Quaestio 3

Articvlvs I. An vnum conuenienter approprietur Patri.

AD primum proceditur sic. 1. Ens & vnum conuertuntur: sed ens nulli appropriatur: ergo nec vnum.

2. Spiritus sanctus est nexus & vnitas Patris & Filij secundum Augustinum. sup. 10. dist. ergo vnum debet ei magis appropriari.

3. Vnum est indiuisum in se & diuisum ab alijs: haec autem ratio vnius non magis videtur approprianda Patri quam Filio: ergo nec vnum.

Contra. 1. Tres sunt primae generales intentiones, scilicet vnum, verum, & bonum: bonum appropriatur Spiritui sancto, veritas Filio: ergo vnitas debet appropriari Patri.

2. Vnitas est principium omnium numerorum: ergo assimilatur proprio Patris qui est

principium omnium: ergo debet ei appropriari.

Respondeo. Vnum duobus modis accipitur: autscopndum quod est conuertibile cum ente: aut socundum quod est principium numeri, & sinesb igonene quantitatis: vtroque modo vnumrecte appropriatur Patri propter assimilationem eius eum proprio Patris. Primo modo vnum appropriaetur erx secundum rationem primi, quia est prima intentio respectu intentionum generalium: secundo modo vnum appropriatur ei secundum rationem principij, ipse enim Pater est primum. principium.

Ad 1. Ens nulli appeopriatur. Rasp. Quamuis conuertantur secundum supposita, habent tamen intentiones differentes: nam ens dicitur absolute, vnum quasi in comparatione ad alia a quibus distinguitur, & quibus connumeratur, ideo ens non appropriatur sed vnum.

Ad 2. De Spiritu sancto. Resp. Ibi loquitur Augustinus non de vnitate simpliciter quae est vnitas numeri: sed de vnitate quadam in vnione duorum. quae non est principium pluralitatis sed praesupponit eam, illa enim appropriatur Spiritui sancto.

Ad 3. De indiuisione. Resp. Vnum dupliciter potest considerari, vel secundum id quod est: vel secundum comparationem ad alias intentiones generales, & ad numerum cuius est principium: primo modo non habet rationem appropriabilem, sed secundo.

Articvlvs II. An aequalitas conuenienter approprietur Filio.

AD secundum sic proceditur. 1 AEquale est. relatiuum aequiparantiae: ergo aequaliter conuenit vtrique extremo: ergo non appropriatur alteri.

2. Aquale fundatur supra quantitatem virtutis: sed quantitas virtutis appropriatur Patri: ergo & aequalitas.

Contra. 1. August. Imago si perfecte implet illud cuius est imago, ipsa coaequatur ei, non ilud imagini suae: ergo aequalitas est de ratione imaginis: ergo recte appropriatur imagini.

2. In Filio est prima & summa aequalitas in virtute, non tantum quoad actus essentiales, sed etiam quoad actus notionales: ergo merito appropriatur aequalitas.

Respondeo. AEqualitas duo significat: id super quod fundatur respectus, id est quantitatem virtutis; & quoad hoc non approprratur Filio: & respectum ipsum, id est conuenientiam in quantitate; & quoad hoc appropriatur, non quia hid respectus sit Filio proprius, sed quia similitudinem habet cum eius proprio, scilicet cum rattone imaginis, in quo intelligitur perfectu Patris imitatio & adaequatio.

Ad 1. De relatiuo aequiparantiae. Resp. Quamuis vtrique extremo conueniat, prout dicit respectum solum & motum ad illum, tamen assimidatur cum proprio Filij.

Ad 2. De quantitate virtutis. Resp. Non quoad fundamentum, sed quoad respectum accipitur appropriationis ratio.

ARTICVLVS III An concordia recte approprietur Spiritui sancto.

AD 3. proceditur fic. 1. Ad Ephes. 1. Ipse est pax nostra &c. Ergo Christo potius debet approprrari concordia.

2. Solus Filius est mediator: actus autem mediatoris est concordare discordes: ergo ei potius debet appropriari concordia.

3. Appropriatum debet sequi proprium: sed spiritum sanctum secundum in tellectum praecedit Patris & Filij concordiaa d spirandum: ergo ei non debet appropriari concordia.

Contra. 1Spiritus sanctus proprie nexus est amborum: nexui vero assimilatur concordia: ergo Spiritui sancto debet appropriari.

2. Concordia praesupponit pluralitatem: solum autem Spiritum sanctum secundum intellectum praecedit pluralitas, scilicet Pater & Filius: ergo videtur quod ei soli debet appropriari concordia.

3. Effectus amoris est concordia: Spiritus sanctus amor est proprie: ergo ei debet appropriari. concordia.

Respondeo. Triplex est inter Patrem & Filium concordia: scilicet vna in amore essentiali: aItera in amore notionali, scilicet in communs spiratione: tertia in amore personali, scilicet in Spiritu sancto. Prima concordia comimunis est tribus, sed appropriatur Spiritui sancto propter similitudinem cum eius proprio, sicut & charitas. Secunda proprietas est Patris & Filij, nec est appropriabilis Spiritui sancto, quia non conuenit ei, sed relatio opposita Tertia vero propria est, non appropriata Spiritui sancto, quia ipse est illa.

Ad 1. De pace. Resp. Pax illa non est Dei ad Deum, sed ad hominem: pax enim vocatur ibireconciliatio a malo, non concordia in bono.

Ad 2 De mediatore. Resp. Duplex est concordia: diuina, de quo loquitat hic Augustinus, & humana ad neum: diuina appropriatur. soli ppiritui sancta, non Filio: humana vero appropriatur etiam Spiritui sancto vt actori, quio efse, ctus eius est appropriatus: Filio tamen appropriari posset tanquam mediatori, inquantum est homo, non inquantum Deus vt habetur infia lib. 3. distinct. 39.

Ad 3. Appropriatum debet secui proprium. Resp. De apropriato est loqui dupliciter: aut secundum id quod est, sic secundum intellectum praecedit proprium, sicut commune proprium: aut secundum rationem inquantum appropriatum est, sic sequitur proprium secundum inte llectum.

ARTICVLVS IV De tribus praedictis appropriatis simula vnitate, aequalitate & concordia.

Dvltimum articulum proceditur sic. Videtur quod non omnia sint vnum propter Patrem. 1. Nam omnia sunt vnum propter illud mi quo conuenturit, no in quo differunt: ergo, per essentiam non per personam.

2. Boetius dicit quod essentia continet vnitatem, relatio multiolicat Trinitatem: ergo omnia sunt vnum peraessentiam, non per Patrem.

3. Videtur quod non omnia sunt aequalia propter Filium. Nam Pater nihil habet per Filiusm. ergo non habet aequalitatem per Filium.

4. Bosito quod Fillus non esset, vt opiliantur (Gentiles & Iudaei, nihilommus multa essent aequalia: ergo Filius non est causa aequalitatis omnium.

5. Videtur quod non omnia fint conrexa propter Spiritum sanctum. Nam Pater & Filius esfentialiter sunt corinexm; & non per Spiritum sanctum, ergo &c. 6. Haec praepositio, propter Spiuisum sanctum aut dicit rationem causae efficiontis, aut finalis, aut materialis, aut formalis: non eficientis, quia nullus effectus est in Patre & Filio prrspiritum sanctum, non finalis; quia vna personae non est finis alterius: non materialis; quia materia non est rn Diuinis: non forhalis, quia nullo modo informatur Pater aut Fnius per Spiritum sanctum.

Respondeo. Cum dicitur, omnia sunt vnum propter Patrem, aequalia propter Filium, connexa propter Spiritum sanctum: Iy omnia, aut distribuit solum pro rebus increatis, aut distribuit etiam pro rebus creatis: si primo modo, praepositio solum notat causam quasi formalem non propriam; sed appropriatam, vt sit sensus omnia sunt vnum propter Patrem &c id est propter vnitatem quae appropriatur Patri &c. Si secundo modo, sic notat causam fo imalem & exemplarem respectu creaturarum, vt sit iensus, omnia sunt vnum propter Patrem &u id est propter vnitatem exemplarem quae appropriatur Patri, & sic de caeteris. Huius vero appropriatioims ratio potest sumi dupliciter, vel ex nume: ro personarum, vel ex proprietate ipsarum: ex humeto, quia secundum ordinem originis solius, non essentiae, vel durationis, vel electionis, Pater est prima persona, vnde in ipso primo inuenium vnims: Filius secunda, vnde in ipso primo Sihue nitut aequalitas, quae duarum est, Md minus sSpirirus sanctus tertia, vnde in ipso primo inuenitur concordia, quae tria complectitur scilicet dud extrema, & medium conjectens illa: ex proprietate ero, quia Patri ratione vniuersalis prinesgij conuenit vnitas; Filio ratione imaginis, aequalinas; Spiritui sancto ratione amoris, concoxdia,

Ad 1. & 2. De essentia. Resp. Omnea sunt, vnum propter essentiam tanquam causam propriam; sed tamen propter Patrem: tanquam caus sam appropriutam.

Ad 3. De Fino a quo non habet Pater aequalitatum. Resp. Quamuis Pater non habeat aequalisatem a Filio; thmen aequafiuatiqua Pater aequas lis formaliter est, sicut & sapientia qua sapiens esti Filio appropriatur.

Ad 4. Posito quod Fisius non esset, nihilominus &c. Resp. Essent aequalia, quia non dicuntur aequalta propter ipsum tanquam propter cauiam propriam, sed tanquam appropriatam: nec inconueniens est quod Pater sit aequalis per aliquid formantor)quod uppoopriatur. FilidI sinut orium sapiens est per saprentinm iquae tamer a d propriatur sersip. inAd 5. & 16. De conpoitione. Resp. Quaimujs Pater & Filius non sint conuexiqonnexione efsentiali poribparitum sanctum; sunt tameh. per connexionam iplum quae appropriatur Spiritium sancto. Conuexione verosporsonali conmitissuut quasi formalsor propter Spinitam sanbum,] ita quod haec praepositio, proptuori, notat habiuide nem quas: oaisae formaais; noma forma inhaerem te, sed a forma abipsri, adiquos formauter comSparatur, eget dienoc, sicuti glunminoi a duobus coporibus glutinosis agreditur;quo formalites uponectuntur.

EEDCSITIO LITERA EM osi perfectaimplet &c; iContra. equaHie est relatiuum aequiparantrae & aequaliter dunominat vtrumque extremut. Resp. Aequase dupliciter accipitur: aliquando significat so lam reiationem: uliquando quali motum odaequationis prrmo modo Pater dicitur aqualis nilto, sicut esbonuerso: lecufdo modo non

[Et prima aequalitas.] Contra ergo secunda est in Spiritu sancto. Resp. Primum duplicitur accipitur: vel ibsolute, id est ante quod nrhilit vel in comparatione, id est post quod aliud primo modo non ponit secundum, & sic est in Deo secundo modo ponit, sic non est,

[Ars quaedim omnipotentis.] Contra Pater ergo sapiens est: per Filium scut artitex pur artem. Resp. Non sequitur, quia cum dicitur Filius, ars Patris, notatur habitudo quan causae efficrentis non formalis.

[Omnium rationum] Contra. Nulla pluralitas essentialis est in Deo. Resp. Ratio importat duo: id quod est ratio; & respectum ad id cuius est: ex parte primi non recipit pluralitatem, sed secundi: primum enim est Diuina essentia, secundum in creatura est.

Oinnis imago eius rei &c. ] Haec notula debet poni post capitulum illud [Non enim secundum praemistam.

[Species indifferens,] Contra, nil sibi ipsi est imago: ergo differt imago ab eo cuius est imago. Resp. Indifferens species dicitur imago, id est indifferens similitudo, & ab indifferentia repraesentationis: non rei.

[Imago est rei ad rem coaequandam imaginata & indiscreta similitudo.

Contra. 1. Imago creata numquam aequatur ei cuius est imago.

2. Ninil denominat se: ergo imago non est imaginata

3. Nihil est illud cui est simine: ergo omiis similitudo discreta est,

Respondeo. Descriptio illa datur proprie de imagiue incrdata: licet aliquo modo possit, conuenire imaginm creatae per se loquendo, nam inquantum :timago similis est per omnia, non dissimilis. Notandum vero. quod imago quatuor importat: primum est similitudo, tanquam genus: sed quia quum quo simile est, non tamen imagoeius ideo requiritur imitatio, id est ab exepli deductio, ideo dicitur imaginata: & quia opus ab artifice sic deducitur, nec tamen est eius imago quia non perfecte repraesentat ideo requiritur expressio, ideo additur [indiscreta.]Et quia imago ab artifice ad Filium similem repraesentandum facta non est tamen ipsius artificis imas gos ideo requiritur quartum, scilicet coaptatio, idequdditur [Ad nem, coaequandam.

Vt rei imago sit) Contra. Imago. Herculis est imago rei, nec tamen habet haec. Resp. Imaginem rei vocat imaginem naturalem ad differentiam imaginis rationis, id est attificialis. [ Speciem) qua cognoscitur. [Naturam] qua operatiq LEssentiam, qua: est

[Propria ergo personarum.] Tribus nominibus exprimuntur hic personarum propria, tribus appropriata.

Si quis innascibile haec notula debet ponipost capitulum illud Propria igitur personarum

Siiquis innascibilem & sine initio] Harum vna est expositio alterius.

Quasi duo sine principica Intelligit de prim¬ cipio originis non durationis.

[Duos faciat Deos.] Quia cum non diffetent proprietatibus originis, oportet quod dififerent proprietatibus absolutis.

[Principium omnium.] Contra, Non est. Principium Patris. Resp. Lyomnia, supponit pro creaturis.

[Deum vnum praedicari, natura vnius innascibilis Dei.] Quaeritur vnde haec ratio sumitura Resp. Quia impossibile est vnum esse numero. in pluribus, intelligitur, non abinuicem originem habentibus, inter quos vnum sine origine esse necesse est.

[Ex innascibili essentia natus] Essentia pro persona.

[A charybdi & a sylla liberaueris) Charybdis est periculum maris in quo vorago maris naues abforbet, ideo significat haeresim Sabellij personas abforbentem. Sylla erat periculum ab inaequalitate scopulorum, ad quos naue confringuntur, & significat haeresim Arrianam quae ponit inaequalitatem in personis.

[Minus fortasse expresse. ] Haec notula debet poni post capitulum [Hic dici oportet.

[Substantiam] Id est hypostasim. [Ordinem] originis. [Gloriam) essentialis dignitatis,

[Per substantiam tria.] Contra, Non sunt, tres substantiae. Resp. Substantiam accipit prohypostasi, non pro essentia.

TTriplex nuncupatio.] Quia Sabellius de quolibet nomine dicebat tria nomina praedicari nam vnam ponebat personam tribus nominibus. appellatam, vnde Patrem dicebat esse Filium & Spiritum sanctum, & Filium Patrem esse, & Spiritum sanctum esse Patrem & Filium.

[Per consonantiam] Consonantiam vocat vnitatem naturae & voluntatis simul.

[Quia cognominato Spiritu &c. Quia Conuenienter voluit exprimere non tantum conuenientiam naturae, sed & voluntatis quae appropriatur Spiritui sancto.