Quaestio 4

QVAESTIO IIII. QVARTO quaeritur utrum solus deus sit debitum obiectum fruitionis.

¶ Quantum ad articulum primum notandum, quod frui accipitur multipliciter secundum Ovtam. q.ij. art. j. dimissa acceptione generali, qua sumitur ut non distinguitur contra uti. Primo frui accipitur communiter, pro omni actu potentiae appetitiuae defectabili, siue qui est cum delectatione: sic sumitur frequenter Et cles. c. ij. v. & vj. & Prouetb. vij. Eruamur cupitis amplexibus. Et Aug. Ixxxiij. quem stionum. q. xxx. dicimur frui cibo & potu. Vnde inquit, Eruimur ea re, de qua capimus uoluptatem: sic sumitur in bono, & malo, & in multis passibus scripturae. Item ego te fruar in dimo. Paulus ac Philemone. Secundo accipitur pro omni actu uoluntatis: quo propter se aliquid diligitur non relatiue in aliud saltem perillum actum, & sic delectatio posset dicifruitio. Et similiter quicumque alius amor naturaliter sequens appraehensionem reiconuenientis, uel placentis. Tertio accipitur pro amore libero uoluntatis, quofinaliter quiescit in amato: qui repugnat relationi ad finem alium. Et sic accipisAug. cum inquit. Eruimur cognitis &c. ut supra. Item. j. de doct. christ. Si in ea ponens si nem laetitiae permanseris ppriefrui dicendus es.

¶ Secundo notandum: quod est fruitio ordinata, & inordinata. Ordinata, qua summe, & irrefcribiliter disigitur, quod summe diligendum est, & propter se. Inordinata uero opposito modo, qua suame diligitur, & propter se tantum, quod propter aliud referibiliter diligendum est.

¶ Ordinata duplex est: quaedam est quietans, & satians uoluntatem: ut fruitio patriae. Quaedam non quietans: sed compatiens secum tristitiam, aut defectum, uel anxietatem: ut fruitio uiae.

¶ Tertio notandum, quod auctor primo recitat opinionem. Scolib. iiij. distinctio. xlix. quaestio. viij. tenente: quod potest probari naturaliter, quod aliqua fruitio quietans, & satians uoiuntatem sit nobis possibilis. Contra quam aliquot ponit propositiones quas late probat.

¶ Prima. Non potest naturaliter demonstrari fruitionem diuinae essentiae nobis fore possibilem. Non enim potest demonstrari, quod clara, & intuitiua dei uisio, & fruitio sit homini possibilis. Nec quod perfectior cognitio, uel amor sit homini possibilis: siue summiboni, siue alterius, quam cognitio, & amor, quos habere potest in hac uita. Nec probari potest sufficienter ( loquendo de beatitudine in particulari, & in specie, ut dicit claram dei uisionem, & fruitionem, & non in genere: ut dicit ultimatam creaturae rationalis perfectionem non curando, in quo consistat quod ad illam sit naturalis hominis appetitus: quia demonstrari non potest, quod sit homini possibilis.

¶ Secunda propositio. Licet uoluntas in solo deo satiari possit: non tamen potest naturaliter demonstrari aliquam fruitionem simpliciter quietantem homini fore possibilem.

¶ Tertia propositio. Non potest naturaliter demonstrari, quod uoluntas sit quietabilis per quemcunque actum quin libere uelle possit alium: sed est mere creditum.

¶ Horum oppositum aliqui opinati sunt: quorum dicta doctor recitat & soluit, & quae dicta sunt late probat ostendens ea fore mere credita, & naturaliter indemonstrabilia, Idem late probat Holkor in determinatione quaestionum, quaestio. vj. Verim Henricus. Oyta. quaest. ij. articu. iij. in conclusione secunda uidetur aliquo modo sentire oppositum: uide ibi.

¶ Quantum ad articulum secundum est conclusio prima haec. Accipiendo fruitionem communiter in quocunque potentia appetitiua potest desectari, seu iucunduri ordinate, uel inordinate: ipsum potest esse obiectum truitionis. Patet ex prima acceptione fruitionis: sic enim quodlibet ens potest esse obiectum fruitionis.

¶ Secunda conclusio. Accipiendo fruitionem secundo modo, fruitionis ordinatae potest esse aliud obiectum a dco. Patet pro¬ positio ex dictis supra. in quaest. j.

¶ Tertia conclusio. Accipiendo fruitionem strictis sime solo deo est fruendum. Probatur. solus deus est propter se, ut summum bonum diligendus sine relatione in aliud: ergo eo solo est fruendum. Tenet consequentia ex diffinitione fruitionis tertio modo sumptae.

¶ Quarta conclusio, quae ponitur contra durandum est. Obiectum fruitionis patriae immediatum est ipsemeti deus, & non uisio deibeatifica. Probatur: quia fruitio est amor amicitiae, sed ille terminatur in deo, in se, & non in aliquo, quod non est deus, & per consequens non in uisione tamquam in objecto. Prima pars assumpti patet: quia fruitio est amor: perfectissimus: sed amor amicitiae est perfectior amore concupiscentiae. ergo. Item fruitio patriae correspondet charitati uiae, sed charitate deus in se diligitur in uia: ergo multo magis fruitione in se diligitur in patria.

¶ Oppositum opinantes impugnantur, & rationes eorum soluuntur. Huic conclusioniquartae consonat Greg. q. iij. articulo. j. Henticus de Opta. q.ij. artic. iij. Cameracen. quae. ii. artic. ij.

¶ Quinta conclusio. Eruitionis ordinatae non quietantis: id est uiae obiectum est ipse deus in se amatus. Patet: quia idem est obiectum fruitionis uiae, & patriae. Neque differunt fruitio patriae, & uiae: nisi quia illa est obiecti sum: mi clare ostensi: ista obiecti summi siue finis obscure cogniti: sed idem deus est hic obscure cognitus, & ibi clae uisus.

¶ Sexta conclusio. Pruitionis inordinatae obiectum potest esse aliud a deo. Patet: quia quicquid uoluntas potest summe diligere tanquam finem: illud potest esse obiectum fruitionis inordinatae: sed uoluntas ex errore, uel uoluntate sua potest sibi aliud a deo praestitue re tamquam finem, & summum bonum: & ideo sic frui: quare &c.

¶ Quantum ad articulum tertium dubitatur primo, an homo quotiescunque cogitat de eo: teneatur eo actualiter frui. Respondet Holtor. qeiiij. Credo, quod non: quia sufficit habitualiter. Voco autem (inquit) actualiter frui, formare tales orationes mentales: utinam deo fiat summus honor: sed habitualiter semper tenetur. Dehoc latius infra in. iiij. dist. xiiij. qeiij. ar. iij. in dubio. ij.

¶ Secundum dubium: quid est finis ultimus naturalis creaturae rationalis. Vtrum deus seu dei fruitio, uel aliud. Respondetur per quatuor propositiones, quae sunt domini Cameracen. q. ij. arti. ij.

¶ Prima est: quod fruitio deinon est finis naturalis creaturae rationalis, in quem tendat tamquam in finem sui appetitus naturalis. Patet: quia siita esset, ille finis esset a creatura rationali naturaliter acquisibilis &c.

¶ Secunda est: quod creatura rationalis non tendit in deum tanquam in finem ultimum sui appetitus naturalis. Patet: quia aliter sequeretur, quod creatura posset homodi finem habere naturaliter.

¶ Tertia est: quod creatura rationalis tendit in seipsam id est in conseruationem & in bonum suiipsius tamquam in finem ultimum sui appetitus naturalis. Patet ad experientiam &c.

¶ Quarta est: quod creatura rationalis appetitu rationali, & libero potest, & debet tendere in aliud, quam in seipsam tamquam in finem ultimum scilicet in deum. Patet ex praedictis.

¶ Plura ad hanc quem stionem ualentia uide in Greg distin. i. qe iij. art. j. In Petro. q. ij. art. ij. In Ovta. q. ij. artic. x. In Holltot. qeiiij. & quae. vj. determinationum.