Quaestio 3
QUESTIO 3
Tertio queritur, an ex mulieris confessione iste sit condem-pnandus? In quo primum uidendum est, an mulier sacerdotem accusare ualeat ? Quod sacris canonibus omnino uidetur esse prohibitum. Generaliter enim statutum est ex decretis FabianiPapae, ut sacerdotes Domini non accusent, nec in eos 'testifi-centur, qui sui ordinis non sunt, nec esse possunt. Mulieresautem non solum ad sacerdotium, sed nec etiam ad diaconatumprouehi possunt, unde nec sacerdotes accusare, nec in eos testificari ualent. Legibus quoque cautum est, ut ob uerecundiam suisexus mulier apud pretorem pro alio non intercedat, nisi fortesuas uel suorum iniurias persequH maluerit . Hec autem, quenec suas, nec suorum iniurias persequitur , ad hanc accusationemadmitti non debet.
§. i. Econtra qui iudicis personam gerereualet ab accusatoris offitio non remouetur. Mulieres autem inueteri testamento populum iudicasse, quicumque librum Iudicum legerit ignorare non poterit . Non itaque ab accusatione re-moueri possunt quas etiam iudicis personam frequenter gessisseconstat, nec ulla serie diuinarum scripturarum ab accusationeprohibentur.
§. 2. His ita respondetur: In ueteri lege multapermittebantur, que hodie perfectione gratiae abolita sunt. Cumenim mulieribus permitteretur populum iudicare , hodie pro peccato, quod mulier induxit, ab Apostolo eis indicitur uerecundari , uiro subditas esse, in signum subieciionis uelatum caput habere.Que ergo his omnibus uiro subiecta ostenditur, cui pro aliopostulare non conceditur, ad accusationem admittenda non uidetur.
§. 3. Econtra, quamquam passim et indifferenter ad accusationem mulier non admittatur, sunt tamen quedam crimina, quorum accusationem mulier subire non prohibetur.
Caput 1
De crimine, ?nod publicorum fuerit iudiciorum, mulieri accusare non permittitur, nm certis ex causis, id est si suam suorumque iniuriam persequatur, secundum antiqui iuris statuta tantum, de quibus specialiter eis concessum est, non exacta subscriptione. Unde aditus preses prouinciae in primis examinabit, an tale sit crimen, cnms accusationem mulier subire non prohibetur “ a,
Caput 2
Item in libro Digestorum, Paulus lib. II. de adulteriis, [tit. de testibus, 1. 18.] „Ex eo, gwod prohibet lex Iulia de adulteriis testimonium dicere condempnatam mulierem, colligitur etiam mulieres ZesZZ- monium dicendi in iudicio ius habereP Item de accusationibus et inscriptionibus, Z. i.: §. 1. „Non est permissum mulieri publico iudicio quemquam reum facere, nm scilicet parentumliberorumque, e patroni et patronae, eZ eorum filii filiaeue , nepotis neptisue mortem exequaturP
Caput 3
Paulus lib. I. de adulteriis 23 a. Certis de causis concessa est mulieribus publica accusatio , ueluti si mortem exequantur eorum eorumque, in quos ex lege testimonium publicorum inuiiae non dican.
§. 1. Idem et in lege Cornelia testamentaria senatus statuit; sed etde testamento paterni liberti uel materni mulieribus publico iudicio dicerepermissum est.
§. 2. Pupillis ex consilio ZnZo- rum patris mortem, item pupillae aui sui mortem exequi', concessum est lege testamentaria. iVam de patris quidem testamentopupillis agere dZwws Vespasianus permisit. Sed etsi non exhibeantur tabulae, per interdictum possunt experiri .“ Codicequi accusare possunt neZ non, Zdm Augustuss Dioni- sZo:tfaor Zna, se consobrini sui necem uindicandam existimat, adeat presidem prouinciae .“ Digestis ad Zeem luliam maiestatis, [lege 8., ] Papinianus Ze&ro 12. Responsorum:
Dictum
Caput 4
Zesae maiestatis, et publicorum iudiciorum, et symoniae accusatio equaliter proponatur.
Sane quisquis hanc sanctam et uenerandam antistitis sedem pecuniae interuentu subisse, aut si quis, ut alterumordinaret uel eligeret, aliquid accepisse detegitur, ad instarpublici criminis et lesae maiestatis accusatione proposita, aradu sacerdotis retrahatur. Nec hoc solum deincepsonore priuari, sed perpetuae quoque infamiae dampnaridecernimus, ut facinus quos par coinquinat et equat, utrosque similis pena comitetur.
Dictum
Cum autem sacris canonibus accusationes om-nino submoueantur, /tfas leges seculi non asciscunt, 0 diuerso uidentur\admittendae que legibus seculi non prohibentur. Verumhoc non infertur. Quicumque enim clericorum nuptias sacriscanonibus contrahere prohibentur, eZ legibus inperatorum. Nonautem consequenter omnium copulam leges admittunt, quorumconiunctionem sacri canones 59 non prohibent; legibus enim soZZ cantores et lectores, canonibus autem etiam acoliti uxores ducerepossunt. Quamuis igitur sacris canonibus submoueantur accusationes, quas leges seculi non asciscunt, non ideo consequenterrecipiuntur quascumque leges principum admittunt.
§. 1. «Sed(sZcnZ circa huius operis initium premissum est) tociens legibusinperatorum in ecclesiasticis negociis utendum est, quociens sacriscanonibus obuiare non inueniuntur. Unde aut specialiter sacriscanonibus mulier ab accusatione lesae maiestatis et symoniae ostendatur prohibita, aut premissis rationibus ad huius cemodi accusationem admittenda probatur.
§. . iVec quisquamdistinguere querat, ad aliorum, non ad sacerdotum accusationem in hoc casu symoniae mulieres esse admittendas. Cum enim generaliter legibus hoc eis permissum inueniatur, nisi quis specialiter aliqua lege hoc prohibitum ostenderit , eius distinctio locum non habebit. Verum, cum contra regulas generales quedam crimina specialiter excepta sint, in quibus mulieri accusare permittitur, inter que fornicatio non numeratur, patet, quod huius accusatio duppliciter \infirmatur, et quia fornicationis crimen intendit, et quia, dum de se confitetur, super alienum crimen ei credi non oportet.
