Quaestio 2

ARTICVLVe An teneamur conformati voluntati Diuina. in forma volendi.

AD primum sic proceditur. 1. Deuter. 10. Iuste quod iustum est persequeris: ergo non sufficit fieri quod Deus praecipit, nisi fiat iuste: ergo ex charitate.

2. Tenemur Deum ex toto corde diligere Deuteron. 6. Diliges Deum tuum &c. Ergo tenemur ei conformati in charitate.

3. Tenemur Deo veraciter obedire: ergo ex bona voluntate: ergo ex charitate

4. Opus praecipitur propter charitatem. 1 Timoth. 1. Finis praecepti est charitas: ergo sitenemur ad conformitatem in opere, multo magis tenemur ad conformitatem in chatitate.

Contra. 1. Qui in articulo necessitatis honorat parentes naturali pietate, non peccat: ergo non tenebatur honorare ex charitate: ergo non tenebatur in forma volendi, siue in ratione.

2. Nullus tenetur nisi ad illud quod est in sua potestate: sed habere charitatem non est in potestate nostra, sed Dei dantis: ergo non tenemur. charitatem habere: ergo nec conformati in forma volendi,

3. Si tenemur conformati in forma volendi ergo quandocumque aliquid non ex charitate volumus, peccamus mortaliter.

4. Si tenemur conformati in forma volendi, ergo peccator cum nunquam conformetur quadiu est in statu peccati, continue peccat mortalirer in omissione.

Respondeo teneri ad conformitatem in forma volendi dupliciter est: vel obligatione conditionali, id est, si quis vult habere mercedem sui operis; & sic quilibet tenetur semper conforma¬ ri in forma volendi: aut obligatione absoluta, ita quod si non conformetur, incurrat offensam & distinguendum est. Quia est conformitas in actu: ad hanc non tenetur quis nisi habita chari tate, & tunc non semper in quolibet actu, sed aliquando pro loco, & tempore & oportunitate: nam sicut quando cogitat articulos, tenetur credere; ita quando actu cogitat Dei bonitacem tenetur diligere. Est etiam conformitas in habitu: ad hanc non tenetur quis directe; sed indirecte: tenetur enim non femper sed quando actu bomtatem Dei recogitat, se ad charitacem Dei praeparare. Ad 1. Iuste quod iustum est &c. Resp. Quamuis iuste, non tamen sequitur ex charitate: quia iustitia specialis quamuis non iustitia generalis, potest esse informis. Vel iuste imtelligitur quantum ad formam operis operati, non operrs operantis.

Ad 2. Tenemur Deum diligere &c. Resp. Praeceptum affirmatiuum est: vnde non obligat nisi pro loco & tempore.

Ad 3. Deo veraciter tenemur obedire. Resp. Veritas dicitur aut secundum quod opponitur falsitati, sic tenemur veraciter obedire, sed hoc potest fieri sine charitate: aut secundum quod opponitur vanitati, & sic non semper tenemur. obedire veraciter obligatione absoluta, sed conditionata: sic autem non potest quis obedire veraciter nisi ex charitate.

Ad 4. Opus praecipitur propter charitatem. Resp. Quamuis opus praecipiatur propter charitatem, non tamen tenetur quis simpliciter ad charitatem sicut ad opus, quia opus est in potestate nestra sed charitas non nisi per modum praeparationis non causalitatis.

Articvlvs II. An teneamur conformati voluntati Diuinae in volito.

AD secundum articulum proceditur sic. 1. Super illud Pfal. Non adhaesit mihi cor prauum, Prauum cor & distortum habet qui non vult id quod Deus vult. sed tenetur quilibet cor non distortum habere: ergo tenetur velle quod Deus vult.

2. Deus non vult nisi quod bonum & iustum est: sed quilibet debet velle quod bonum & iustum est: ergo tenetur velle quod Deus vult.

3. Intellectus discordans a diuino intelligibili non potest esse rectus: ergo nec voluntas discordans a Deo in volito: sed quilibet tenetur rectam voluntatem habere: ergo tenetur a Dei volito non discordare.

Contra. 1. Non facit male filius volendo patrem non mori, quem Deus vult mori: ergo non tenetur illud quod Deus vult velle.

2. Viri sancti frequenter sine peccato, & etiam meritorie volunt contraria: sed impossibile est. contraria volentium vtrumque voluntati diuinae se in volito conformare: ergo ad hoc non tenentur.

3 Nullus tenetur velle quod nescit: sed frequenter nescimus quid Deus velit: ergo non tenemur illud velle.

Iuxta hoc quaeritur an teneamur velle id quod scimus Deum velle.

Videtur quod sic. 1. Dicit enim Augustinus, quod impius est, cui non placet diuina prouidentia: ergo quod Dei prouidentia ordinat tes nemur velle.

2. Non est amitus qui discordat ab amico in licitis & honestis quae scit eum velle, quia idem velle & nolle eadem perfecta amicitia est, secundum Tullium: ergo cum teneamur esse amici Dei tenemur velle quod scimus eum velle.

3. Praeponere voluntatem suam voluntati Diuinae peccatum est, quia hoc est praeponere creaturam creatori: sed hoc facit quicumque sciens quod Deus vult aliquid, nihilominus vult oppositum ergo peccat.

4. Quod possum velle, possum licite facere: fed contrarium eius quod Deus vult, si scio cum velle, non possum licite facere: ergo nec velle.

Contra 1. Ieremiae. 28. Respondit Ieremias also Prophetae, Amen. Et dicit Gloss. Optat fieri quod ille mentitur: ergo volebat contrarium eius quod sciebat velle deum.

2. Nemo tenetur velle sibi subtrahi gratiam Dei, & tamen dum in peccato est, scit deum velie gratiam subtrahi: ergo non tenetur velle quod scit deum velle.

3. Quamuis reuelatus sit alicui casus suus, vel peccatum alterius non tenetur id velle: ergo non tenetur quis velle quicquid scit deum velle.

4. Non teneor velle quod vult Praelatus meus licet sciam eum velle, nisi praecipiat: ergo nec quod vult Deus.

5. Quamuis Deus aliquid consulat, non tamen tenetur quis hoc velle: ergo non quilibet tenetur velle, quod scit Deum velle.

Iuxta hoc quaeritur, an iusta sit semper voluntas quae conformatur in volito voluntati diutnae.

Videtur quod sic. 1. Quia conformari iustitiae est iustum esse: voluntas vero Dei omnis iusta est: ergo &c.

2. Semper est intellectus rectus, qui est conformis in intellecto intellectui diuino: ergo & affectus conformis affectui.

3. Super illud Psal. Exultane iusti Gloss. Rectum cor habet qui vult quod Deus vult: ergo recta est voluntas quae conformatur in volito voluntati Diuiuae.

Contra 1. Dicit Augustinus, quod Deus voluntatem suam bonam implet aliquando per hominum voluntates malas: ergo non semper est bona voluntas hominis consonans in effectu seu in volito voluntati Diuinae.

2. Malus filius volendo patrem mori, quem Deus vult mori, peccat: ergo non semper est usta voluntas conformis in volite voluntati diuinae.

3. Si conformitas in volito faceret voluntatem iustam ergo cum iniuriam passum vindicare velit, volende ille se vindicare, vellet iuste: sed hoc falsum est: ergo primum.

Respondeo ad primum. Duplex est in nobis vofuntas: quaedam sensualitatis, hac non tenemur conformati voluntati diuinae nec in volito, nec alio modo: quaedam rationis, & haec duplex: quaedam determinata ad vnum, vt voluntas naturalis, & secundum hanc non tenemur conformari in volito, quia non possumus: alia voluntas inde terminata, vt voluntas deliberatiua, & haec est duplex: quaedam conditionata, hac item non tenemur, nec ei volendo conditionalite contrarium discordamus, quia hoc non est velle simpliciter: quaedam absoluta, hac tenemur conformati in volito, sed non in quocumque. Aut enim ignotum est nobis, & tunc non tenemur illud velle: aut est nobis notum, & tunc distinguendum: est enim aliquid a Deo volitum dupliciter: aut simpliciter & absolute, aut non: illud quod Deus non vult simpliciter & absolute, vt sententiam comminationis quam aliquado mutat, quando merita mutantur, non tene mur velle: illud vero quod Deus vult absolute aut congruit nobis velle, aut non: aliquando enim, secundum Augustinum, aliquid vuli Deus quod non congruit nos velle, vt patrem meum mori: aliquando congruit vni velle aliquid, quod non congruit alteri. Ideoque quod Deus vult & congruit nobis, bonum est in se & bonum est nobis, vnde Deus vult nos velle, & ideo tenemur illud velle. Illud vero quod non congruit nobis, quamuis sit bonum in se, non tamen quoad nos, ideo non vult Deus nos id velle; vnde non tenemur velle (illud. Unde super illud Psal. Rectos decet collaudatio Gloss. Congruit vt quod Deus vult te velle, tu velis. Quidam tamen simpliciter dicunt quod tene mur velle absolute quicquid scimus Deum velle, sed conditionaliter possumus contrarium velle: secundum hos tenetur aliquis velle sub stractionem gratiae, & carentiam visionis Dei, & huiusmodi: quod non videtur probabile. Unde dicendum vt prius, quia illud quod vult Deus aut congruit nobis velle, aut non: si sic debe mus illud velle posito quod sciamus: si non non.

Ad 1. Cor distortum habet qui non vult quod Deus vult. Resp. Hoc intelligitur de eo quod Deus vult ipsum velle, non de eo quod vult simpliciter.

Ad 2. Quilibet tenetur velle &c. Resp. Velle omne quod bonum & iustum est, dupliciter potest intelligi: vel quod iustum est in se, sic non tenetur quilibet, non enim tenetur latro velle se damnatri a Iudice: vel quod iustum est cum velle, sic tenetur

Ad 3. De intellectu. Resp. Non est simile quia intellectus rectitudo consistit in adaequa tione ad rem intellectam consideratam in se: sed rectitudo voluntatis in ordine ad finem, qui or do quia potest manere in contrario volito, ideo potest etiam manere rectitudo in voluntate contrarij.

Ad secundam quaest. Resp. Duplex est conformitas: quaedam plena & perfecta, quae est coformitas vniuersalis in omnibus secundum quatuor genera causarum: scilicet in volendo quod Deus vult, & haec est conformitas secundum rationem cause materialis: & in volendo vt vult & haec est conformitas secundum rationem causae formalis: & in volendo quod scimus ipsum velle, & haec est conformitas in ratione causae efficientis: & in volendo ad quod vult, & haec conformitas secundum rationem causae finalis Quaedam vero est conformitas semiplena, scilicet in volendo quod scimus eum velle, & ad quod vult. Prima est supererogationis, & ad hanc in via non tenemur: secunda necessitatis, & ad hanc aliquando tenemur.

Ad 1. Impius est cui non placet Diuina prouidentia. Resp. Hoc intelligitur de prouidentia efficiente, non permittente. Vel in vniuersali non in quolibet casu particulari. Vel per se, id est de re prouisa, inquantum prouisa, non secundum id quod est,

Ad 2. Non est amicus &c. Resp. Hoc verum est de concordia in ijs quaecumque vnus amicus vult alterum velle: non in ijs quaecumque vult ipse.

Ad 3. Praeponere voluntatem suam &c. Resp. Velle aliud quam Deus velit, non est praepone re: sed velle aliud quam Deus vult nos velle: vult autem nos velle quaecumque vult, quorum appetitio non est contraria naturae, vt malorum poenae; vel rationi rectae, vt malorum culpae; vel quae culpam immediate consequuntur, ] vt gratiae subtractio, naturae vulneratio, separatio a Deo.

Ad 4. Quod possum velle &c. Resp. Sicut licite possum velle contrarium eius quod Deus vult, non tamen contrarium eius quod vult me velle, ita & facere: vnde & licet praeuideam mortem patris mei, licet tamen mihi pro eius sanitate quicquid possum facere

Ad 1. in contrarium de Ieremia. Resp. Hoc volendo volebat quidem contrarium eius quod Deus volebat, sed non contrarium eius quod Deus volebat cum velle. Vel Deus volebat illud non simpliciter sed sub conditione, nisi poeniterent

Ad 2. Nemo tenetur velle sibi subtrahi gra tiam &c. Resp. Hoc vult Deus non efficiendo, sed permittendo. Vel non vult hoc quantum in se est, sed propter meritum hominis

Ad 3. De casu reuelato &c. Resp. Huiusme di non cadunt sub voluntate diuina efficiente, sed permittente: vnde non tenetur ea quis velle.

Ad 4. Non teneor velle quod vult Praelatus meus. Resp. Teneor velle quod ipse vult praecise me velle, sed non quod vult simpliciter: sed quia huiusmodi eius voluntas non innotescit mihi nisi per praeceptum, ideo non teneor velle nisi eo praecipiente.

Ad 5. De consilio. Resp. Deus non vult simpliciter & praecise nos illud velle, sed vult voluntate antecedente: voluntate signi, non voluntate beneplaciti.

Ad tertiam quaest. Resp. Conformitas voluntatis nostrae ad voluntatem Diuinam consistit in simili proportione vel habitudine ad volitum: aut ergo quoad materiam voliti tantum, aut etiam quoad formam actus volendi: prima conformitas non facit voluntatem iustam, sed secunda.

Ad 1. Conformari iustitiae &c. Resp. Hoc verum quando est conformitas non tantum materialis in volito, sed etiam formalis in modo, iuste quod iustum est exequendo,

Ad 2. De intellectu. Resp. Non est simile, quia intellectus rectificatur ex adaequatione ad rem intellectuam, sed voluntas ex ordine ad fine.

Ad 3. Rectum cor habet qui vult quod vult Deus. Resp. Hoc intelligendum est de eo quivult quando Deus vult cum velle. Vel, rectum cor habot quoad hoc, non tamen simpliciter.