Quaestio 6

Extra prouinciam autem reus nullatenus est producendus.

Unde I abi anu s Papa scribit Y lar io Episcopo , [ep. III. cap. 4.]

Ibi semper causa agatur, ubi crimen admittitur, etqui non probauerit quod obicit, penam, quam intulerit, ipse patiatur.

Idem [eadem epist. c. 2.] Si quis episcoporum super certis accusatur criminibus, ab omnibus audiatur, qui sunt in prouincia sua, episcopis, quia non oportet accusatum alibi quam in foro suoaudiri.

Exceptio fori dilatoria est , atque ideo in inicio litis debet opponi et probari. Peremptorias autem exceptiones (ut sunt prescriptiones longi temporis) sufficit in inicio litis contestari.

Idem [Fabianus ibidem]. Pulsatus ante suum iudicem causam dicat, nonante suum iudicem pulsatus, si uoluerit, taceat. Pulsatisuero, quociens appellauerint, induciae dentur.

Hoc autem , quod de loco dictum est , tunc in-telligendum est , cum ueritas causae nonnisi in loco admissi criminis deprehendi potest , aut nisi altera pars iudicium maioris personae interpellauerit , siue declinando iudicium , siue releuandosententiam.

Unde Stephanus , sanctae et apostolicae atque uniuersalis ecclesiae Romanae Episcopus , scribit omnibus Episcopis , [epist. II. cap. 7.]:

Ultra prouinciarum terminos accusandi licentia non progrediatur, sed omnis accusatio intra prouinciam audiatur, et a conprouincialibus terminetur, nisi tantum ad apostolicam sedem fuerit appellatum.

Item Sixtus Papa [II. ep. I. ad Gratum Episcopum]. Accusatus uel iudicatus a conprouincialibus in aliqua causa episcopus licenter appellet, et adeat apostolicae sedis Pontificem, qui aut per se, aut per uicarios suos retractare eius negotium procuret. Et dum iterato iudicio Pontifex causam suam agit, alius in eius loco non ponatur aut ordinetur episcopus, quoniam, quamquam conprouincialibus episcopis accusati causam episcopiscrutari liceat, non tamen diffinire inconsulto Romano Pontifice permissum est.

Item Dama sus Papa Stephano Archiepiscopo, epist. II. c. 2. Discutere episcopos et summas ecclesiasticorum negotiorum causas metropolitano una cum omnibus suis conprouincialibus, ita ut nemo ex eis desit, et omnes insingulorum concordent negotiis, licet; sed diffinire eorum atque ecclesiasticarum summas querelas causarum, uel dampnare episcopos absque huius sanctae sedis auctoritateminime licet, quam omnes appellare, si necesse fuerit, et eius fulciri auxilio oportet.]

Item Eleuterius Papa [scribens ad Galliae prouincias, cap. 2.] Quamuis liceat apud prouinciales, et metropolitanos, atque primates episcoporum uentilare accusationes uel criminationes, tamen non licet diffinire sine huius sanctae sedis auctoritate, sicut ab apostolis eorumque successoribus multorum consensu episcoporum iam diffinitum est.Nec in eorum ecclesiis alii aut preponantur, aut ordinentur, antequam hic eorum iuste terminentur negotia. Reliquorum uero clericorum causas apud conprouinciales, et metropolitanos, et primates et uentilare, et iustefinire licet.

Item Leo Episcopus urbis Romae Anastasio Episc. Tessalonicensi, [ep. LXXXII. al. LXXXIV. c. i.] Multum stupeo, frater karrissime, sed plurimum doleo, quod in eum, de quo nichil amplius iudicaueras, quam quod euocatus adesse differret et excusationem infirmitatis obtenderet, tam atrociter et tam uehementer potueris conmoueri, presertim cum, etiam si tale aliquid mereretur, expectandum tibi fuerat quid ad tua consulta rescriberemus. Sed etiam si quid graue intolerandumque conmitteret, nostra erat expectanda censura, ut nichil prius ipse decerneres quam quid nobis placeret agnosceres. Vices enim nostras ita tuae credidimus karitati, ut in partem sis uocatus sollicitudinis, non in plenitudinem potestatis. Unde, sicut multum nos ea, que a te pie sunt curata, letificant, ita nimium ea, que perperam sunt gesta, contristant.

Item Iulius Papa orientalibus Episcopis, [ep. I.] Dudum a sanctis apostolis successoribusque eorum in antiquis decretum est statutis, que hactenus sancta et urriuersalis apostolica tenet ecclesia, non oportere preter sententiam Romani Pontificis concilia celebrariuel episcopum dampnari, quoniam sanctam Romanam ecclesiam primatum omnium ecclesiarum esse uoluerunt;et sicut B. Petrus apostolus primus fuit omnium apostolorum, ita et hec ecclesia suo nomine consecrata (Domino instituente) prima sit et caput ceterarum, et ad eam quasi ad matrem atque apicem omnes maiores ecclesiae causa eet iudicia episcoporum recurrant, et iuxta eius sententiam terminum sumant, nec extra Romanum quicquam ex his decerni Pontificem debere.

Aliquando inconsulto Romano Pontifice plerique episcoporum dampnati inueniuntur, et alii in eorum subrogati locum, quorum dampnationem et subrogationem probono pacis ex dispensatione tollerasse legitur ecclessia.

Vnde Nicolaus Papa Salomoni Regi Brittorum ;

Hec quippe est ordinatio Dei patris tui, et hec est lex ecclesiae matris tuae, uidelicet ut omnes episcopos regni tui ad Turonensem archiepiscopum mittere non detrectes, ipsiusque iudicium postulare non dedigneris. Ipse enim est metropolitanus , omnesque episcopi tui regni eius suffraganeis sunt, sicut conscriptiones predecessorum meorum euidenter ostendunt, qui predecessores tuos, quia illos ab ipsius cura subtraxerant, forti inuectione corripere studuerunt, quamuis nec nostra scripta super hac re missadeesse uideantur. Cumque coram designato Turonicae ecclesiae presule et integro numero collegarum, id est duo-decim episcoporum, celebrato conuentu fuerint eiecti, episcopi regulariter examinati, aparueritque quod canonice fuerint eiecti, ipsis in sua deiectione manentibus, quiin locis eorum consecrati sunt poterunts utique episcopatus honore potiri. Quod si eiecti episcopi insontes fuerint declarati, his amotis, qui illis subrogati sunt, ecclesiassuas ipsi recipiant. Nam cum antecessores mei presuleseiectiones eorum episcoporum, qui ab ecclesiis suis expulsi sunt, nec admiserunt, nec approbauerunt, necipsos, qui eis subrogati sunti, uiuentibus illis legitimos episcopos dixerunt. Sane si ad Turonensem fortearchiepiscopum mittere prefatos episcopos dedignaris, stude duos episcopos de expulsis et duos de subrogatis unacum ecclesiae tuae legato ad apostolicam B. Petri sedemtransmittere, ubi, digna examinatione premissa, qui legitimiepiscopi sunt apareat, et suas ecclesias inregulariternon amittant. Nichil enim queo aliud in presentinegotio diffinire. Quia uero magna quis sit metropolitanus apud Brittannos est contentio, licet nullius memoria teneat uos in uestra regione ullam habuisse metropolita-nam ecclesiam, tamen si libet (postquam Deus omnipotens pacem inter uos et dilectum filium nostrum, Karolum regem gloriosum, constituet) facile hoc poteritis aduertere. Quod si adeo contentiosius" agere creditis, ad nostrum apostolatum destinare contendite, quatinus nostro libramine que fuerit apud uos antiquitus archiepiscopalis ecclesia luce clarius innotescat, et deinceps omni ambiguitate recisa quem sequi episcopi uestri debeant incunctanter agnoscant. Neque enim ecclesias Domini per discordias regum diuisionis aliqua pati dampnanecesse est, cum (quantum ex se est) pacem, quam predicant, seruare studeant inuicem et in omnes.

Alias autem irrita erit episcoporum sententia et a Sinodo retractanda.

Unde Felix Papa [I. epist. I. ad Paternum]:

Inritam esse episcoporum dampnationem et iniustam censemus et idcirco a Sinodo retractandam, ita ut ob-pressis ab omnibus in cunctis subueniatur causis.

Quod autem metropolitanum suum contem-pnere, et aliorum iudicium alicui expetere non liceat, Sixtus Papa [III.] testatur [in epist. ad orientales Episcopos, c. 3.] dicens:

Peregrina iudicia, salua in omnibus apostolicaauctoritate, generali sanctione prohibemus, quia indignum est ut ab extraneis iudicentur qui conprouinciales et a se electos debent habere iudices.

Item Anacletus [Papa, epist. I. c. 3.] Leges ecclesiae apostolica auctoritate firmamus, et peregrina iudicia submouemus. Unde et Dominus, mentionem faciens Loth, per Moisen loquitur, dicens: „Ingressuses quidem ut aduena, numquid ut iudices ?“

Item Innocentius [Papa ad Victricium Rothomagensem Episcopum, epist. II. c. 3.] Non liceat cuiquam, sine preiudicio tamen Romanae ecclesiae, cui in omnibus causis reuerentia debetur, relictis his sacerdotibus, qui in eadem prouincia Deiecclesias nutu diuino gubernant, ad alias conuolare prouincias uel aliarum prouinciarum episcoporum iudiciaexpeti uel pati. Quod si quis presumpserit, ab offitio cleri submotus et iniuriae reus ab omnibusiudicetur.

Reuerentia autem, que apostolicae debetur ecclesiae, et eius auctoritas intelligenda est, cum uel ad ipsam appellatum fuerit, uel ab ea iudices electi conceduntur . Unde Sixtus Papa, cum diceret: „ Conprouinciales et a se electos debent habere iudices, statim subiungit : „nisi fuerit appellatum

Item Anacletus [Papa, epist. I. c. 3.] Unaqueque prouincia tam iuxta ecclesiasticasquam iuxta seculi leges suos debet iustos et non iniquoshabere iudices, et non extraneos, nisi apostolicae huius sedis decreuerit auctoritas.

Item ex Romana Sinodo. Neminem exhiberi de prouincia ad prouinciam uel de comitatu ad comitatum oportet, nisi ad relationem iudicis 179 ita ut actor rei forum sequatur.

Et infra : §. 1. Illa, que sunt per unamquamque prouinciam, ipsius prouinciae sinodus dispenset, sicut in Niceno constat esse decretum concilio.

§. 2. Ultra prouinciae terminos accusandi licentia non progrediatur. Omnis accusatio intra prouinciam audiatur et a conprouincialibus terminetur.

Item. Si quis clericus super quibuslibet criminibus accusatus fuerit, in prouincia, in qua consistit ille, qui pulsatur, suas exerat actiones, nec estimet eum accutor suus alibi aut longius ad iudicium pertrahendum.

Item ex decreto Adriani Papae. Qui 195 crimen obicit sciat se probaturum. Reuera ibi causa agatur ubi crimen admittitur.