Distinctio 47

Quod autem in fine huius capituli usurarii ordinari prohibentur, inde est, quia usuram exercentes cupididati deseruire probantur; cupidi autem ab Apostolo ordinari prohibentur, quia tales facile a iusto deuiarent.

Unde in canonibus Apostolorum, [c. 44.] legitur:

Episcopus aut presbiter aut diaconus usuras a debitoribus exigens, aut desmat, aut certe deponatur.

Item ex Concilio Niceno, [c.] 17. Quoniam multi sub regula constituti auaritiam et turpia lucra sectantur, oblitique diuinae scripturae, dicentis: „Qui pecuniam suam non dedit ad usuram,“ mutuumdantes centesimas exigunt: iuste censuit sancta et magna sinodus, ut, si quis inuentus fuerit post hanc diffinitionem usuras accipiens, aut aliquam adinuentionem uel quolibet modo negotia transigens, aut emiolia, id est sescupla exigens, uel aliquid tale prorsus excogitansturpis lucri gratia, deiciatur a clero et alienus existata regula.

Hinc etiam Gregorius in lib. XIX. Moralium, parte IV c. 35. de dilectoribus seculi scribit, dicens:

Omnes huius seculi dilectores in terrenis rebus fortes sunt, in celestibus debiles. Nam pro temporali gloria usque ad mortem desudare appetunt, et pro spe perpetua nec parum quidem in labore subsistunt; pro terrenis lucris quaslibet iniurias tollerant, et pro celesti mercede uel tenuissimi uerbi ferre contumelias recusant; terreno iudici toto etiam die assistere fortes sunt, in oratione uero coram Domino uelunius horae momento lassantur; sepe nuditatem, deiectionem, famem pro acquirendis diuitiis atque honoribus tollerant,et earum rerum se per abstinentiam cruciant, ad quas adipiscendas festinant; superna autem laboriose querere tanto magis dissimulant, quanto ea tardius putant retribui.

§. 1. Hi itaque quasi aliarum arborum more deorsum uasti sunt, sursum augusti, quia fortes in inferiorasubsistunt, sed ad superiora deficiunt. At contra ex qualitatepalmarum designatur proficiens uita iustorum, qui nequauam sunt in terrenis desideriis fortes et in celestibusebiles, sed longius atque distantius studiosos se Deo exhibent, quam seculo fuisse meminerint.

§. 2. Nam cum quibusdam per predicatorem nostrum dicitur; „Humanum dico propter infirmitatem carnis uestrae. Sicut enim exhibuistis membra uestra seruire inmundiciae et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc, exhibete membra uestra seruire iusticiae in sanctificationem eorum proculdubio infirmitati condescenditur, ac si eis apertius diceretur: Si nequaquam amplius potestis, saltem tales estote in fructu bonorum operum, quales fuistis dudum in actione uiciorum, ne debiliores uos habeat sancta libertas aeris, quos in carne ualidos habuit usus terrenae uoluptatis.

Item Gregorius ciuibus Neapolim, [lib. VIII. epist. 40.] De Petro insuper ad nos peruenisse cognoscite, quia solidos dederit ad usuras. Quod uos oportet cum omni subtilitate perquirere, et si ita constiterit, aliumeligite,et ab huiusmodi persona uos suspendite sine mora.Nam nos amatoribus usurarum nulla ratione manus inponi-mus. Si uero subtili habita inquisitione hoc falsum esseputaueritis, (quia persona eius nobis ignota est, et utrum ita sit de simplicitate s, quod ad nos perlatum est, ignoramus), cum decreto a uobis facto ad nos eum uenire necesse est, ut uitam moresque ipsius sollicitius requirentessensum quoque pariter agnoscamus, ut, si huic iudicio aptus extiterit, uestra in eum (adiuuante Domino) desideria coripleamus.

Item ex Concilio Elibertano, [c. 20.] Si quis clericorum detectus fuerit usuras accipere, placuit degradari et abstinere.

Item Leo Episcopus [Anatolio Episcopo Constantinopol., epist. LI.] Virum catholicum et precipue Domini sacerdotem sicut nullo errore inplicari, ita nulla oportet cupiditate uiolari, dicente sancta scriptura; „Post concupiscentias tuas non eas.“ Mens etiam potentiae auidanec abstinere nouit uetitis, nec gaudere concessis, nec pietati adhibere consensum.

Item Gregorius, [1. VII. epist. 100.] Bonorum auctori inherere aliter non ualemus, nisi cupiditatem a nobis (que omnium malorum radix est)abscidamus.

Item Ambrosius [Serm. LXXXI.] de eo, quod scriptum est in euangelio: „Hominis? cuiusdam diuitis fructus uberes agere attulit. Sicut hi, qui per insaniam mente translati sunt, non iam res ipsas, sed passionis suae fantasias uident, ita etiammens auari semel uinculis cupiditatis astricta semper aurum, semper argentum uidet, semper redditus computat,gratius aurum intuetur quam solem; ipsa eius oratio et supplicatio ad Dominum aurum querit.

Et post pauca: §. 1. Interdum etiam usurae arte nequissima ex ipso auroaurum nascitur. Sed nec Sacietas unquam, nec finis aderit cupiditati.

Et infra: §. 2. Sed ait: quid inius-tum est, si cum aliena non inuadam, propria diligentiusseruo? O inpudens dictu! Propria dicis? que? ex quibus reconditis in hunc mundum detulisti? Quando in hancingressus es lucem, quando de uentre matris existi, quibusqueso facultatibus quibusque subsidiis stipatus ingressus es?

Et post pauca: §. 3. Proprium nemo dicat, qtiod est commune, plus quam sufficeret sumptum et uiolenterobtentum est.

Et infra: §.4. Numquid iniquus est Deus,ut nobis non equaliter distribuat uitae subsidia, ut tu quidem esses affluens et habundans, aliis uero deesset etegerent? an idcirco magis, quia et tibi uoluit benignitatissuae experimenta conferre, et alium per uirtutem patientiae coronare? Tu uero susceptis muneribus Dei, et in sinum tuum redactis, nichil te putas agere iniquum, si tam multorum uitae subsidia solus obtineas? Quis enim tam iniustus, tam auarus, quam qui multorum alimenta suumnon usum, sed habundantiam et delicias facit? Neque enimminus est criminis habenti tollere, quam, cum possis et habundas, indigentibus denegare. Esurientium panis est, uem tu detines; nudorum indumentum est, quod tu recluis; miserorum redemptio est et absolutio pecunia, quam tu in terra defodis. Tantorum te ergo scias inuaderebona, quantis possis prestare quod uelis.

Necesse est etiam, vt ille, quiordinandus est, „suae domui sit bene prepositus, id est, si inlaicali habitu uxorem habuerit P uel filios, a uiciis ad uirtutumstudia et uerbo et exemplo prouocet, ut quod postea precepturusest populis, prius exigat a domesticis. Unde Apostolus Ephesiis scribit, ut uxores suas sicut sua corpora diligant, et filios suosnon ad iracundiam prouocent, sed enutriant illos in omni disciplina et correctione Domini. Unde cum adi Timotheum scribens, dixisset: ,,suae domui bene prepositum,“ statim subiunxit:,,habentem sibi subditos filios in omni castitate, non" in accusatione luxuriae. Non enim talium cohabitator frontem habetalios redarguendi Unde de B. Iob legitur, quod pro filiissuis cotidiana Deo offerebat sacrificia, offerrens olocausta persingulos, quos tanta karitatis perfectione in unum constrinxit, utquisque eorum in suo die conuiuium fratribus pararet, o£ad epulandum secum tres sorores suas pariter inuitaret. Quodquia Heli facere dissimulauit, ac falsa pietate superatus filiosdelinquentes ferire noluit, (sicut in libro Regum legitur) apuddistrictum iudicem semetipsum cum filiis crudeli dampnationepercussit, unde ei diuina uoce dicitur: „ Honorasti filios tuosplus, quam met Hinc etiam Dauid erga filios bonitatem,non disciplinae seueritatem exercens, eorum iuuentutem experimento didicit perniciosam, quorum puericiam uaga licentiapermisit esse uolupiuosam. Unus quippe eorum sororem suamstupro corrumpens, a fratre eius, Absalone uidelicet, interepulas, quas fratribus suis fraudulenter parauerat, obtruncatusest. Absalon uero, postquam ueniam a patre obtinuit, regnoillum expulit; ad concubinas eius ingressus est; demum perinuia deserti patrem persequens, quercui inhesit, atque itasuspensus interiit. Hinc etiam Paulus ad Timotheum scribit,dicens: „ Qui suorum et maxime domesticorum curam non habet,fidem negauit ei est infideli deterior. Iure ergo, qui domui suaepreesse nescit in episcopum ordinari prohibetur, quia qui in reminima, eZ de qua sibi familiarior debet curainesse, fidelisnon est, quomodo in ecclesia Dei (ubi tot sunt et alieni) sollicitamdiligentiam exhibebit? Unde Ieronimus: „Non enimiustus polluitur ex uiciis filiorum, sed libertas ab Apostolo ecclesiae principi reseruatur, ut talis fiat, qui non timeat propteruicia liberorum extraneos reprehenderet

§. 1. Quod tunc fiet, si non erit quod sibi inputetur. Cum enim gressus hominis a Domino dirigantur nec sint in homine uiae eius, corripere quidem potest, corrigere autem non ualet; pulsare potest, non aperire, manus conpri-mere, non animum mutare.

Unde Augustinus ad Vincentium Donatistam [epist. CXXXVII.]:

Quantumlibet uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo; nec mihi arrogare audeo , ut domus mea melior sit quam archa Noe, ubi tamen inter octo homines unus reprobus inuentus est, aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: „Eice ancillam etfilium eius,“ aut melior sit quam domus Ysaac, cui de duobus geminis dictum est: „Iacob dilexi, Esau autemodio habui.“

§. i. Simpliciter autem fateor karitati uestrae coram Domino Deo nostro, qui testis est super animam meam, ex quo Deo seruire cepi, quoniam difficile sum expertus meliores quam qui in monasteriis profecerunt ita non sum expertus peiores quam qui in monasteriis defecerunt.

Item Cipriano, Cornelius Papa Quod ad nos adtinet, conscientiae nostrae conuenit, frater, dare operam, ne quis culpa nostra de ecclesia pereat; si autem quis ultro et crimine suo perierit, et penitenciam agere atque ad ecclesiam redire noluerit, nos iniudicii die inculpatos futuros credimus, qui eorum consulimus sanitati; illos solos in penis remansuros, qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec mouere nos debent conuicia perditorum, quo minus a uia recta, et a certa regula non recedamus, quam et Apostolus instruit,dicens: „Si hominibus placerem, Christi seruus nonessem.“