Quaestio 2

Nunc queritur, an purgato uicio rapinoie raptor in uxorem possit raptam accipere ? Quorum coniunctio auctoritatesanctorum canonum penitus prohibetur.

Legitur namque in Concilio Calcedonensi c. 27. ;

Eos, qui rapiunt puellas siue mulieres sub nomine simul habitandi, cooperantes, aut conniuentes raptoribus,decreuit sancta sinodus, ut, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si uero laici, anathematizentur.

Item Simacus [epistola ad Cesarium, c. 3.] Raptores igitur uiduarum uel uirginum ob inmanitatem tanti facinoris detestamur; illos uehementius persequendo, qui sacras uirgines, uel uolentes uel inuitas, matrimonio suo sociare temptauerint. Quos pro tamnefandissimi criminis atrocitate a communione suspendiprecipimus.

Item Iouinianus Inp. Codicis lib. I. tit. de Episcopis et Clericis . Si quis non dicam rapere, sed attemptare tantummodomatrimonii iungendi causa sacratissimas uirgines aususfuerit, capitali pena feriatur.

Item ex Concilio Cabilonensi. De puellis raptis, necdum desponsatis, in Calcedonensi concilio scriptum est, eos, qui rapiunt puellas sub nomine simul habitandi, cooperantes et conniuentesraptoribus, decreuit sancta sinodus, ut, si quidem clericisunt, decidant a proprio gradu; si uero laici, excommunizentur. Quibus uerbis datur intelligi, qualiter huiusmali auctores dampnandi sunt, quando participes consilii et conniuentes tanto anathemate feriuntur, et iuxta canonicam auctoritatem ad coniugia legitima raptam sibi iure uendicare nullatenus possunts.

Item Gregorius [Papa II. in Sinodo Romana]. Si quis uirginem uel uiduam, nisi desponsauerit, rapuerit, uel furatus fuerit in uxorem, cum sibi fauentibus anathema sit.

Item ex Concilio Parisiacensi [I., c. 6.] Nullus aut uiduam, aut filiam alterius extra parentum uoluntatem aut rapere presumat, aut regis beneficio estimet postulandam. Quod si fecerit, ab ecclesiae communione remotus anathematis gladio feriatur.

His auctoritatibus euidenter datur intelligi, quod raptor in uxorem raptam ducere non ualet. Sed raptor et rapta nomina sunt uiciorum, non personarum. Vicia autem cum per penitenciam purgata fuerint, nomina eorum abolentur.

Unde in quadam omelia Gregorius ait :

Apud omnipotentem quippe Dominum nec ille fallax habebitur , qui culpam mendacii per penitenciam delet.

Prohibetur ergo premissis auctoritatibus rapta copulari raptori ante, quam uicium rapinae aboleatur, donec illeraptor, et illa iure rapta appellatur . Ceterum, cum illa patriaepotestati restituta fuerit, et raptor suae rapinae penitenciam,egerit, cum uoluntas parentum utriusque in unum conuenerit, nonprohibentur ad inuicem copulari.

Unde Ieronimus:

Tria legitima coniugia in scripturis leguntur. Primum legitimum est, uirgo casta in uirginitate data uiro legitime, et reliqua, que secuntur in predictis. Secundum,uirgo in ciuitate deprehensa a uiro, et illi per uim copulata.Si uoluerit pater eius, dotabit eam iste uir, quantum iudicauerit pater, et dabit precium pudicitiae eius. Tertium,filia predicta deprehensa. Si non fuerit uoluntas patris,trahet eam a predicto uiro, et tradet eam alii, et dotabiteam, et legitima erit ei. Sed primum his duobus prefertur.

Item Ambrosius in Apologia Dauid, [c. 8.] Denique et puellae illius pater, que uim concubitus nullidesponsata pertulerit, quinquaginta drachmas argenteasaccipiet; ipsa autem in coniugio permanebit.

Item ex Concilio Meldensi, [c. 65.] Si autem necdum eas, quas rapuerant, cum uoluntateparentum sub desponsationis uel dotalitii nomine inconiugium duxerunt, quando hec constitutio omnibusfuerit promulgata, ab eorum coniunctione separentur, etpublicae penitenciae subigantur; raptae autem parentibuslegaliter restituantur. Peracta uero penitencia publica,si etas incontinentiam exegerit, ex utrisque partibus placito coniugio socientur. Non in his regulamconstituimus, sed (ut uerbis magni Leonis utamur) quid sittollerabilius estimamus. Quod si unus ex coniugatis obierit,et is, qui publicam penitenciam exegerit s et superstesextiterit, iterare coniugium non presumat, nisi episcopus aliquam concesserit indulgentiam, ut grauiorem possitamouere offensam.

Hac auctoritate Meldensis concilii non permittitur raptae raptori post penitenciam copulari, sed permittitur utrique post penitenciam legitimo coniugio copulari, ut rapta uidelicet non raptori, sed alii post penitenciam nubat. Similiterraptor post penitenciam non eam, quam rapuit, sed aliam permittitur habere uxorem. Cum enim raptor et rapta penitenciaesubici precipiantur si utriusque copulam auctoritas illa permitteret, frustra circa finem capituli diceretur: „ Quod si unusex coniugatis obierit, et is, qui publicam penitenciam exegerit, superstes extiterit, iterare coniugium non presumat. Eorumnamque quolibet decedente, qui penitenciam exegit superstesremanebit. Non ergo hac auctoritate raptor probatur in coniugium raptam posse accipere. Potius inuenitur in Concilio apud Aquasgrani , quod nec etiam uoluntate parentum possuntadinuicem copulari. Sic enim in prefato concilio legitur :

Placuit, ut hi, qui, rapiunt feminas uel furantur, autseducunt, eas nullatenus habeant uxores, quamuis eispostmodum conueniant, aut eas dotauerint, uel nuptialiter cum consensu parentum suorum acceperint.

Hec auctoritas non preiudicat auctoritati Ieronimi , maxime cum illa testimonio diuinae legis nitatur. Legitime igiturpost peractam penitenciam raptor poterit sibi copulare quamrapuit , nisi pater puellae illam raptori detrahere uoluerit.

Item Cod. lib. 5. tit. de nuptiis : Nec filium quidem familias inuitum ad ducendam uxorem cogi legum disciplinapermittit. Igitur, sicut desideras, obseruatis iuris preceptis, sociare coniugio tuo quam uolueris, non inpediris; itatamen, ut in contrahendis nuptiis patris tui consensus accedat. Item in eodem, [leg. 20.]: In coniunctione filiarum insacris positarum patris expectetur arbitrium. Item Dig.de rit. nupi. [leg. 2.]: Consistere non possunt nuptiae, nisiconsentiant omnes, id est qui coeunt, quorumque in potestate sunt. Item Instit. lib. 1. tit. de nuptiis : Iustas autemnuptias inter se ciues Romani contrahunt, qui secundumprecepta legum coeunt; masculi quidem puberes, feminaeautem uiripotentes, siue patresfamilias sint siue filii-familias, dum tamen filiifamilias consensum habeantparentum, quorum in potestate sunt. Nam hoc fieri debereet ciuilis et naturalis ratio persuadet in tantum, utiussus parentis precedere debeat.]