Text List

Table of Contents

Only show available transcriptions

Commentarius in Libros Sententiarum

Liber 1

Prologus

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sit possibile intellectui viatoris habere notitiam evidentem de veritatibus theologicis

Quaestio 2 : Utrum notitia evidens veritatum theologicarum sit scientia proprie dicta

Quaestio 3 : Utrum passio scibilis de aliqua scientia proprie dicta distinguatur ab ea realiter

Quaestio 4 : Utrum omnis passio sit demonstrabilis de subiecto primo

Quaestio 5 : Utrum in omni demonstratione diffinitio sit medium demonstrandi

Quaestio 6 : Utrum sola propositio per se secundo modo est scibilis proprie dicta

Quaestio 7 : Utrum theologia quae de communi lege habetur a theologis sit scientia proprie dicta

Quaestio 8 : Quaestio 8

Quaestio 9 : Utrum Deus sub propria ratione deitatis sit subiectum theologiae

Quaestio 10 : Utrum sola operatio potentiae sensitivae sit praxis

Quaestio 11 : Utrum notitia practica et speculativa distinguuntur per fines, vel penes obiecta

Quaestio 12 : Utrum habitus theologicus sit practicus vel speculativus

Distinctio 1

Quaestio 1 : Utrum tamen omni alio a Deo sit utendum

Quaestio 2 : Utrum frui sit actus solius voluntatis

Quaestio 3 : Utrum fruitio sit qualitas distincta realiter a delectione

Quaestio 4 : Utrum solus deus sit debitum obiectum fruitionis

Quaestio 5 : Utrum voluntas possit frui essentia non fruendo persona et econtra

Quaestio 6 : Utrum voluntas contingenter, et libere fruatur ultimo fine

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : De identitate essentiae divinae cum attributis

Quaestio 2 : Utrum perfectiones attributales sit realiter divina essentia

Quaestio 3 : Utrum aliquod reale possit distingui secundum rationem ab aliquo reali

Quaestio 4 : Utrum illud, quod immediate, et proxime denominatur ab intentione universalis, et univoci sit aliqua res vera extra animam intrinseca, et essentialis illis, quibus est communis, et univoca distincta realiter ab illis

Quaestio 5 : Utrum universale et univocum sit vera res extra animam ab individuo cui inest realiter distincta et ad multiplicationem individuorum realiter multiplicata et variata

Quaestio 6 : Utrum aliquid quod est universale et univocum sit realiter extra animam ex natura rei distinctum ab individuo quamvis non realiter

Quaestio 7 Utrum id, quod est universale, et commune univocum sit quodcumque realiter a parte rei extra animam

Quaestio 8 : Utrum universale univocum sit aliquid reale alicubi existens subiective

Quaestio 9 : Utrum aliquod universale sit univocum deo et creaturae

Quaestio 10

Quaestio 11

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum primum cognitum ab intellectu nostro sit divina essentia

Quaestio 2 : Utrum essentia divina sit a nobis cognoscibilis

Quaestio 3 : Utrum de Deo possumus habere plures conceptus quidditativos

Quaestio 4 : Utrum Deum esse sit per notum

Quaestio 5 : Utrum universale communissimum sit primum cognitum a nobis

Quaestio 6 : Utrum prima notitia intellectus primitate generationis sit notitia intuitiva alicuius singularis

Quaestio 7 : Utrum singulare potest distincte cognosci cognitionem entis, vel cuiuscumque universalis

Quaestio 8 : Utrum ens quod est commune ad decem praedicamenta, et ad deum et creaturam sit obiectum adaequatum et primum intellectus nostri

Quaestio 9 : Utrum in omni creatura sit vestigium trinitatis

Quaestio 10 : Utrum creatura rationalis sit imag trinitatis

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum haec sit concedenda: deus generat deum

Quaestio 2 : An haec sit vera: Deus est pater, et filius, et spiritus sanctus: et per totam questionem

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : An essentia generet, vel generetur

Quaestio 2 : Utrum filius generetur de substantia patris

Quaestio 3 : Utrum essentia divina sit terminus formalis generationis

Praeambulum

Distinctio 6

Quaestio 1 : Utrum pater genuit filium natura vel voluntate

Praeambulum

Distinctio 7

Quaestio 1 : Utrum potentia generandi in patre sit aliquod absolutum, vel respectivum

Quaestio 2 : Utrum absolutum sub ratione essentiae, vel ratione attributali sit potentia genetandi

Quaestio 3 : Utrum potentia generandi possit communicari filio a patre

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum divinae simplicitati repugnet esse in genere praedicamentali

Quaestio 2 : Utrum aliquod simpliciter simplex possit esse in genere

Quaestio 3 : Utrum omne genus dividatur in suas species per differentias divisivas generum et constitutivas specierum

Quaestio 4 : Utrum genus et differentia important eamdem rem primo

Quaestio 5 : Utrum deus possit diffiniri diffinitione non data per additamentum

Quaestio 6 : In omni diffinitione completissima debent poni omnes differentiae essentiales cum suo genere generalissimo

Quaestio 7 : Utrum solus deus sit immutabilis

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum filius vere generetur a Patre

Quaestio 2 : Utrum generatio in divinis sit univoca

Quaestio 3 : Utrum generatio in divinis sit univoca

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum voluntas sit principiun productivum spiritus sancti

Quaestio 2 : Utrum spiritus sanctus libere producatur

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Spiritus Sanctus procedit a patre et filio

Quaestio 2 : Utrum Spiritus Sanctus posset distingui a filio, si non procederet ab eodem

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum pater et filius sunt unum principium spiritans Spiritum Sanctum

Quaestio 2

Quaestio 3 : Utrum pater et filius spirant omnino uniformiter Spiritum sanctum

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum generatio filii sit spiratio

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Spiritui Sancto competat duplex processio temporalis et aeterna

Quaestio 2 : Utrum spiritus sanctus detur in persona proprie, vel tantum secundum dona sua.

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum persona divina visibiliter mittatur

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum praeter Spiritum Sanctum necesse sit ponere charitatem absolutam creatam animam formaliter informantem quo sit cara Deo et accepta

Quaestio 2 : Utrum aliquis actus potest esse meritorius sine caritate formaliter animam informante

Quaestio 3 : Utrum de facto omni actui meritorio creata caritas praesupponatur

Quaestio 4 : Utrum caritas possit augeri

Quaestio 5 : Utrum caritas praeexistens maneat in fine augmentationis

Quaestio 6 : Utrum augmentatione caritatis aliquid realiter differens a priori sibi adveniat

Quaestio 7 : Utrum illud quod in caritatis augmentatione additae sit eiusdem speciei specialissimae in caritate praecedente se parata ab ea

Quaestio 8 : Utrum donum dicat proprietatem personalem per totam quaestionem

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum donum dicat proprietatem personalem

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum personae divinae sint secundum magnitudinem perfecte aequales

Quaestio 2 : Utrum quaelibet persona sit in alia per circumincessionem

Distinctio 20

Praeambulum

Queaestio 1

Distinctio 21

Praeambulum

Questio 1 : Utrum haec sit concedenda, solus Pater est Deus

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum viator possit aliquod nomen imponere ad significandum distincte divinam essentiam

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum nomen persona sit terminus primae vel secundae intentionis

Distinctio 24

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum unitas qua Deus dicitur unus sit aliquis additum Deo

Quaestio 2 : Utrum persona in divinis dicatur secundum substantiam ut relationem

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum persona in divinis secundum substantiam vel relationem

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum personae divinae constituantur et distinguantur per relationes originis

Quaestio 2 : Utrum personae divinae constituantur et distinguantur per relationes sub ratione relationis vel alia

Quaestio 3 : Utrum omnes relationes divinae sint constitutivae personarum

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in eadem persona sint plures proprietates

Quaestio 2 : Utrum verbum intellectus creati sit vera

Quaestio 3 : Utrum solus filius sit verbum in divinis

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum innascibilitas sit constitutiva patris proprietas

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum principium univoce dicatur de omnibus illis in Deo, de quibus praedicatur

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omni auctoritate seculsa, facilius negari possit omnis relatio esse aliquid a parte rei quomodocumque ab absoluto, vel absolutis distinctum

Quaestio 2 : Utrum per rationem naturalem probari possit sex principia importare respectus extrinsecus advenientes absolutis distinctos

Quaestio 3 : Utrum de intentione philosophi fuit ponere quemcumque respectum a parte rei distinctum ab omnibus absolutis

Quaestio 4 : Utrum secundum rei veritatem sit ponendus aliquis respectus ab absolutis distinctis

Quaestio 5 : Utrum relatio temporalis Dei ad creaturam sit relatio realis

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum identitas, similitudo, et aequalitas in divinis sit relatio realis

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum pater sit sapiens sapientia genita

Quaestio 2 : Utrum pater et filius diligant se Spiritu Sancto

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 34

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum persona sit realiter essentia divina

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in Deo sit scientia ex natura rei

Quaestio 2 Utrum Deus intelligat omnia alia a se distincte

Quaestio 3 : Utrum essentia divina sit primum obiectum intellectus

Quaestio 4 : Utrum ad hoc quod Deus intelligat alia a se distincte requirantur necessario in eo distinctae relationes rationis ad sua intelligibilia

Quaesito 5 : Utrum Deus intelligat omnia alia a se per ideas earum

Quaestio 6

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum perfectiones creaturarum in Deo contentae ab aeterno distinguantur inter se realiter et a divina essentia

Distinctio 37

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum esse ubique et in omnibus rebus per essentiam, praesentiam, potentiam, sit proprium soli Deo

Distinctio 38

Distinctio 38

Quaestio 1 : Utrum Deus habeat scientiam determinatam, et necessariam omnium futurorum contingentium

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit plura scire quam scit

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sit possibile aliquem praedestinatum damnari et praescitum salvari

Distinctio 41

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in praedestinato sit aliqua causa suae praedestinationis et in reprobato causae suae reprobationis

Distinctio 42

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit facere omne possibile fieri a creatura

Distinctio 43

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit aliqua facere, quae non fecit, nec faciet

Quaestio 2 : Utrum plus conveniat Deo non posse facere impossibile, quam impossibilia non posse fieri a Deo

Distinctio 44

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit facere mundum meliorem isto

Distinctio 45

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum voluntas Dei sit causa immediata, et prima omnium rerum, quae fiunt

Distinctio 46

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum voluntas divina possit impediri per quamcumque potentiam creaturae

Quaestio 2 : Utrum per rationem naturalem probari possit quod voluntas divina semper impletur

Distinctio 47

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum Deus possit praecipere malum fieri

Distinctio 48

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum quaelibet voluntas creata teneatur se conformare divinae voluntati

Liber 2

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum creatio passio distinguitur a creatura.

Quaestio 2 : Utrum deus sit prima, et immediata causa omnium effectuum

Quaestio 3 : utrum deus et potuit mundum creasse ab aeterno

Quaestio 4 : VTRVM creare repugnet creaturae

Quaestio 5 : Utrum deus sit causa finalis omnium

Quaestio 6 : Utrum angelus, et anima intellectiua distinguantur specie

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : utrum tempus sit mensura et angelorum

Quaestio 2 : Utrum et angelus sit in loco per suam substantiam

Quaestio 3 : Utrum angelus possit moueri localiter

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnes angeli inter et se personaliter discreti, essentiali specie sint distincti

Quaestio 2

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli boni, et mali in sua cratione fuerunt donis gloriae, gratiae, et naturae perfecti

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : utrum angelus meruit suam beatitudinem in instanti creationis, aut in mora temporis, posterioris

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum primum peccatum primi angeli pertinens ad speciem superbiae fuerit simpliciter irremediabile

Distinctio 7

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum obstinatio diaboli in malo, stare possit cum libero eius arbitrio

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum angeli naturaliter incorporei possint assumere corpora, et in eis exercere opera uitae

Quaestio 2 : Utrum demones humana corpora possidentes illabantur animabus, et suis praestigiis illudant humanis sensibus

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum nouem angelorum ordines in hierarchia triplici scilicet dona gratuita, et officia sunt distincti

Quaestio 2 : Utrum per actus hierarchicos superiorum ordinum; angeli possunt inferiores illuminando mentaliter eis loqui

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnes spiritus intellectuales a solo deo mittantur ad homines uiatores

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum cuilibet homini deputatur angelus bonus a natiuitatis suae principio usque ad praesentis uitae terminum, eius custodiae assignatus

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum materia prima sit aliqua entitas positiua a forma distincta

Quaestio 2 : utrum caelum habeat materiam eiusdem rationis cum materia illorum inferiorum elementorum, et mixtorum

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum lux a nocte prima distinguens diem causat lumen, tanquam distinctam a se qualitatem

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum aquae superiores per firmamentum ab inferioribus diuisae dic secunda sint de caelesti, uel elementari natura.

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum elementa, ex quibus constant animantium corpora, realiter manent in eis substantialiter

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sicut anima inĀ¬ tellectiua, sensitiua, et uegetatiua in eo dem homine: ita eiusdem animae potentiae in ter se, et ab anima sint distinctae

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum anima rationalis sit ex tradue ce, et educta de potentia materiae

Quaestio 2 : Utrum paradisus sit corporalis uoluptatis locus a deo a principio plantatus

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum in costa Ade fuerat ratio seminalis, peret quam de ea productum sit corpus mulieris

Distinctio 19

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum homo prostatu innocentiae habuit cor pus immortale

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum tantummodo electi fuissent in statu innocentiae geniti: et hi sta tim post generationem in gratia confirmati

Distinctio 21

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omne peccatum hominis oriatur ex tentatione daemonis

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccatum per protoplastum Adam conmissum non tantum pctonEuae, sed omnium sit grauissimum

Quaestio 2 : Utrum peccatum Adae fuit per ignorantiam excusabile

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum deus facere posset uoluntatem rationalis creaturae per naturam impeccabilem

Distinctio 24

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum portio animae superior, et portio inferior sint potentiae aliquo modo ad inuicem distinctae

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum liberum arbitrium sit aliquid a ratione, et uoluntate distinctum

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum operans. et cooperans gratia distinguantur realiter a charitate infusa

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum anima per actum elicitum a uoluntate, et gratia, qua informa tur: praemium aeternum de condigno mereatur

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum hominis liberum arbitrium possit sine gratia actum bonum moraliter eligere: peccata mortalia cauere, et diuina praecepta ad implere

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum homo in statu naturae integrae gratiam habuit, qua aeque efficaciter, sicut post lapsum mereri potuit

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum iustitia originalis in primo parente fuit donum supernaturale

Quaestio 2 : Utrum peccatum originale sit aliquid positiuum in anima, uel in carne

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccatum originale in anima prolis lege propagationis genite, contrahatur ab anima uel a carne

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum per sacramentum baptismatis tollatur reatus culpae originalis

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sicut et in prolem non transeunt proximorum parentum peccata: ita transfusi peccati poena in prole sit leuissima

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum malum, quod non est ab aliquo efficiente: sit a bono sicut a causa deficienti

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccatum ab S Augu. et Amb. diffinitum sufficienter sit entitas positiua, uel tantum priuatio boni formaliter

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omne peccatum, et omnis culpa sit alicuius peccati poena

Distinctio 37

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum deus sit causa efficiens immediata actualis culpae quantum ad actum importatum propctum subiectiue

Distinctio 38

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum uoluntatis finis, et intentionis sit distinctio realis, aut tantum rationis

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum synderesis, quae rationis scintilla dicitur, et conscientia, sint in intellectu, aut effecti

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum ex sola intentione finis attendatur bonitas operis

Distinctio 41

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum inter humanos actus, aliquis indifferens sit dicendus

Distinctio 42

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum actus exterior, qui a uoluntate imperatur, habet bonitatem uel malitiam propriam, propter quam magis, quam solus interior uoluntati imputatur

Distinctio 43

Praeambulum

Quaestio 1 : utrum omne peccatum ex malitia commissum, sit peccatum in spiritum sanctum

Distinctio 44

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccandi potentia sit a deo creatura rationali concessa

Liber 3

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1

Quaestio 2

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1

Quaestio 2

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1

Quaestio 2

Distinctio 7

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 19

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 21

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 23

Praeambulum

Quaestio 1

Quaestio 2

Distinctio 24

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 25

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 26

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 27

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 28

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 29

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 30

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 31

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 32

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 33

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 34

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 35

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 36

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 37

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 38

Praeambulum

Quaestio 1

Distinctio 39

Praeambulum

Quaestio 1

Quaestio 2

Distinctio 40

Praeambulum

Quaestio 1

Liber 4

Distinctio 1

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum sacramenta legis novae sint causae effectivae gratiae.

Quaestio 2 : utrum congruebat institui sacramenta in cuiuslibet legis tempore pro lapsi hominis reparatione

Quaestio 3 : utrum cerimoniae ueteris legis quae dicuntur sacramenta generali uocabulo: contulerunt gratiam rite utentibus ex opere operato

Quaestio 4 : Utrum circumcisionis sacramentum masculis currente lege necessarium, institutione baptismi factum sit mortiferum

Distinctio 2

Praeambulum

Quaestio 1 : UTRVM sacramenta nouaelegis in septenario numero a christo instituta, sint sacramentis caeteris perfestiora

Quaestio 2 : Utrum baptismate Ioannis baptizati, erant baptismo christi iterum baptizandi

Distinctio 3

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum baptismiChristi sit una eademque materia, et forma ad eius effectus consecutionem necessaria

Distinctio 4

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum effectus baptismi in non indigne suscipiente sit infusio uirtutum, et gratiae, ac remissio culpae, et poenae

Quaestio 2 : utrum omnes suscipientes baptismum aequaliter accipiant sacramentalem eius effectum

Distinctio 5

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum peccet mortaliter, qui a malo ministro verum baptisma suscipit scienter

Distinctio 6

Praeambulum

Quaestio 1 : utrum ad veritatem baptismi ex parte baptizantis requiritur certus gradus, conditio, et qualitas ministrantis

Quaestio 2 : Utrum characteris impressio sit in iterabilitatis baptismi causa, uel ratio

Praeambulum

Distinctio 7

Quaestio 1 Vtrum confirmatio sit sacramentum noualegis irreiterabile, a solis episcopis dispensabile

Distinctio 8

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum eucharistia nouae legis sacramentum conuenienter fuerit a christo post coenam ultimam institutum

Quaestio 2 : utrum cum figurarum praecedentium pluralitate salue tur unitas sacramenti eucharistiae

Quaestio 3 : utrum a christo instituta sit certa uerborum forma ad essentiam eucharistiae: uel eius consecrationis necessaria

Distinctio 9

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum manducatio eucharistiae sacramentalis, aut spiritualis sit de necessitate salutis

Quaestio 2 : Utrum solum mortale peccatum reddat accedentem huius sacramenti indignum

Distinctio 10

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum omnes proprietates corpori christi inexistenres in caelo conueniant eidem in eucharistiae sacramento

Distinctio 11

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum substantia panis, et uini in corpus, et sanguinem christi conuersa, maneat cum eisdem sub sacramenti forma

Quaestio 2 : utrum materia eucharistiae sit panis triticeus, et naturalis liquor vini

Distinctio 12

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum accidentia, quae sine subjecto subsistunt in eucharistia: agant et patiantur tanquam subjecto inhaerentia

Quaestio 2 : utrum ad consequendum eucharistiae fructum frequenter sit conicandum

Distinctio 13

Praeambulum

Quaestio 1

Quaestio 2 : utrum haeretici ab haeresi condemnata nominati: sint in ecclesia catholica tolerandi

Distinctio 14

Praeambulum

Quaestio 1 : utrum sine paenitentia possit deseri peccatum post baptisma conmissum

Quaestio 2 : Utrum per poenitentiae sacramentum deleatur mortale peccatum

Quaestio 3 : utrum poenitens post uerum paenitentiam possit recidiuando in peccatum cadere: et quoties ceciderit, per ueram paenitentia a peccatis resurgere

Distinctio 15

Praeambulum

Quaestio 1 : utrum existens in pluribus peccatis mortalibus: de aliquibus possit uere poenitere, ita quod non simul de omnibus

Quaestio 2 : Utrum restitutio, qua alienum iniuste occupatum suo domino redditur: sit aliquid poenitentiae; per quam peccatum remittitur

Quaestio 3 : utrum omnes fures raptores, ac eorum participes teneantur ad restitutionem rerum singularum a suis dumis alienatarum

Quaestio 4 : utrum inbello acquisita sint suis dominis restituenda

Quaestio 5 : Utrum habentes temporale dominium in subditos, omnia teneantur restituere, in quibus inueniuntur subditos tam suos, quam alienos aggrauasse

Quaestio 6 : Utrum ministri iustitiae exacta a partibus propter actus iudiciales, uel ad iudicium requisitos, teneantur restituere: et iustitiam: partibus gratis ministrare

Quaestio 7 : Utrum praeficientes ad officia, dignitates, uel beneficia personas minus idoneas teneantur recompensare damna, et negligentias per huiusmodi personas commistas

Quaestio 8 : Utrum beneficiati, aut prae bendati in ecclesia intrantes sinistre: uel negligentes onera eis imposita perficere: teneantur subleuata restituere

Quaestio 9 : Utrum falsarius acquirens aliquid per dolum falsitatis teneatur ad restitutionem taliter acquisiti damnificatis

Quaestio 10 : Utrum fraudans proximum in negotio, mercantiis, uel labore teneatur fraudato damna restituere

Quaestio 11 : Utrum possidens aliqua per usurariam acquisitionem teneatur de necessitate salutis ad eorum restitutionem

Quaestio 12 : Utrum habentes census, uel redditus annuos temporales, uel perpetuos teneantur ad restitutionem huiusmodi uendentibus, seu donantibus

Quaestio 13 : Utrum acquisitum per turpe lucrum sit de necessitate salutis restituendum

Quaestio 14 : Utrum titulo praescriptionis acquisita sint restitutioni in foro conscientiae ob noxia

Quaestio 15 : Utrum damnificans proximum in bonis corporis: teneatus ad damni restitutionem de necessitate salutis

Quaestio 16 : Utrum damnificans alium in fama, teneatur restituere damna hac occasione illata

Quaestio 17 : utrum damnificans proximum in spiritualibus bonis teneatur ad eorundem restitutionem damnificatis

Distinctio 16

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum partium paenitentie: quad sunt contritio cordis: confessio oris: et opis satisfactio: principalior sit interna contritio

Quaestio 2 : Utrum satisfactio paenalium operum requiratur ad perfectam remissionem peccatorum

Quaestio 3 : Utrum ieiunium ecclesiae trasgredientes obliget ad mortale

Quaestio 4 : utrum etet eleemosyna, quae est pars satis factionis: sit de consilio, aut de necessitate salutis

Quaestio 5 : Utrum uenialium peccatorum paenitentia sit ad salutem necessaria

Distinctio 17

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum confiteri peccata sacerdoti sit necessarium ad salutem mortaliter peccanti

Quaestio 2 : Utrum quilibet obnoxius peccato mortali teneatur confiteriproprio sacerdoti

Distinctio 18

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum potestas clauium data ecclesiae extendat se ad remissionem reatus, et culpae

Quaestio 2 : Utrum virtute clauium ecclesiae, homo possit hominem exconmunicare

Quaestio 3 : Utrum omnis participans ex communicato maiori excommunicatione in diuinis, et humanis, sit excommunicatus, et peccet mortaliter in casibus non exceptis

Distinctio 19

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum cuilibet, et solieuangelico sacerdoti conferantur claues in susceptione. sacerdotii

Distinctio 20

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum poenitentia peccatori ad uitam necessaria, ptedatur usque ad terminum uiae in hac praesenti uita etc

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum confessor teneatur celare peccatum sibi quocumque detectum in confessione etc.

Distinctio 22

Praeambulum

Quaestio 1 : Utrum confessor teneatur celare peccatum sibi quocumque detectum in confessione etc.

Distinctio 23

Praeambulum

Prev

How to Cite

Next

Quaestio 1

Utrum sicut et in prolem non transeunt proximorum parentum peccata: ita transfusi peccati poena in prole sit leuissima
1

QVAESTIO VNICA CIRCA hanc distinctionem xxxiij. quaeritur. Vtrum sicut & in prolem non transeunt pro ximorum parentum peccata: ita transfusi peccati poena in prole sit leuissima.

2

Ā¶ In quaestione erunt tres articuli. Primus respicit suppositum. Secundus qua situm. Tertius dubia absoluet. Quantum ad primum est notandum, quod peccatum tra sire in prolem potest intelligi tripliciter secundum sanctum Bonauen. q. i. huius distinctonis. Aut punitione, aut imitatione, aut transfusione. Punitione ita quod proles puniatur pro peccato parentis & hoc uel punitione temporali, uel aeterna. Imitatione, siue exemplo: ut quan do ad exemplar peccatorum prioris aliquis in simile peccatum labitur: sic peccatum diaboli transiuit in genus humanum: secundum illud Sap. ij. Inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum, imitantur autem illum, qui sunt ex parte illius. Quod additur: quia sic non transit peccatu nisi in eos, quisponte uoluerintimitari. Transfusio ne, quando propter peccatum parentis et proles constituitur debitrix apud deum: quo modo declaratum est de peccato originali.

3

Ā¶ Isto notabili praemisso est conclusioprinma ad primum articulum. Peccata proximorum parentum imitatione. transeunt in prolem parentum uitia uoluntate propriaiterantem. Patet conclusio: quia frequenter proles imitantur mores parentum: licet non semper nonnunquam enim filij parentum uitia dete stantur. Sic Exechias sanctus patris idolo latrae Achab opera detestatus, toto corde domino seruiebat: ut habetur. iiij. Reg. xviij. & sequentibus.

4

Ā¶ Secunda conclusio. Parentum peccata quandoque puniuntur in filijs pena temporali, nunquamtamen perpetua gehennali. Prima pars patet multipliciter ex scriĀ¬ ptura: nam. iij. Regum. xiiij. Ego inducanmalum super domum Hieroboam &c. Et ibi consequenter habetur, quod tota eius posteritas propter peccatum patris fuit consumpta. Similiter habetur de Baasa rege Ifrael. iij. Regum. xvj. Sic & in diluuio, & in Sodomis infantes, & pueriperierunt propter peccata parentum. Sic Dauid punitus fuit in populo pestilentia percusso propter peccatum numerationis populi: & similia multa. Sic enim multa posteris deus praestat beneficia propter parentes bonos, ita parentes maios temporaliter quandoque puniuit in posteris. Secunda pars patet per illud Exechiel. xviij. Anima, quae peccauerit, ipsa morietur: filius non portabit iniquitatem patris, nec pater portabit niquitatem filij: quod intelligendum est de morte aeterna gehennali. Item ad Gal. vj. Vnusquisque onus suum portabit. Et secundum hanc distinctionem poenae multae scripturae; quae uidentur contrariae, concordantur.

5

Ā¶ Conclusiotertia. Ectam proximorum parentum non transeunt transfusione in prolem, inducendo culpae reatum. Probatur: nullum peccatum parentum, in quibus filij non constituuntur debitores iustitiae, transit trans fusione in prolem: sed omne peccatum parentum proximorum est huiusmodi: ergo nullum transit &c. Consequentia est in Celarent. Maior probatur: quia peccatum est carentia iustitiae debitae: ergo ut peccatum transfundatur a parente in prolem, requiritur, quod utrumque; habeat proles a parente scilicet carentiam iustitiae, & debitum habendi: hoc est quod proles constituta sit debitrix habendi iustitiam in parente, quod tunc contingit, quando parens accepit iustitiam pro se, & sua prole; & quod parens hanc perdiderit: nam si alterum defuerit, peccatum non contrahitur, nec transfunditur. Nam si proles non esset debitrix iustitiae: aut non careret ea, non esset in ea peccatum: & si suo actu perderet iustitiam, aut sua receptione iustitiae facta fuisset debitrix: iam non esset peccatum trans fusum, aut originale, sed esset pecĀ¬ catum actuale, & personale: sicut peceatum Adae non fuit originale, uel contractum in Adam, sed actuale. Minor probatur: quia in nullis parentibus posterioribus Adam filij constituti sunt debitores iustitiae: igitur. Antecedens patet: quia nul li parentes posteriores Adam acceperunt iustitiam pro se, & prolibus. Nec enim originalem: quia illam non receperunt. Nec gratuitam: quia illam recipit quilibet per sacramentum, uel aliquod pro portionale: sed sacramentum non habet efficaciam, nisi in recipiente: sicut patet de sacramento baptismi, quod est effica cissimum quantum ad remissionem culpe, & infusionem primae gratiae. De hoc dicit Christus. Nist quis renatus fuerit ex aqua &c. quod respicit omnes singulares personas. Similiter de circunsione. Masculus, cuius praeputij caro circuncisa non fuerit, delebitur anima illa de populo suo Gen. xvij. Et ideo gratiam sacramentalem quilibet recipit tantum pro se, & non pro sua posteritate: alioquin si baptixatus non perderet gratiam, & uitam finitet in innocentia baptisma li, filius eius generaretur in gratia, nec egeret regeneratione: quod est contra uerba Christi allegata, sicut si Adam non perdidisset iustitiam originalem, filium genuisset iustum: quia animae eius deus concreasset iustitiam originalem.

6

Ā¶ Quantum ad secundum articulum, quierit de paena originalis peccati inflicta prolibus ipsum contrahentibus. Notandum secundum sanctum Bonauen. quaest. v. huius distinct. quod de hac materia quantum ad penam ignis, & dolorem sensibilem exteriorem, duplex es opinio. Quidam, n. attendentes rigorem diuinae iustitiae, qua deus hominem pro uno modico peccato mortali, in quo momentanea, uel quasi nullafuit delectatio, cruciat aeter naliter. Dicunt, quod paruuli cremabutur ione materiali, longe tamen minus, quam illi qpeccarunt peccato actuali. Et hoc dicunt sensisse Aug. in ench. cap. xcij. dicentem. Mitissima sane omnium poenaerit eorum, qui praeter peccatum, quod originale traxerunt, nullum insuper adĀ¬ diderunt. Mitissimam illam uocant poenam non absolute, sed respectu aliorum. Nec in hoc derogatur, ut dicunt diuinae misericordiae: quamuis plus manifestetur in hac paruulorum punitione opus diuinae iustitiae, quam misericordiae proeo, quod minus malum est in tali pena esse, quam omnino non esse. Et hoc dicunt esse conueniens, ut sicut in originali peccato erat carentia debitae iustitiae, & concupiscentia: sic & in pena esset carentia uisiois dei: & afflictio ignis aeterni.

7

Ā¶ Sed quia uidetur ualde durum illud dicere, quod deus tam aspere agat cum paruulis sic decedentibus, qui omnino uitare non potuerunt nec mortem culpae, nec moo tem naturae: praesertim cum uideamus deum cum impiissimis, & sceleratissimis peccatoribus saepe in ultimis misericor: diter agere: ideo est alia opi. mitior magis concordans pietati dei, & iudicio rationis, quam etiam sequitur Sco. & sanctus Bona, & communiter doc. secundum quam ponentur conclusiones pro babiliter sustinendae.

8

Ā¶ Secundo notandum, quod de dolore interiore, puta tristitia aut pena uermis doctor praefactus sanctus Bonaue. tres opiniones recitat. q. vj. huius dist. dicens: quia de hac quaestione nec expresse loquitur scriptura, nec sancti expresse determinat, ideo doctores theologi hic contraria opinantur. Sunt enim qui uoluerunt dicere, quod paruuli carebunt cognitione, & doiore. Cognitione quidem carebunt exigente iustitia. Dolore carebunt exigente misericordia. Tustitia namque exigit, ut non detur eis posthanc uitam donum aliquod cognitionis, quod in hac uita non habuerunt. Vnde sicut caruerunt cognitione fidei, & omni genere cognitionis intellectiui, qui mortui sunt ante ulum rationis: sic etiam carebunt post hanc uitam omnicognitione. Nec diuturnitate temporis addiscent: sicut nec maiores, qui nihilplus sciunt, quan do moriuntur, quam quando nascuntur Et si multo uixerunt tempore misericordia exigit: ut non habeant paenam actua lis doloris, cum non habuerunt macuĀ¬ lam culpae actualis: ideo iusto suo iudicio priuat eas omni cognitione, quae posset eis inferre dolorem. Melius,.n. est talia ignorare, quam scire: sscut peccato ri prono ad peccatum, melius est ignora re, quam nosse ea, quae eum inclinant ad peccatu.

9

Ā¶ Sed quia difficile est intelligere, quod anima separata non habeat usum rationis, & non cognoscat ea, ad quae posset naturaliter attingere: cum ex parte corporis impedimentu non habet. Ideo alijopinantur, quod animae paruulorum habebum cognitione, & dolorem: Scient. nioe se beatitudine (merito originalis peccati) esse priuatos; & propterea dolorem habebunt, & affectiones doloris alternabuntur. Non tame habebunt dolorem uermis: quia non habebunt remorsum, quod perdiderunt illud bonum per propriam negligentiam, & contemptum: & pro tanto dolor eorum erit multo mitior, quam dolor adultorum.

10

Ā¶ Tertia est opinio, quod animae paruulorum carebunt actuali dolore, & afflictione: non tamen carebunt cognitione. Modum etiam intelligendi subdit dicens. Decedentes n. in solo originali: quasi medium tenentinter habentes cuipam actualem, & gratiam. Et quia status retributionis respondere debet statui uitae praesentis, in tali statu debent animae paruulorum poni, ut quasi medium teneant inter beatos, & aeternis ignibus cruciatos. Quoniam ergo boni carent malo poenae sensus, & cum hoc habent dei uisionem, damnati econtrario sunt in tenebris, & puniuntur paena sensibili: paruuli secundum rectum, ordinem diuinae aequitatis debent communicare in uno cum damnatis, & in alijs cum beatis: sed non possunt comunicare cum beatis in habendo diuinam praesentiam: quia tunc in nullo conmunicarent cum damnatis. Praesentiaenim uisionis dei, non stat cum paena sensibili: ideo cum beatis communicant in hoc, quod carent omni afflictione exteriori. Cum damnatis uero, quod carent uisione dei, & luce corporali. Paruuli ergo se diuino iudicio iusto inter beatos, & simpliciter miseros constitutos nouerunt: & cum ex una parĀ¬ parte consideratio generet desolationem, ex altera consolationem: aequa lance eorum cognitio, & afflictio diuino iudicio librant: ut nec tristitia deijciat; nec laetitia reficiat, & in tali statu perpetuant. Et in hoc mirabiliter ostenditur ordo diuinae: sapientiae: quae cuncta nouit suo loco disponere, & ad sui gloriam ordinare. Nam sicut in beatis potiscime manifestatur misericordia: & in damnatis potissime claret iustitia: sic in istis manifestatur simul iustitia, & misericordia. Et in hoc patet, quod deus non frustra facit animas, quas nouit de corpore ante susceptionem baptismatis egressuras, omnia enim facit deus ad gloriam suam manifestandam. Hanc opinionem repro bat sanctus Bona, & respondet ad questionem, qua quaeritur, quid paruuli faciant, utrum addiscant, uel conferant, uel aliquod aliud opus exerceant dicens. Diuinae iustitiae aequitas, & immutabilitas in eodem statu quantum ad corpus, & quantum ad animam siue quoad cognitiuam, siue quoad effectiuam per petualiter eos consolidat: ut nec proficiant, nec deficiant, nec laetentur, nec tristent, sed semp sic uniformiter maneant, ut sint materia laudandi diuinum iudicium. Quod sic est aequum, & iustum, ut nullum bonum maneat irremuneratum, & nullum malum maneat impunitum: & perfectissimĆØ teneat medium inter superssuum, & diminutum. Haec sanctus Bonauentu.

11

Ā¶ His recitatis ponuntur conclusiones pbabiles de utraque poena sensus exteriori, & uermis interiori.

12

Ā¶ Prima. Damnati pro solo originali, & non pro actuali crimine nullam habebunt poenam sensus in corpore, aut sensu exteriori. Pro batur auctoritate magistri in textu. & persuadetur ratione. Iniustum est plus exigere in poena, quam commissum est in cuipa: ergo paruulus, qui nullo actu suo diuinum contempsit imperium, nullum debetur eiaeternale sensibile tormentum. Acerbitas enim sensibilis poenae respondet quantitati delectationi: iuxta illud Apocal. xviij. Quantum glorificauit se, & in delicijs fuit, tantum date illi torĀ¬ mentum, & luctum. Sed anima paruuli, ante usum rationis defuncti nullam inordinatam delectationem percepit: ergo nec debet sibi in poena acerbitas ignis, uel alterius sensibiliter affligentis.

13

Ā¶ Secunda conclusio. In damnatis prosola originali culpa nec est poena uermis, nec interior tristitia. Patet conclusio per magistrum. Nullam aliam poenam ignis materialis, uel uermis poriginali sensuri sunt paruuli: nisi quod dei uisione carebunt in perpetuum. Idem persuade tur ratione: quia si paruuli tristarent de amissione beatitudinis: cum non habeant uirtutem patientiae, murmurarent contra deum eos beatitudinepriuantem, & contra diuinam ordinationem: & ita inique, & iniuste. Et sic post egressum a corporae animae paruulorum efficerentur magis iniquae, & iniustae, quam ante egressum contra diuinam dispositionem: Eccl. xj. Lignum in quocumque loco cecide rit, ibi erit. Ergo cum nullam in ordinatam uolitionem hic uiuentes habuerunt, nullam habebunt in futuro.

14

Ā¶ Praetorea. si tristant ex carentia btitudinis, cum eausa non expectent, eam hinc desperant: ergo habent grauissima poenam danatorum: quia poena despationis adipiscendae beatitudinis omnium pena rum est grauissima. Consequens autem falsum, & absurdum: cum culpa eorum sit minor omnium culparum damnationem merentium.

15

Ā¶ Tertia conclusio. Transfusi originalis peccati poena inter caeteras dam natorum poenas est leuissima. Patet conclusio auctoritate Beati Aug. in ench. supra allegata. Probatur etiam ratione: quia minori peccato debetur minor pena: sed inter peccata damnantia minus est peccatum originale, quod non propria uoluntate, & actu committitur. nec proprio contemptu sicut omnia peccata actualia mortalia committuntur. ergo minor ei poena debetur.

16

Ā¶ Quarta conclusio.

17

Ā¶ Poena decedentium tantum inoriginali, est diuinae uisionis, fruitionisque carentia, & detentio in loco uili. Primum probatur: quia paruuli in originali decedentes carent gratia spiritussancti, qui est pignus haereditatis aeternae: & ideo priuantur haereditate aeterna, quae consistit in dei uisione, & fruitione. Secundum patet, quia detinentur in limbo puerorum, qui est locus proximus inferno damnatorum: ut determinant doct. dist. xlv. quarti. & ideo est locus uilis. Et detentio secundum Bona. respondet infectioni carnis, quae secundum eum est materiale in peccato originali.

18

Ā¶ Quantum ad articulum tertium, est primum dubium circa materiam primi articuli. Vtrum in una prole sit tantum unum peccatum originale, an plura. Quod plura uidetur innuere propheta cum dicit psal. I. In iniquitatibus conceptus sum. ubi pluraliter loquitur. Ad hoc dubium respondet, cum peccatum originale quoad formale sit quaedam priuatio: & priuatio dicitur una uel plures propter id, quod priuat. Priuauit autem originale peccatum iustitiam originalem, quae in omnibus hominibus una fuisset specie: & in quolibet indiuiduo una numero: ut patet ex dictis distinct. xxx. q.i. Quia etsi ponerentur plura dona in statu innocentiae ad tranquiliitatem potentiarum pertinentia, puta in singulis sensibus dona singula: illud tamen potissime fuit iustitia originalis, quodinhaese- rat uoluntati: & fuit unum numero in una uoluntate: & unum specie in pluribus uoluntatibus humanis: quia in omnibus habuisset eundem effectum. Pater igitur, quod peccatum originale quantum ad suuformale est unum numero in una prole: & unum specie in omnibus filijs Ade propagationis lege genitis eomodo, quo priuatio dicitur una. Nec impedit, quod Adam pluribus peccatis peccauit secundum Aug. in ench, & tangit magister in litera scilicet peccato gulae, auaritiae; supbiae, homicidij, occidendo animam suam, & posterorum, & furti contrecta do rem alienam cibum scilicet ueritum &c. Siue sic peccasse dicatur perquandam appropriationem: siue pprie actu uno, uel pluribus: tamen non perdidit nisi unam iustitia originalem specie debitam sibi, & posteritati suae, & ideo in posteris est una priuatio illius iustitiae siue sit facta per unum actuale peccatum, siue per plura. Pluralitas enim causarum efficientium non infert pluralitatem effectuum, cum ad unius effectus productionem concurrere possunt plures efficientes causae.

19

Ā¶ Ex quo sequitur, quod originale peccatum non est magis in una prole, quam in alia quantum ad formale: quia priuatio nonrecipit intensionem, licet possent etiam assignari gradus in priuatione. Secundum, quod aliqua est temporalis: aliqua perpetua: aliqua priuat actum, aliqua actum simul, & potentiam, aliqua simpliciter aliqua secundum quid, & si qua sunt similia. Et secundum hoc una maior dici potest alia. Sed haec nihil faciunt ad propositum: quia in omnibus Adae filijs: est similis priuatio iustitiae originalis omnibus similiter debitae. Sed loquendo de fomite, quia multis ponitur materiale in originali: an fomes sit una qua litas, uelplures: dictum est supra distinxxx. q.ij. Et siqualitas illa tantum, quae est in uoluntate, est materiale in pctooriginali, non illa quae est in carne. Patet iterum: quia tantum una qualitas est in uoluntate una: tantum unum est originale in una prole.

20

Ā¶ Ad auctoritates uero, quam loquuntur pluraliter de pctooriginali. Dicendum, quod more scripturae frequenter numerus pluralis ponitur pro singulari, & cconuerso: ut ostendit magister in textu.

21

Ā¶ Secundo dubitatur circa articulum secundum. Nam conclusioprima uidetur directe contradicere beato Augustino, qui in de si. ad pe.c. xxiiij. ita ait. Tirmissime tene, & nullatenus dubites paruulos, qui sine baptismatis sacramento de hoc seculo transeuntes ignis aeterni sempiterno supplicio puniendos: quia etsi propriae actionis pctamen nullum habuerunt: originalis tamen peccati damnationem carnali conceptione, & necessitate contraxerunt. Et pmisit in eodem libro. Quisquis in originalis peccati reatu uiuere ita incipit: ut ante finiat uitam, quam ab eius obligatione saluatur si unius diciuel huius horae spatio anima illa uixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae susti: nere supplicia: ubi diabolus cum angelis suis in aeternum arsurus est. Ex his ex presse uidetur colligi posse, quod originali peccato non tantum debetur carentia uisionis: sed etiam sensibilis poena ignis.

22

Ā¶ Ad haec respondet sanctus Bonauen. & posteum Scotus, quod Beatus Augu. in uerbis illis non intendit dicere, quod paruuli sensibiliter crucientur: sed intendit eorum poenam manifestare quantum ad carentiam uisionis dei, & etiam quam tum ad uilitatem loci continentis. Et ualde abundanter exprimit plus dicens, & minus uolens intelligi. Nec sine causa sic loquitur. Hoc etiam facit ad extirpandam illam haeresim, quae dicebat paruulos nulla poena puniri. Vnde sicut in moralibus documentum est, quod uolens ab uno extremorum peruenire ad medium, debet quasi declinare ad alterum extremum, aliquantulum ultra medium: ut docet philosophus. ij. Et hic. Sic & Beatus August. ut illam haeresim extirparet, quae dicebat paruulos ab omni pena immunes, & eam ad medium reduceret, scilicet ad poenam carentiae uisionis, simpliciter asseruit eos cum alijs peccatoribus damnari. Illum autem suum intellectum explanat in ench. ubi dicit penam eorum esse mitissimam: & sic saepesancti extinguentes haereses pullulantes excessiue locuti sunt. Et ideo multum ponderandum est contra quos haereticos sancti locuti sunt, sicut sanctus August. disputans contra Atrium uidetur quasi declinare ad Sabellium: & econuerso.

23

Ā¶ Vel posset dici, quod uerba Beati August. intelligi debent in sensu diuiso id est disiuctiuo: cum dicitur ignis aeterni supplicio id est illo supplicio, quod est in aeternoigne. In igne autem aeterno est pena dam ni scilicet carentia uisionis dei, & poenasensus scilicet dolor ex igne: & poena detentionis tanquam in carcere: & hunc sensum habent uerba de rigore logicae: nam supplicio ibi supponit determinate, non distributiue. Non enim dicit omni supplicio ignis: sed supplicio simpliciter aliquo scilicet illo, uel illo. Et hoc clarius innuunt praecedentia sua uerba, ubi dicit. Interminabilia gelennae sustinere supplicia. non determinas quae supplicia: cum multa sint gehennae supplicia.

24

Ā¶ Et si quis replicaret. Corpora puerorum sunt passibilia: quia non sunt dotata: impassibilitate: sicut caetera corora damnatorum: ergo possunt sensibiliter pati ab igne, & alijs ibi agentibus. Dicendum, quod corpora eorum sunt impassibilia, non tamen ex dote impassibilitatis.

25

Ā¶ Vnde aliquid non patiab acti uo approximato contingit dupliciter. Aut ex uirture, quam habet in se: aut ex ordinatione diuinae iustitiae. Hoc secundo modo corpora paruulorum sunt imassibilia, non peruirtutem aliquam resistendi agenti sibi communicata. Sed & corpora damnatorum sunt incorruptibilia, non ex uirture sua, sed ordinatione diuinae iustitiae, ne deficiant in poena: sed maneant, ut crucientur in secula seculorum: ut dicitur in Apocal. c. xx. Nam ignis, & caetera agentia in inferno instrumenta sunt diuinae iustitiae: id est secundum regulam eius cruciant: hinc est, quod in eodem igne alius plus aliopunitur scilicet plus, qui magis peccauit, neque ignis ille agit affligendo nifipeccatores actualia peccata habentes. unde si corpus paruuli uolueretur in illo infernali igne, non sentiret poenam: quia deficit materia, in quam agit ille gnis scilicet peccatum actuale: & hoc propter ordinem diuinae iustitiae: sic neque esurient, neque sitient, neque patientur inordinatos motus, & concupiscentias fomitis manentis, quos etiam, dum uixerunt, non senserunt, nec alias patientur ab intra, uel ab extra sensibiliter agente hoc ordine iustitiae dei.

26

Ā¶ Vltimo dubitatur. Vtrum paruuli habeant cognitionem beatitudinis, qua priuantur: quod si habent, quomodo non tristantur ex carentia eius, quod naturaliter appetunt, maxime cum poena damni scilicet carem tia uisionis dei, est maior omni afflictione sensibili secundum Chrysostomum.

27

Ā¶ Ad hoc aliter respondet Scotus, aliter sanctus Bonauentum. Scotus dicit: Probabiliter sine asseitione dici potest: quod cum non habeant intellectum impedi tum corpore carnali intantum, quantum intellectus noster impeditr isto corpore: nec etiam erit impedimentum per tormen ta, sicut habebunt danati. Poterunt habere naturalem cognitionem rerum de nouo acquisitam: quia hoc non repugnat immo bilitati status eorum: sicut nec repugnat immobilitati status beatorum, quod aliquod de nouo sciant, contingens, uel necessa rium. Videtur probabile concedere, quod omnium naturaliter cognoscibilium possunt habere cognitionem excellentius, quam aliqui philosophi habuerunt pro statu isto & sic ad aliquam beatitudinem naturalem de deo cognito in uniuersali poterunt attingere. De beatitudine uero in particulari: quia illa est supernaturalis: nec ad eausa cognoscendam potest attingere homo, nisi supnaturaliter eseuetur: potest dici, quod uel illa cognitio particularis beatitudinis eis datur: quia eis esset ad tristitiam, quam habere non demeruerunt, sicut paganus demeruit, ratione cuius haec cognitio sibi cedit in penam grauissimam, quia est cum desperatione habendi.

28

Ā¶ Vel si paruulihanc cognitionem beatitudinis in particulari habebunt, non tristabuntur: quia erunt contenti de statu suo, scientes ita hoc de se disposuisse deum, nec actu suo demeruisse. Haec Sco.

29

Ā¶ Vel posset dici: quod licet cognoscant particulariter beatitudinem, qua carent maxime post extre mum iudicium, qui omnes relurgentes aderunt, sic & paruuli. Tum ad tristitiam affligentem, qua naturaliter sequitur particularem beatitudinis cognitionem, & carentiam deus nen concurrit: quia hac afflictione puniri non demeruerut.

30

Ā¶ Et per hoc solutum est, quiad additur in propositione dubij secundum Chryl. Verum. n. est, quod maxima poena est carentia uisionis cum uoluntate contraria, & desperatione non habendi: haec auntlocum no habent in paruulis.

31

Ā¶ Quod dicit quod naturaliter appetunt beatitudinem: dicitur quod naturalis appetitus non causat tristitiam de eo quod non habetur: sed appetitus electiuus, qui uel non est in huiusmodi paruulis, uel si est: deus suspendit tristitiam uel melius actum appetendi Quaestio unica. Tet sine quo non est tristitia.

32

Ā¶ Aliter respondetur ad dubium secundum Bonauent. ut patet ex supradictis artic. ij. Et tantum de hac quaestione.

PrevBack to TopNext

On this page

Quaestio 1