Quaestio 1

Quod uero auctoritate illius priuilegii decimas sibi ex integro clerici uendicare non ualeant, hinc probatur, quia decimae iuxta decreta sanctorum Patrum quadripertito diuiduntur, quarum una pars episcopis, secunda clericis, tercia fabricis restaurandis, quarta uero pauperibus est assignata. Decreta uero sanctorum canonum neminem magis quam Apostolicum seruare oportet.

Unde Gelasius Papa ait [in epistola ad Episcopos Dardaniae]:

Item Leo Papa [epist. IV. Episcopis Siciliae]. Diuinis preceptis et apostolicis monitis incitamur ut proomnium ecclesiarum statu inpigro uigilemus affectu, ac, siquid umquam reprehensioni inuenitur obnoxium, aut ab ignorantiae inpericia, aut a presumptionis usurpatione reuocemus. Ammonente enim diuinae uocis in-perio, quo beatissimus apostolus trina repetitione smisticis sanctionibus inbuitur, ut Christi oues qui Christumdiligit pascat, ipsius sedis, cui per habundantiam diuinaegratiae presumus, reuerentia cohartamur, ut periculumdesidiae, quantum possumus, declinemus, ne professiosummi Apostoli, qua se amatorem Domini testatus est, non inueniatur in nobis, quia qui negligenter pascittociens conmendatum dominicum gregem conuincitur summum non amare pastorem.

Idem Anatholio Episcopo , [epist. LI.] Que ad perpetuam generaliter ordinata sunt utilitatem nulla conmutatione uarientur, nec ad priuatum trahantur commodum que ad bonum sunt conmune prefixa, sedmanentibus terminis, quos constituerunt Patres, nemoiniuste usurpet alienum, sed intra fines proprios atquelegitimos, prout quisque ualuerit, in latitudine se exerceat karitatis.

Item Hilarius Papa [in Sinodo Romana, c. i.] Nulli fas sit sine status sui periculo uel diuinas constitutiones, uel apostolicae sedis decreta temerare, quia nos, qui potentissimi sacerdotis amministramus offitia, talistransgressionum culpa respiciet, si in causis Dei desides fuerimus inuenti, quia meminimus, quod timere debemus, qualiter conminetur Deus negligentiae sacerdotum. Siquidem maiori reatu delinquit qui pociori honorefruitur, et grauiora facit uicia peccatorum sublimitaspeccantium.

Item Damasus Papa. Violatores canonum uoluntarie grauiter a sanctis Patribus iudicantur, et a sancto Spiritu (instinctu cuius acdono dictati sunt) dampnantur, quoniam blasphemareSpiritum sanctum non incongrue uidentur qui contra eosdemsacros canones non necessitate conpulsi, sed libenter, utpremissum est, aliquid aut proterue agunt, aut loquipresumunt, aut facere uolentibus sponte consentiunt.Talis enim pre sumptio manifeste unum genus est blasphemantium Spiritum sanctum, quoniam, ut iam prelibatumest, contra eum agit, cuius nisu et gratia sancti canones editi sunt.

Item Urbanus Papa. Sunt quidam dicentes, Romano Pontifici semper licuisse nouas condere leges. Quod et nos non solum non negamus, sed etiam ualde affirmamus. Sciendum uero summopereest, quia inde nouas leges condere potest, unde Euangelistaealiquid nequaquam dixerunt. Ubi uero aperte Dominus, uel eius Apostoli, et eos sequentes sancti Patres sententialiter aliquid diffinierunt, ibi non nouam legem RomanusPontifex dare, sed pocius quod predicatum est usque adanimam et sanguinem confirmare debet. Si enim quoddocuerunt Apostoli et Prophetae destruere (quod absit)niteretur, non sentenciam dare, sed magis errare conuincere-tur. Sed hoc procul sit ab eis, qui semper Domini ecclesiam contra luporum insidias optime custodierunt.

Item Zosimus Papa. Contra Patrum statuta concedere aliquid uel mutare nec huius quidem sedis potest auctoritas. Apud nos enim inconuulsis radicibus uiuit antiquitas, cui decreta Patrum sanxere reuerentiam.

Item Marcellinus Papa , [epist. II.] Omne, quod inreprehensibile est, catholica defendit ecclesia.

Et infra: §. i. Iniustum iudicium etdiffinitio iniusta, regio metu uel iussu a iudicibus ordinata, non ualeat. Nequaquam quod contra euangelicam, uel propheticam, uel apostolicam doctrinam constitutionemue eorum, siue sanctorum Patrum actum fuerit, stabit, et quod ab infidelibus uel hereticis factum fuerit omnino cassabitur.

Item Hormisda Papa [Episcopis Hispaniae]. Prima salus est rectae fidei regulam custodire, et a constitutis Patrum nullatenus deuiare.

Item Pelagius Childiberto Regi. Satagendum est, ut pro auferendo suscipionis scandalo obsequium confessionis nostrae legibus ministremus, quibus nos etiam subditos esse sacrae scripturae precipiunt.Veniens etenim Rufinus uir magnificus, legatus excellentiae uestrae, confidenter a nobis, ut decuit, postulauit, quatinus uobis aut beatae recordationis Leonis Papae thomuma nobis per omnia conseruari significare debuissemus, aut propriis uerbis nostrae confessionem fidei destinare.Et primam quidem petitionis eius partem, quia facilior fuit, mox, ut dixit, inpleuimus, meque in omnibus Presulis thomum pro catholicae fidei assertione conscriptum, Deopropicio, custodire manus nostrae ad uos professione signi-ficauimus . Ut autem deinceps nullius (quod absit) suspicionis resideret occasio, etiam illam aliam partem, quammemoratus uir illustris ammonuit, facere maturaui, scilicet propriis uerbis confessionem fidei, quam tenemus, exposui.

Item Adrianus Papa [in Capitulis, c. ult.] Generali decreto constituimus, ut execrandum anathema fiat, et ueluti preuaricator fidei catholicae semperapud Deum reus existat, quicumque regum, seu episcoporum, uel potentum deinceps Romanorum Pontificum decretorum censuram in quoquam crediderit uel permiserit uiolandam.

Item Damasus Papa, Stephano Archiepiscopo. Omnia decretalia cunctorum predecessorum nostrorum constituta, que de ecclesiasticis ordinibus et canonum promulgata sunt disciplinis, ita ab omnibus episcopis, ac sacerdotibus generaliter custodiri debere mandamus, ut si quid in illa conmiserint, ueniam sibi honoris deinceps nouerint denegari.

Item Gregorius [lib. II. ep. 7. ad Iohannem Episcopum]. Hec consona sanctis Patribus diffinitione sanccimus, ut qui sacris canonibus obedire nescit nec sacris ministrare, uel conmunionem capere sit dignus altaribus .

Item ex Concilio Calcedonensi, [c. i.] A sanctis Patribus in unaquaque Sinodo usque nunc prolatas regulas tenere statuimus.

Item Gregorius ad Montanum et Thomam , [lib. V. epist. 12.] Iusticiae ac rationis ordo suadet, ut qui sua a successoribus desiderat mandata seruari decessoris sui procul-dubio uoluntatem et statuta custodiat.

Item Leo 7 F.. Ideo permittente Domino pastores hominum sumus effecti, ut quod Patres nostri siue in sanctis canonibus siuein mundanis affixere legibus excedere minime debeamus.Contra eorum quippe saluberrima agimus instituta, siquod ipsi diuino statuerunt consulto intactum nonconseruamus.

Si ergo primam sedem statuta conciliorum pre omnibus seruare oportet, s/ pro statu omnium ecclesiarum necesse est illam inpigro uigilare affectu; si ea, que a Romanis Pontificibus decreta sunt, ab omnibus seruari conuenit; si illi, nesciunt sacris canonibus obedire, altaribus ministrare non debent: patet, contra statuta sanctorum canonum, quibus status ecclesiarum uel confundantur uel perturbantur, priuilegia ab Apostolico concedi non debent.

§. i. iifos ita respondetur: Sacrosancta Romana ecclesia ius et auctoritatem sacriscanonibus inpertit , sed non eis alligatur. Habet enim iuscondendi canones , utpote que caput et cardo est omnium ecclesiarum, a cuius regula dissentire nemini licet. Ita ergo canonibus auctoritatem prestat, ut se ipsam non subiciat eis. Sed sicutChristus , qui legem dedit, ipsam legem carnaliter inpleuit, Octauadie circumcisus , quadragesimo die cum hostiis in templo presentatus, ut in se ipso eam sanctificaret, postea uero, ut sedominum legis ostenderet, contra litteram legis leprosum tangendo mundauit, Apostolos quoque contra litteram sabbatiper sata pretergredientes, spicas uellentes et confricantes manibus suis, probabili exemplo Dauid, circumcisionis , et templiexcusauit, dicens: , , Non legistis, quid fecerit Abimelech, quandouenit ad eum Dauid, et dedit ei panes proposicionis, de quibusnon licebat edere, nisi solis sacerdotibus, et comedit ipse et puerieiusf Item Octaua die secundum legem puer circumciditur, et uos in sabbato circumciditis hominem. Item, cum iuge holocaustum ex lege offeratur, cum masculus quadragesimo S, femina uero octuagesimo die ab ortu suae natiuitatis secundumlegis inperium in templum cum hostiis presentaretur, unde sacerdotes hostias offerentes in templo litteram sabbati soluunt, et sinecrimine sunt: tunc filius hominis multo magis ualet soluere litteram legis, qui est dominus etiam sabbati. Hinc etiam de eo dicitur : , , Erat /esus docens, tamquam potestatem habens, id est tamquam dominus legis, addens moralibus ea, que deerantad perfectionem, umbram figuralium in lucem spiritualis intelligentiae conmutans, non tamquam scribae eorum, qui littera legisastricti non audebant aliquid addere uel conmutare. Sic etsummae sedis Pontifices canonibus a se siue ab aliis suaauctoritate conditis reuerentiam exhibent, et eis se humiliando ipsos custodiunt, ut aliis obseruandos exhibeant. Nonnumquam ueroseu iubendo, seu diffiniendo, seu decernendo seu aliter agendo, se decretorum dominos et conditores esse ostendunt. In premissis ergo capitulis aliis inponitur necessitas obsequendi: summisuero Pontificibus ostenditur inesse auctoritas obseruandi, ut a se tradita obseruando aliis non contempnenda demonstrent, exemploChristi, qui sacramenta, que ecclesiae seruanda mandauit, pri-mum in se ipso suscepit, ut ea in se ipso sanctificaret. Oportet ergo primam sedem, ut diximus, obseruare ea, que mandauit decernendo, non necessitate obsequendi , sed auctoritate inpertiendi. Licet itaque sibi contra generalia decreta specialia priuilegia indulgere, et speciali beneficio concedere quod generali prohibetur decreto.

§. 2. Quamquam si decretorum intentionemdiligenter aduertamus , nequaquam contra sanctorum canonumauctoritatem aliquid concedere inueniantur h Sacri siquidemcanones ita aliquid constituunt, ut suae interpretationis auctoritatem sanctae Romanae ecclesiae reseruent. Ipsi namque solicanones ualent interpretari, qui ius condendi eos habent. Undein nonnullis capitulis conciliorum, cum aliquid obseruandumdecernitur, statim subinfertur: „Nisi auctoritas Romanae ecclesiae inperauerit aliter, uel: , , saluo tamen in omnibus iure sanctae Romanae ecclesiae , “ uel: „salua tamen in omnibus apostolica auctoritate. Quecumque ergo de decimis uel quibuslibetecclesiasticis negociis sacris canonibus diffiniuntur , intelligendasunt necessario seruari, nisi auctoritas Romanae ecclesiae aliterfieri mandauerit uel permiserit. Cum ergo aliqua priuilegia abApostolico aliquibus conceduntur, etsi contra generalem legemaliquid sonare uideantur, non tamen contra ipsam aliquid concedere intelliguntur, cum ipsius legis auctoritate priuilegia singulorum penes matrem omnium ecclesiarum reseruentur . Neque enim priuilegia aliquibus concederentur, si preter generalemlegem nulli aliquid speciale indulgeretur. Priuilegia namquedicuntur quasi priuata legia , eo quod priuatam legem singulis generent. Quam distinctionem Gregorius innuens ait : , , Si hoc neque consuetudine generali neque priuilegio uendicas, restat te usurpasse quod fecisti.

§. 3, Item Ieronimus in expositione Ionae [ad c. 1.]: „ Priuilegia singulorum non possuntlegem facere conmunemP

§. 4. Valet ergo, ut ex premissis colligitur, sancta Romana ecclesia quoslibet suis priuilegiis munire, et extra generalia decreta quedam speciali beneficio indulgere, considerata tamen rationis equitate, ut que mater iusticiae est innullo ab ea dissentire inueniatur, ut priuilegia uidelicet, que obreligionis, uel necessitatis, uel exhibiti obsequii gratiam conceduntur, neminem releuando ita diuitem faciant, ut, multorum detrimenta non circumspiciendo, in paupertatis miseriam nonnullosdeiciant; illud P Apostoli ad memoriam reuocantes, quod adChorinthios scribens ait : „Non enim uolumus, ut aliis sit remissio, uobis autem tribulatio .“ Cui sacra lex principum concordans ait: „ Rescripta contra ius elicita ab omnibus iudicibusprecipimus refutari, nisi forte aliquid est, quod non ledat aliumet prosit petenti, uel crimen supplicantibus indulgeat.

§. 5. Itemconstitutio inperatoris ad populum : „ Nec dampnosa fisco, neciuri contraria postulari oportet.

§. 6. Clerici ergo huius baptis-malis ecclesiae priuilegii auctoritate muniti, suae diocesis decima sex integro sibi uendicare ualent, nisi forte summa necessitate episcopi cogantur ad quartam suam accipiendam, et illi superhabun-dare monstrentur.