum suspecta. quod si posttrinam admo nirionem inveniatur cum ea fabulari, vel aliquo modo conversari, factus est notorius juris, & de jure, & ideo excommunicandus est: suspecta vero canonice judicanda, ut ins eod., si quisquam. & videtur, quod in hoc casu degravari pos set tanquam convictus, & etiam curiae seculari tradi. arg. auih. de sanct. epi. §. preshyteris autem & diaconis pen. char. sic 8 maritus potest interficere sine poena suspectum de uxore in casu consimili. C. de adul si quis adul. & auth. ibi signato. E notat. quod clericus inventus cum muliere potest per 2c horas detineri, ut testes vocentur, per quos probari pos sit. arg ff.de adul cap. quod verum est, per maritum, vel fratrem, vel filium, alii excommunicationem incurrunt. infi de sent. extom. si vero alicujus §. ulc. &c. nupet respo. i §1. Si vero sit notorius facti, quia nulla tergiversatione celari potest, vel juris, qui confessus est in judicio. vel inde condemnatus est, ipso facto patitur poenam, quia in continent suspensus est ab officio, ut 22. dist. nullu. & c praeter haec. infr. eodem, restra. &c. ult. & c tua. per consequens. & a beneficio secundum quosdam. ut Si. dist. si quis a meo, &c. siquis sacer dotum. Alii dicunt, quod suspensus est ipso jure ab officio sed quantum ad beneficia, monendus est notorius fact forte de gratia: nam notorius juris debet condemnari, s accusatus sit: & si non dimittit fornicariam, scilicet is qui di¬ gratia monetur eam de caetero contempturus, potest ep scopus ipsum privare beneficio. ut mir. eod sin autem. vel vult facere gratiam, potest primitus suspendere a beneficio & contuinacia crescente ei auferre, ut infr. eod. sicuta extirpandam. Hoc ne in futurum fiat, sed quantum ad praeterita, eadem poena cogitur ad poenitentiam peragendi Item si convincatur deponendus est. 28. dist presbyter. 82. dis preshyter. Et si mittatur suspensus ad sedem Apostolicam & referat literas Apostolicas, seriem rei non continentes nihil prosunt ei, ut infr eod super eo. Ubi vero grassatur crimen, exemplo opus est, & ideo si ad dimissam redit, ve aliam accipit, potest perpetuo excommunicari, id est, de poni, ut inf. eod. clericos. Nec est cogendus quis ad concubi nam adjurandam, ut ibidem in principio, quodverum est ubi minus accessus est, secundum quod litera innuit: secus, si praesumeretur quod juramentum servaret, ut infr¬ Eod. qui cle vel vo. ex tuarum. licet quidam ipsam intelligan in uxore. per c35. q. 6. ab ista die. scripsit tamen Gof. quod clericus juvenis & cupidus secum habeat evidenter in domo aliquam juvenculam & suspectam notoria non est fornicatio, sed praesumpta: quia a juvene & cupido, &c. u no sup. eo. §. utrum pers. vel dic, quod si quis publice habitu sit pro filio, non requiritur alia probatio: sed dicetur filiatio notoria praesumptiva Jup. de fil preshyt. quoniam de ho ult. dic ut no. supr. de fil. presbyt § quis dicatur filius. de prim dic, quod videtur notorius facti, ex quo ipsam publice evidenter detinet secum, & continue: nam si semel inveniretur cum suspecta, durum esset ipsum judicare notorium sed praesumptum. nisi post monitionem factam. ut ex si perioribus colligi potest. Si vero sit penitus occultus, patitur poenam quantum ad se, quia incontinenti suspensu est. nam quilibet in mortali constitutus, suspensus est, u supr. de tempore ordinatio. c fin. 6. dist. testamentum. 1qu.i. sacerdotes. in fin tamen quamdiu ab ecclesia toleratur, licite possun & debent ab eo audiri & percipi ecclesiastica sacrament. ut infr. eod. nostra. in fin. &c. fin. Sed in hoc casu non creditu testimoniis, sc. verbis simplicibus aliquorum, sed testibus sc iuratis, ut infr. eod. tua nos, & ff de testi. . 4§. divus. Sed nor ne fornicatio peccatum mortale est, & capitale. 25 dist. §. 4 lias, cujus pena est depositio 35. dist. c fin. 81. dist. si quis clericus t. Romanus. &c. si quis episcopus. &c. si qui sunt preshyteri & ministri. ubi etiam dicit, quia talis nec sacrarii portitor fia nec altare contingat, nec ab offerentibus holocaustis ol lationes suscipiat, nec ad Dominici corporis portionem accedat, nec etiam sine majoris natu authoritate minor officia gerat. ad hoc dicunt quidam, quod praedicti cano nes rigorem continent, alius vero continet aequitatem qui non patitur hanc censuram manere. 34. dist fratenit. tis. & haec aequitas rigori est merito praeferenda. 45. dist. Icet. 50. dist ponderet. in fin. C. de ju placuit. ff. de re jud in omnibus supra de transac. c fin. melius est enim de misericordia quande crudelitate reddere rationem. 86. dist. non satis. 26 q. ul alligant. 35. qu. 9. veniam. 9. dist. sane 5o. dist. eos. ideo etiam mitius agendum est in crimine fornicationis, quia hodi pauci inveniuntur immunes, ut innuit dictum c. fraterni tatis. & 50. distin. quia tua. multitudini autem parcendun est. infra de cler. excommu. mini. latores, supra de temp ordin. cacum suis concord. Goffr. not. quod de jure commune serva ri potest rigor, sed aequitas ex dispens. nec obst. ca. fraterni tatis. quod enim dicit defectus nostri temporis, non pati eur manere, & censuram, subaudi rigidam & indispens¬ bilem. secundum Goffr. foruicatio enim perjurium, fut tum, & homicidium aequiparantur. 81 distinct. preslyteri. S propter perjurium b amittit quis beneficium supra deju rejur. querelam. & propter homicidium. infra de accus. inquisitionis & propter latrocinium. infra depoentuae. ergo 8 propter fornicationem. arg. supra detemp. ordin.c. sin. nec ob quod commune est vitium, imo tanto magis exemplo o pus est. arg, in his quae no. Jupra de test. §. quis possit esse testi¬ ubi excipitur perjurus. & de offi. ju. § & utrum. & derenun § cui. vers. grave scandalum. puto quod ex causa potest Ju dex servare rigorem, & ex causa remittere & dispensare Jupr de transac § sin. & vide infr. de accus. S. quis sit effectus. & i rubricella de criminib. sine ordine puniendis. & sup. de temp. ordi¬ §. & cui. vers. prima regula. vers. octava regula & hoc intell gas, nisi in modum accus, convinceretur. tunc enim star dum dico rigori, sicut tibi ostendent §. allegati

Quae dispensatio irea t hos aohibetur? Magn scilicet, ut non deponantur. in tit.i. sane sacerdotes. 28 dist. presbyterum. infra cod clericos. e capit. sicui. & capit. si autem ad majora non ascendant. 15. q1 8. hi qui. Item major, ut ad sacros ordines promoveatur quia defectus nostri temporis illius districtionis, non patitur manere censuram, ut 34. dist. fraternitatis. Item maxima, scilicet ut ad dignitates ecclesiasticas admittantur. 33 dist. habuisse

Quid sit notorium a Licetde ipsoperiti, & imperiti, & etiam jura loquuntur, saepius tamen d a pluribus ignoratur. B. autem Parmens. super hac materia posuit hic magnam gl. quae incipit, ad evidentiam puerilem satis sibiipsi contrariam, & nullam doctrinam tradentem, vel modicam. Ideo ipsa, & omnibus aliis cancellatis, proprietate verborum & mente considerata, dic quod Aliud est fama, Aliud manifestum, Aliud notorium, Aliud rumor, Aliud occultum omnino, Aliud pen occultum. Fama vero duplex est, quia alia est quae habetu de homine, Alia est fama, quae habetur inter homines quamvis hoc de proxima praedicari possit. Fama quae habetur de homine, sic describitur, Fama est illaesae dignitatis status, vita & moribus comprobatus. ff. de var. & extra ord. co. I cognitionum. & qui talem famam negligit, crudeli¬ est. 12. qu. 1. nolo. & licet conscientia illum, de quo habetu talis fama, non remordeat, securus sit si non est aliis in ex plum, ut I1. 4. 3. senti. tamen is qui in exemplum est, etian ab his qui foris sunt testimonium habere debet, ut 11. qu¬ non sunt. de consecr. dist. 1. jubemus. 2. qu 7, cum pastoris suprad elect cum in cunctis. II. qu. 3. praecipue. infra de voto. magnae. §i. 8 ideo quaeritur quando dubitatur de fama alicujus ab hi inter quos conversatus est. ut supra de elect. postquam is & innotuit. §. multa enim. &c. scriptum est. 12. q. 2. qui & humani ibi ubi dicit, quod non potest ignorare sententiam praelat sui. 239. 1. paratus. circa princ ff.deque minore ad sin. Haec fam praesumptionem solam inducit e infra de praesumptio capit. ex studiis e&t c. nandata & not. quod optimum est assumen homen honesti hominis. ff. ad Treb. senatusconsult. I. facti Famam autem quae habetur inter homines, sic describas Fama est publica, seu famosa insinuatio, vel proclamati communis ex sola suspicione, & incerto authore proveniens. ut de cons. distinct. 4. sanctum est. Haec per se nihil pro bat, unde dicitur fama volat, ideo non est ei credendusi de facili. 85. distin. si quis de quocunque. dictum enim uniu facile sequitur multitudo, ut infra depurg,. can, cum in juven tute. §1. & variae voces populi non sunt audiendae. C. depa nis decurio. fama ergo non est certa. argum. supra de testib cum causam. quae inter archiepiscopum. Inducit tamen purgationem, si minus frequens sit & scandalum inducat. ut infra eod tua. in fin. de accus. qualiter 2 & 2.qu. 5. preshyter. Iten impedit matrimonium contrahendum, ne deterius ind contingat. ut de consanguinita. & affinitat super eo. Et fort probationem facit, ubi non paratur alii praejudicium. arg infra de cler. per sal. promo. c. unico. Item fama consentiens, f. id est, simul cum uno teste vel aliis adminiculis sentiens aliquando probat, & in aliquibus argum. supra detestibus praeterea. & 4 quaestion 3. vers. item saepe. ff. de testibus. I2. §. item divus. adeoque aliquando propter talem famam divortii celebratur, ut 35. qu. 6. siduo. Item quaelibet fama praesumptionem inducit. f. de quaestionibus. de minore. in fin. Manifestum vero est publica seu famosa insinuatio, vel proclamatio & communis ex certa scientia, & ex certis authoribus paucis tamen proveniens. & ita id quod manifesti est, probari potest, & debet, antequam aliquis condemnetur. ad hoc mfra de consang. & affin super eo. 1.q. 3. eorum qu accusantur sic palam dicitur, quod exaudiri potest, etian si manifestum judici certum sit, ut 2.4. 1. Deus omnipotens. 8 tale manifestum dicitur publicum, & fama, quia est famosum & certum. ut infra eod tua. §. si vero publicum. sic fam: ex sola suspicione oritur, manifestum ex suspicione com muni, & scientia paucorum. Notorium autem triplex es e8 juris, & facti, & praesumptionis. Notorium juris sicdi scribi potest. Notorium juris est, Voluntaria confessio Clara probatio, Justa & irretractabilis diffinitio, facta in vero judicio. Ergo id est notorium juris, quod per confessionem delinquentis certum est, vel per probatione convictum. 2q. 1nos in quenquam 5q.uit. Epiphania. supra d prob. c fin. supra de const. ecclesia sanctae Mariae. in sin. vel per sententiam judicis declaratum. ut inf. eo. vestra §. caeterum. &5 ult. & cult. Ratio primi notorii est, quia confessus injur pro convicto habetur supra de confes. per tot. C. de confes.l.unm ca. ff. ad l. Aquil. perinde. Ratio secundi notorii est, quia act perpetuam fidem faciunt. supra de testi testimonium. & C. d re. Iu. gest. Ratio tertii notorii est, quia res iud pro veritat accipitur. f.destatu ho ingenuum. & l.ult & de reg. jur. res ju dicata. & si per sententiam nihil de novo inducitur, sed sola latens veritas declaratur. f derei ven. ex diver. §. 1 & siser vitus rend ficuti§. sed siquaeratur. Notorium facti dicitu publica seu famosa infinuatio, vel proclamatio communis, ex evidentia rei proveniens, quae nulla potest terg versatione celari. quando scilic ita deprehensus est quis i crimine, vel ita patens & certum est delictum omnibus quod non est locus inficiationi, quia omnes vel major par hominum hoc faciunt, ut infra eod restra. insin. &c. tua. & ult. & C. de penis, qui sententiam fi qui satisda cog si vero §. qu pro qualitate. puta, quia publice tenet mulierem, id est mi retricem tanquam uxorem, 2.qui1de manifest. C. denupt. si vi cinis. & in tali notorio non requiritur accusator vel testis ut infra eo.d.tua. respon.. supta de elect bonae. § sin & de fil. preshy quoniam. & detest cogc. 3. inf de accu evidentia, & creditur nu do verbo officialis. 4q. 4. § aliquando. C. de accusea quiden Item si episcopus transit de propria sede ad aliam, hoc no¬ potest esse non notorium, ut supra de transla. episcop. quanto §.. & infra de clerico excorque mini. illud. resp on 1. Potest tamer esse notorium in una te? ra, & non in alia. & ideo cora ju dice extraneo requiritur probatio. sic potest intelligi. 114 3. eorum qui accusantur. 14 q1. pudenda. 17.qI praesentium 2. 4. 1. §. sed sciendum est. & §. quando vero. & supra de elect. bonae. §. caeterum. & supra de prae sumpt. quosdam & cquanto. it quo casu spacio octo dierum videtur dandum, & si intri illud probetur, notorium judicatur, ut in authentic d.n. extra de sentent. excom. solet. §. in prima die propositionis non com putata. ut in authent.d.n. extra. de except. pia. §. si quis igitur Notorium praesumptionis est, sicut paternitas & filiatio unde est evidentia juris vehementer praesumpta, cui creditur facultate probationis deficiente. ad hoc ff. de cond. ( demon Lucius. ff. de injus voc. quia semper. & dehis qui sui juri sunt. filium. ex hoc dicitur consanguinitas notoria. infra¬ h divor porro c. unico. Rumor est h particularis insinuatio ex sola suspicione, & incerto authore proveniens argum infra de eo qui cog, com. uxor. suae super eo. & hoc non probat sed solam praesumptionem inducit, unde illud "Rumor de veteri faciet ventura tueri Cras poterunt fieri turpia, sicut heri" Sed rumor talis non est multum prosequendus, quia va haevoces populi non sunt audiendae. C. de penis. decur.f qui & a qui manu. lib. non si. si privatus supra de election. Osius Sed haec jura loquuntur de rumore, id est, de clamore unde illud, auditis quantus est clamor populi. infra de excessib i praelat. ex literis. Occultum i omnino est quod nulla ratione potest probari, & de quo nullus loquitur, quia ne scit quod vindictam non habet in hoc seculo. 32. quaestione Christiana. suspendit tamen hominem, quantum ad se, & quantum ad dominum. ut 33. distinct habuisse & I. quaest. 1 jacerdotes. & infrac. ultim. & 6. distin. testamentum. Pene occultum est, quod scitur ab aliquibus, puta duobus vel tribus. unde est singularis & privata insinuatio ex scientia & certo authore proveniens, & tale occultum probatur ut C de app. eos qui. §. si quis autem. sed quousque probatum sit, non praejudicat, ut infra eod.c. vestra. §. caeterum 2. qui¬ nec manifestum quod majus est, praejudicat ante probationem. ut notatur supra vers. inanifestum. Sed ipso facte suspendit: quia occultum omnino quod minus est, hoc facit, ut not. supra vers. occultum omnino. Licet autem plerunque jura his verbis utantur promiscue, tamen pro¬ ut possibile est, satis potest per praedicta sequi, & intellige re naturam & veram significationem: si ergo juvenis quod manifestum non eget probatione, ponitur pro notorio. sic infra qui ma. accu. pos. c. I. de verb sign. cum olim. & 2. 4. 1. manifesta. Ut autem praemissorum utilitatem in summa recolligamus, famosus peccator manifestus rumore praedicatus, pene occultus nunquam debet vitari, quam diu ab ecclesia toleratur. 16. qui ult. cult. & infra eod vestra. re¬ spons. 1. ibi alibi vero legitur & probatur. I. u1. in ministerio. & c. omnia sacramenta nisi forte ad hoc ut rubore confusu¬ retrahatur a peccato, & caeteri terreantur, ut 22. dist. §. verum. & infra de haer cum ex injuncto. §. ult. & tunc in occulto, non publico, ut infra de sentent. excom. cum non ab homine sic intellinge infra eod restra. §. prn. Omnino occultus non potest vitari, quia non possumus divinare. infra ut eccl. bene ut nostrum. § I. supra de temp. ordin. c.ult. ff. ad l. Aquil si putator. in fin. & mandati. si fidej uss. & 5o. dist hi qui arborem. Sed hi omnes alios tenentur vitare, cum suspensi sint, quo ad se, ut not. supr. & ideo non vitare magis periculosum est eis, quam non vitari, ut infra decle. excomm. minist. illud §. illud. Notorius vero vitandus est, & vitari debet, & ita suspensus est, quo ad se, & quo ad alios, ut 32. dist. nullus E c. praeter haec. & inf eod vestra. respons.i. in princ & probantur haec infra eod. restra §. ult. &c. ult. Greg. Quod verum est nisi post longam poenitentiam & vitam laudabilem dispen¬ letur cum eo per episcopum suum, & infratit. 1 sane sacer dotes, & supra de jud. atsi clerici. tunc enim novus homo factus est. unde non potest ei objici id quod fuit, quia incipit esse quod non fuit. 50. distinct ferrum. & quamvis post poenitentiam solam accusari possit, ut 33. qu. 2. admonere post poenitentiam tamen, & dispensationem non potest ut infra de schisma. fraternitati. sacerdos vero non testimo¬ nis, idest dictis nudis aliquorum non juratorum, sed testibus, id est dictis juratorum condemnari debet, ut infra eod tua. & notat. quod quicquid est notorium, k est manifestum: & quicquid est manifestum, est famosum, sed non convertitur. Haec glossa. sic expedita ad varios & diversos tractatus, non solum utilis, sed perquam necessaria po¬ terit inveniri